National and Kapodistrian University of Athens
Όψεις της άρνησης στράτευσης στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: Αντιρρησίες συνείδησης και ειρηνιστικές οργανώσεις στην Γερμανική Αυτοκρατορία από το 1914 έως το 1918.
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα εργασία έχει ως κύριο ζητούμενο την εξέταση και σύγκριση των μορφών ιδεολογικής αντίστασης των πολιτών και στρατιωτών της αυτοκρατορικής Γερμανίας απέναντι στη συμμετοχή είτε των ίδιων είτε του κράτους τους στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αντίσταση θα αναλυθεί μέσα από το πρίσμα δύο συγκεκριμένων εκφάνσεων της αντιμιλιταριστικής ιδεολογίας, οι οποίες δεν άπτονται της σοσιαλδημοκρατίας ή του κομμουνισμού, δηλαδή του οργανωμένου αστικού και φιλελεύθερου ειρηνιστικού κινήματος και της δράσης του στη Γερμανία από το 1892, καθώς και της ετερογενούς ατομικής αντίρρησης συνείδησης εκ μέρους των στρατεύσιμων ανδρών στο διάστημα 1914-1918. Θα παρουσιαστεί το βασικό ιδεολογικό και πολιτικό πρόταγμα του διεθνούς ειρηνιστικού κινήματος και πρωτίστως το ιδιαίτερο γερμανικό παράρτημά του, σε πλήρη συνάρτηση με την εκπορευόμενη εκ των άνω κρατούσα νοοτροπία πολεμικής ετοιμότητας στην κοινωνία της αποκαλούμενης καρδιάς του μιλιταρισμού της Ευρώπης. Θα δοθεί έμφαση στο ιδεολογικό του υπόβαθρο, στη διεθνική ρητορική του, στο μέλλον, το οποίο οι θιασώτες του οραματίζονταν, στον βαθμό διείσδυσής του στην κοινωνία και τον πολιτικό χώρο, στην τακτική που αυτό εφάρμοσε τόσο εν καιρώ ειρήνης όσο και εν καιρώ πολέμου και, τέλος, στην καταστολή που υπέστη από το εμπόλεμο κράτος. Κατόπιν θα αναλυθεί το δεύτερο σκέλος της αντιπολεμικής στάσης, η αντίρρηση συνείδησης εκ μέρους των Γερμανών στρατιωτών, σε μια προσπάθεια να διερευνηθεί αυτό το μη επαρκώς ακόμα μελετημένο φαινόμενο. Μέσω μελέτης των σωζόμενων περιπτώσεων, θα παρουσιαστούν τα ιστοριογραφικά προβλήματα του εντοπισμού των συγκεκριμένων ανθρώπων, το εύρος των κινήτρων και των αντιλήψεών τους, η κοινωνική τους προέλευση, τα κοινά τους βιώματα και το σύνθετο και πολιτικά επικίνδυνο φαινόμενο της ιατρικοποίησης της στάσης τους από το γερμανικό κράτος, ως μιας προσπάθειάς του να τους απαξιώσει, να τους αποσιωπήσει και να τους απομονώσει. Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι αφενός να ερμηνευτεί η κοινωνική απόρριψη αμφότερων αντιπολεμικών πρακτικών, δηλαδή η αδυναμία τους να παγιωθούν ως θεμιτές στα μάτια του γερμανικού λαού επί Γουλιέλμου Β΄, μια αδυναμία που αποδίδεται τόσο σε ζητήματα άτολμης τακτικής εκ μέρους του ειρηνιστικού κινήματος όσο και στην παντοδυναμία του ιδεώδους του πολίτη-στρατιώτη στην αυτοκρατορική ρητορική. Αφετέρου θα επιχειρηθεί μια συγκριτική προσέγγιση των δύο μορφών αντιμιλιταριστικής δράσης και της αλληλεπίδρασής τους, επί τη βάσει της πρακτικής αλλά κυρίως της ρητορικής τους. Θα διερευνηθούν τα στοιχεία που καθιστούν τις δύο πρακτικές στην πραγματικότητα αποκλίνουσες, παρά τη συχνή σημερινή ταύτιση της αντίρρησης συνείδησης με τον ειρηνισμό, καθώς και η αποτύπωση αυτής της ιδεολογικής απόκλισης στα άγρυπνα μάτια του καθεστώτος, το οποίο επιφύλασσε για την κάθε μία αποκαλυπτικά διαφορετικό τρόπο κατασταλτικής αντιμετώπισης, ώστε να διασφαλίσει την απαραίτητη εσωτερική αρμονία για τη διεξαγωγή ενός ολοκληρωτικού πολέμου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μαυρίτσιος Ορέστης
- Mavritsios Orestis
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5456244