Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Αναζητώντας την ενταξιακή διάσταση των δομών εκπαιδευτικής υποστήριξης: Διερεύνηση των απόψεων και των εμπειριών ενηλίκων με αναπηρία αναφορικά με τη φοίτησή τους σε δομές Τμήματος Ένταξης και Παράλληλης Στήριξης

Abstract

dc:description

Η ενταξιακή εκπαίδευση προϋποθέτει περισσότερα από τη φυσική παρουσία των μαθητών/τριών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο γενικό σχολείο. Αφορά την ισότιμη πρόσβαση στη μάθηση, την ενεργό συμμετοχή στη σχολική ζωή, τις σχέσεις με τη μαθητική κοινότητα και την αίσθηση του ανήκειν. Στην Ελλάδα, το Τμήμα Ένταξης και η Παράλληλη Στήριξη αποτελούν βασικές μορφές εκπαιδευτικής υποστήριξης. Ωστόσο, η ύπαρξή τους δεν διασφαλίζει αυτομάτως ότι η υποστήριξη βιώνεται από τα ίδια τα άτομα ως ενταξιακή. Η παρούσα έρευνα διερευνά την ενταξιακή διάσταση των συγκεκριμένων δομών μέσα από τις αναδρομικές αφηγήσεις ενηλίκων που κατά τη φοίτησή τους στην ελληνική πρωτοβάθμια ή/και δευτεροβάθμια εκπαίδευση είχαν υποστηριχθεί μέσω Τμήματος Ένταξης ή/και Παράλληλης Στήριξης. Επιδιώκει να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχοντες/ουσες νοηματοδοτούν την αρχική και τη συνολική σχολική εμπειρία τους, τις σχέσεις με εκπαιδευτικούς, συνομηλίκους/ες και οικογένεια, τα βιώματα αποδοχής ή διαφοροποίησης, καθώς και τη σύνδεση της υποστήριξης με την εικόνα εαυτού, τη μαθητική ταυτότητα και τη μετέπειτα πορεία τους. Η μελέτη ακολούθησε ποιοτική ερευνητική προσέγγιση με ερμηνευτικό προσανατολισμό. Συμμετείχαν οκτώ ενήλικες ηλικίας 20–27 ετών, οι οποίοι/ες επιλέχθηκαν με σκόπιμη δειγματοληψία βάσει της προσωπικής τους εμπειρίας από τις υπό διερεύνηση δομές. Τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν μέσω ατομικών ημιδομημένων συνεντεύξεων και αναλύθηκαν με ποιοτική ανάλυση περιεχομένου με θεματικό προσανατολισμό. Η ανάλυση εστίασε σε νοηματικές μονάδες, κώδικες και κατηγορίες που οργανώθηκαν σε συνάρτηση με τα ερευνητικά ερωτήματα, διατηρώντας τη σύνδεση με τις αφηγήσεις των συμμετεχόντων/ουσών. Τα ευρήματα ανέδειξαν μια σύνθετη, συχνά αμφίθυμη εμπειρία. Επτά συμμετέχοντες/ουσες αποτίμησαν την υποστήριξη ως βοηθητική ή αναγκαία για τη μάθηση, ενώ σε έξι αφηγήσεις το μαθησιακό όφελος συνυπήρχε με συναισθηματικό κόστος ή αίσθηση διαφοροποίησης. Η προσαρμογή της διδασκαλίας, η παροχή επιπλέον χρόνου και η εξατομικευμένη καθοδήγηση διευκόλυναν την εκπαιδευτική πρόσβαση. Παράλληλα, η ορατότητα της υποστήριξης, η αποχώρηση από τη γενική τάξη ή οι αντιδράσεις των συνομηλίκων μπορούσαν να ενισχύσουν την αμηχανία και την αίσθηση διαφορετικότητας. Καθοριστικός αναδείχθηκε ο ρόλος των εκπαιδευτικών, των συμμαθητών/τριών και της οικογένειας, ενώ η υποστήριξη συνδέθηκε τόσο με την αναγνώριση διαφορετικών τρόπων μάθησης και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης όσο και με την πίεση απόδειξης της προσωπικής ικανότητας. Οι συμμετέχοντες/ουσες πρότειναν μεγαλύτερη ενημέρωση, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, προσβασιμότητα, σταθερότητα της υποστήριξης και ουσιαστικότερη σύνδεσή της με τη γενική τάξη. Συμπερασματικά, ο ενταξιακός χαρακτήρας του Τμήματος Ένταξης και της Παράλληλης Στήριξης δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τη θεσμική τους ύπαρξη, αλλά από τον τρόπο εφαρμογής τους και από το κατά πόσο η μαθησιακή βοήθεια συνοδεύεται από κοινωνική αποδοχή, ενεργό συμμετοχή, αυτονομία και αίσθηση του ανήκειν. Τα συμπεράσματα αποτυπώνουν τις αναδρομικές νοηματοδοτήσεις του συγκεκριμένου μικρού δείγματος και δεν αποσκοπούν σε στατιστική γενίκευση.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΜΑΛΛΙΑΡΑΚΗ ΜΑΡΙΑ
  • MALLIARAKI MARIA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5461627

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΜΑΛΛΙΑΡΑΚΗ ΜΑΡΙΑ; MALLIARAKI MARIA. Αναζητώντας την ενταξιακή διάσταση των δομών εκπαιδευτικής υποστήριξης: Διερεύνηση των απόψεων και των εμπειριών ενηλίκων με αναπηρία αναφορικά με τη φοίτησή τους σε δομές Τμήματος Ένταξης και Παράλληλης Στήριξης. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461627