Back to search

Aristotle University Of Thessaloniki (AUTH)

Μεταφυσική φιλοσοφία στον Karl Jaspers

Abstract

dc:description

Στο πλαίσιο της παρούσας διδακτορικής διατριβής καταβλήθηκε προσπάθεια να αναδειχθεί το φιλοσοφικό στίγμα του Κ. Jaspers με κεντρικό άξονα τη μεταφυσική του προβληματική, όπως αυτή αποτυπώνεται αυθεντικά στο επιβλητικό ποσοτικά και πρωτότυπο μεθοδολογικά έργο του. Θεμελιώδης αρχή της φιλοσοφίας του Κ. Jaspers αποτελεί η παραδοχή ότι η ύπαρξη ως πρωταρχική κατηγορία συνιστά το έσχατο κριτήριο της αυθεντικής φιλοσοφικής εμπειρίας και πραγματώνεται ως αγωνιώδες εγχείρημα να επιβεβαιώσει την αδιάρρηκτη σχέση της με τον υπερβατικό χώρο που την καθορίζει και την νοηματοδοτεί ακατάπαυστα. Ειδικότερα, από τη συνολική θεώρηση της έρευνάς μας, συνάγεται ότι η μελέτη της μεταφυσικής σκέψης του Κ. Jaspers απαρτίζεται από οκτώ κεφάλαια, τα οποία διαρθρώνονται λειτουργικά και συγκροτούνται διαλεκτικά ιχνηλατώντας τις κυρίαρχες φιλοσοφικές συλλήψεις που στοιχειοθετούν μιαν εναλλακτική προσέγγιση της αλήθειας και της τραγικότητας της ανθρώπινης ύπαρξης. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους σκιαγραφείται και προσεγγίζεται ερμηνευτικά η τριμερής διατομή της σύνολης οντολογικής πραγματικότητας: ο κόσμος των αντικειμένων, ο κόσμος της υπαρξιακής διάστασης και η υπερβατική περιοχή. Στον ορίζοντα του περιέχοντος (Umgreifendes) που περιγράφει το Είναι στην ολότητά του, η αφυπνισμένη ύπαρξη κινείται αδιάλειπτα προσανατολισμένη προς τα όρια της αυθεντικής ζωής. Στο δεύτερο κεφάλαιο καταγράφονται και αξιολογούνται οι θεμελιώδεις παραδοχές του Κ. Jaspers για τη γνωστική σύλληψη της πραγματικότητας. Συνακόλουθα, στοιχειοθετείται η επιχειρηματολογία του φιλοσόφου αναφορικά με τη θεμελίωση της εκδοχής ότι η φιλοσοφική αναζήτηση δεν αποτελεί αντικειμενική γνώση, αλλά πραγματώνεται ως συνείδηση «του υπάρχειν μέσα στον κόσμο». Στο τελευταίο κεφάλαιο του πρώτου μέρους επιχειρείται να σαφηνιστεί ο θεολογικός στοχασμός του Κ. Jaspers και η έννοια της φιλοσοφικής πίστης. Η απόπειρα αυτή ερμηνευτικής καταγραφής των παραδοχών του φιλοσόφου πιστοποιεί τη θεμελιακή διάσταση μεταξύ της φιλοσοφικής θεώρησης του Κ. Jaspers και της χριστιανικής εκδοχής περί Θεού αλλά και της θρησκευτικής πίστης. Την αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας και τη νοηματοδότησή της από τον Κ. Jaspers ιχνηλατούμε στο πρώτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους. Η πεμπτουσία της γιασπερσιανής θεώρησης της ιστορίας είναι η ανάδειξη της ανθρώπινης ύπαρξης σε κριτήριο της ιστορικής κίνησης και πως η πραγμάτωση της ενότητας της ιστορίας που ταυτίζεται με το έσχατο σκοπό της δεν είναι εφικτή στην πεπερασμένη περιοχή δραστηριοποίησης της ανθρώπινης ύπαρξης. Το διαλεκτικό απόσταγμα της προβληματικής του φιλοσόφου συμπυκνώνεται στην παραδοχή ότι η ιστορία συνιστά τον τόπο αποκάλυψης του Είναι της θεότητας, όχι όμως με έναν μοναδικό και αποκλειστικό τρόπο. Την εξέχουσα θέση της υπαρξιακής επικοινωνίας στη φιλοσοφική προβληματική του Κ. Jaspers προβάλλει το δεύτερο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους. Στο πλαίσιο της εμβάθυνσης που επιχειρείται καταδεικνύεται ότι η επικοινωνία ως πράξη ελευθερίας καθιστά εφικτή την προσέγγιση της υπερβατικής περιοχής, συμβάλλοντας αδιάλειπτα στην πραγμάτωση της αυθεντικής ύπαρξης. Στο τρίτο κεφάλαιο αναδεικνύεται η πολυσχιδής έννοια της υπαρξιακής ελευθερίας και επιχειρείται η μεθοδική καταγραφή των μορφών έκφρασής της στο επίπεδο τα χρονικής παρουσίας του ανθρώπου σε συνάρτηση με την πραγματικότητα της ύπαρξης που είναι ο φορέας της υπερβατικής πράξης. Παράλληλα, καταδεικνύεται, σύμφωνα με τη μεταφυσική προσέγγιση του Κ. Jaspers, ότι η ελευθερία νοείται ως τόπος ανάγνωσης των κρυπτογραφικών σημάτων και ταυτόχρονα ως σήμα, ενώ στην περιοχή της υπέρβαση αίρεται. Τη θεωρία της αλήθειας πραγματεύεται το προτελευταίο κεφάλαιο σε μια προσπάθεια να καταδειχτεί ότι το νόημα της αλήθειας είναι πολλαπλό, ενώ η ζήτησή της δεν εξαντλείται στο επίπεδο της επιστημονικής δραστηριότητας. Συμπληρωματικά, προβάλλεται η αδιάρρηκτη σχέση της αλήθειας με τη δυνατότητα της επικοινωνίας, που συνιστά θεμελιώδη προϋπόθεση για την πραγματοποίηση της ύπαρξης ως ελευθερίας. Το καταληκτικό κεφάλαιο της μελέτης αυτής επικεντρώνεται στην εμπειρία των οριακών καταστάσεων. Η απόπειρα προσέγγισης των έσχατων αυτών ορίων της ζωής καταδεικνύει ότι χωρίς τη διαμεσολάβηση των οριακών καταστάσεων η ύπαρξη δεν εντείνεται στον ύψιστο βαθμό, δεν αφυπνίζεται και δεν ωθείται σε μια ανοδική πορεία προσέγγισης της υπερβατικής περιοχής.

Degree

thesis:*
Grantor dc:publisher
Aristotle University Of Thessaloniki (AUTH)
Year dc:date
2002

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Φαρμάκης, Δημήτριος

Subjects

dc:subject × 15

Rights

Language dc:language
gre

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
10.12681/eadd/20534

Chain of custody

source
Harvested from
Greek National Archive of PhD Theses
Base URL
phdtheses.ekt.gr/eadd_oai/request
Last updated
2026-11-18
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Φαρμάκης, Δημήτριος. Μεταφυσική φιλοσοφία στον Karl Jaspers. Aristotle University Of Thessaloniki (AUTH), 2002. http://hdl.handle.net/10442/hedi/20534