Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο ρόλος των Ενόπλων Δυνάμεων στην προστασία του περιβάλλοντος: Θεσμικό και επιχειρησιακό πλαίσιο στην Ελλάδα

Abstract

dc:description

Η παρούσα εργασία εξετάζει τον ρόλο των Ενόπλων Δυνάμεων στην προστασία του περιβάλλοντος και στη διαχείριση περιβαλλοντικών και φυσικών κρίσεων, με έμφαση στο θεσμικό και επιχειρησιακό πλαίσιο της Ελλάδας. Η κλιματική αλλαγή, η περιβαλλοντική υποβάθμιση και η αυξανόμενη συχνότητα φυσικών καταστροφών έχουν μεταβάλει σημαντικά το σύγχρονο περιβάλλον ασφάλειας, οδηγώντας στη διεύρυνση της έννοιας της ασφάλειας πέρα από τις παραδοσιακές στρατιωτικές απειλές. Στο πλαίσιο αυτό, η περιβαλλοντική ασφάλεια και η κλιματική ασφάλεια αναδεικνύονται σε βασικούς παράγοντες εθνικής και διεθνούς σταθερότητας, ενώ οι περιβαλλοντικές κρίσεις λειτουργούν ως «πολλαπλασιαστές απειλών», επηρεάζοντας την κοινωνική συνοχή, την οικονομική ανάπτυξη και τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών. Στο πλαίσιο της ανάλυσης εξετάζεται το διεθνές και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη σχέση περιβάλλοντος και ασφάλειας. Αναλύονται οι πολιτικές και στρατηγικές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, όπως το Sendai Framework for Disaster Risk Reduction και η Agenda 2030 για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, καθώς και οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ, η Στρατηγική Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή και η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Παράλληλα, εξετάζεται ο ρόλος του ΝΑΤΟ και η ενσωμάτωση της κλιματικής αλλαγής στις στρατηγικές ασφάλειας μέσω του NATO Climate Change and Security Action Plan και των περιβαλλοντικών προτύπων STANAGs. Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο και στη συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων στην πολιτική προστασία και στη διαχείριση φυσικών καταστροφών. Η εργασία αναλύει τη συνταγματική προστασία του περιβάλλοντος, τον ρόλο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, τη λειτουργία του Εθνικού Μηχανισμού Διαχείρισης Κρίσεων και τη συμβολή των στρατιωτικών δυνάμεων σε επιχειρήσεις πυρόσβεσης, αντιμετώπισης πλημμυρών, σεισμών, αποκατάστασης υποδομών και υποστήριξης κρίσιμων δικτύων. Παράλληλα, εξετάζεται η περιβαλλοντική νομοθεσία που αφορά τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τη διαχείριση αποβλήτων και τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις. Η εργασία διερευνά επίσης το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των Ενόπλων Δυνάμεων και τις πολιτικές μείωσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων μέσω ενεργειακής εξοικονόμησης, αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εφαρμογής πρακτικών βιώσιμης λειτουργίας. Η έννοια της «πράσινης άμυνας» αναλύεται ως σύγχρονη στρατηγική προσαρμογής των στρατιωτικών οργανισμών στις απαιτήσεις της βιώσιμης ανάπτυξης και της κλιματικής ασφάλειας. Τέλος, μέσω SWOT Analysis αξιολογούνται τα δυνατά σημεία, οι αδυναμίες, οι ευκαιρίες και οι απειλές που σχετίζονται με τον ρόλο των Ενόπλων Δυνάμεων στην περιβαλλοντική προστασία. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν σημαντικές επιχειρησιακές δυνατότητες και υψηλή ικανότητα κινητοποίησης, αλλά αντιμετωπίζουν και προκλήσεις όπως νομικές ασάφειες, προβλήματα συντονισμού, περιορισμένη χρηματοδότηση και ανάγκη εκσυγχρονισμού υποδομών. Συμπερασματικά, η εργασία αναδεικνύει ότι η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης έννοιας της ασφάλειας και ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις καλούνται να λειτουργήσουν ως φορείς ανθεκτικότητας, βιωσιμότητας και διαχείρισης κρίσεων στο σύγχρονο διεθνές περιβάλλον.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κοπίτας Γεώργιος
  • Kopitas Georgios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5431690

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κοπίτας Γεώργιος; Kopitas Georgios. Ο ρόλος των Ενόπλων Δυνάμεων στην προστασία του περιβάλλοντος: Θεσμικό και επιχειρησιακό πλαίσιο στην Ελλάδα. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5431690