Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Βιοπληροφορική ανάλυση πληθυσμιακών δεδομένων αλληλούχησης και μελέτη φαρμακογονιδίων κλινικής σημασίας που σχετίζονται με την απόκριση ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων και πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες

Abstract

dc:description

Ο επιστημονικός κλάδος της φαρμακογονιδιωματικής μελετά τη σχέση γενετικού προφίλ και ανταπόκρισης φαρμάκου. Συγκεκριμένα, το κάθε άτομο μπορεί να εμφανίσει ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα ή και τοξικότητα σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό ανάλογα τον αριθμό και τον συνδυασμό γενετικών παραλλαγών και πολυμορφισμών που φέρει. Λόγω αυτού παρατηρούνται διαφορές ανάμεσα σε ασθενείς όσον αφορά την απορρόφηση, την κατανομή, τον μεταβολισμό και την απέκκριση του φαρμάκου καθιστώντας κάποιον καλό ή κακό μεταβολιστή του. Στόχος της εξατομικευμένης ιατρικής είναι η χορήγηση του σωστού φαρμάκου, στη σωστή δόση, τη σωστή στιγμή, στον κατάλληλο ασθενή με βάση το γενετικό του προφίλ. Η πληθυσμιακή φαρμακογονιδιωματική, που αποτελεί αναδυόμενο κλάδο της εξατομικευμένης ιατρικής, ερευνά ερωτήματα που αφορούν την ανταπόκριση σε φάρμακα και δραστικές ουσίες σε επίπεδο πληθυσμού. Ως πληθυσμός ορίζεται ένα σύνολο ατόμων που μοιράζονται ένα ίδιο σετ γονιδίων εντός μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής, που χαρακτηρίζει το γενετικό τους προφίλ. Ανάμεσα στους πληθυσμούς παρατηρούνται γενετικές διαφορές, οι οποίες αποδίδονται στη γενετική δομή των πληθυσμών, ως συνέπεια της διαφορετικής πληθυσμιακής καταγωγής, και στις μακροχρόνιες εξελικτικές και περιβαλλοντικές πιέσεις που διαμορφώνουν τις συχνότητες των αλληλομόρφων. Στην παρούσα ερευνητική μελέτη, χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα πληθυσμιακής αλληλούχησης από δημόσια διαθέσιμες βάσεις δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων του 1000 Genomes Project και του Simons Genome Diversity Project, στα οποία συμμετέχουν 2.504 άτομα και 273 άτομα αντίστοιχα, καλύπτοντας διαφορετικούς πληθυσμούς παγκοσμίως. Ένα επιλεγμένο σύνολο 357 μοναδικών φαρμακογονιδιωματικών παραλλαγών, οι οποίες χαρτογραφήθηκαν σε 183 γονίδια, που εμπλέκονται στην τοξικότητα φαρμάκων και στην ανοσολογική απόκριση, διερευνήθηκε σε σχέση με ανοσοκατασταλτικά φάρμακα (όπως tacrolimus, azathioprine και methotrexate). Σκοπός της έρευνας είναι η αξιολόγηση της παγκόσμιας κατανομής των συχνοτήτων των αλληλομόρφων και των προτύπων φαρμακογονιδιωματικού κινδύνου, καθώς και η διερεύνηση της γενετικής ποικιλομορφίας σε επίπεδο πληθυσμού που επηρεάζει την ανταπόκριση στα φάρμακα, ενισχύοντας έτσι την κατανόηση της γενετικής ετερογένειας και την εφαρμογή εξατομικευμένων θεραπευτικών στρατηγικών καθώς και τη διερεύνηση της πληθυσμιακής γενετικής ετερογένειας που επηρεάζει την απόκριση στα φάρμακα. Παράλληλα, η μελέτη επιδιώκει να υποστηρίξει την ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών για ρυθμιστικές αρχές, ενσωματώνοντας τα δεδομένα πληθυσμιακής κατανομής γενετικών παραλλαγών (variants) που σχετίζονται με συγκεκριμένες κατηγορίες ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, με απώτερο σκοπό τη βελτιστοποίηση των θεραπευτικών επιλογών σε παγκόσμια κλίμακα. Πιο συγκεκριμένα, τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι οι γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα αντικατοπτρίζουν τα καθιερωμένα πρότυπα της ανθρώπινης εξελικτικής και δημογραφικής ιστορίας. Παρατηρήθηκε έντονη πληθυσμιακή διαστρωμάτωση, η οποία διαχωρίζει κυρίως τους αφρικανικούς από τους ασιατικούς πληθυσμούς. Επιπλέον, εντοπίστηκε μια διακριτή διαβάθμιση του φαρμακογονιδιωματικού κινδύνου από την Ανατολή προς τη Δύση, με χαμηλότερα επίπεδα κινδύνου στους ανατολικούς πληθυσμούς. Ακόμη, οι πληθυσμοί της Υποσαχάριας Αφρικής παρουσίασαν χαμηλότερα επίπεδα προβλεπόμενου κινδύνου, γεγονός που φαίνεται να αποδίδεται στις διαφορετικές συχνότητες συγκεκριμένων γενετικών παραλλαγών.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΘΕΡΜΟΥ ΖΩΗ-ΜΑΡΙΑ
  • THERMOU ZOI-MARIA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, English, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5423970

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΘΕΡΜΟΥ ΖΩΗ-ΜΑΡΙΑ; THERMOU ZOI-MARIA. Βιοπληροφορική ανάλυση πληθυσμιακών δεδομένων αλληλούχησης και μελέτη φαρμακογονιδίων κλινικής σημασίας που σχετίζονται με την απόκριση ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων και πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5423970