Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Εθνική ιδεολογία και εκπαίδευση στην Ελλάδα με έμφαση στον ρόλο των βιβλίων ιστορίας του δημοτικού και του ελληνικού σχολείου την περίοδο 1828-1940

Abstract

dc:description

[…] Στην παρούσα διατριβή επιχειρήθηκε η κατανόηση του ρόλου της εθνικής ιδεολογίας στο ελληνικό παράδειγμα, το οποίο εντάσσεται στο πλαίσιο του αποκαλούμενου πολιτισμικού εθνικισμού. Οι λόγοι για τους οποίους επιλέχθηκε η διερεύνηση του θέματος μέσω των βιβλίων Ιστορίας του προγυμνασιακού κύκλου κατά την περίοδο 1828-1940 είναι αρκετοί. Κατ’ αρχάς, πολλοί λίγοι νέοι συνέχιζαν τη φοίτηση μετά το Δημοτικό και το Ελληνικό Σχολείο. Κατά δεύτερο, η Ιστορία είναι το μάθημα που εξ αντικειμένου ασχολείται με την αναπαράσταση του παρελθόντος, πάντα βάσει των αναγκών του σήμερα. Ο τρίτος λόγος συνδέεται με το γεγονός πως εκπαιδευτική στοχοθεσία και περιεχόμενο διαμορφώνονται βάσει των κοινωνικών αναγκών (Sadler, 1964). Τέλος, το διάστημα από την ελληνική επανάσταση έως τον Δεύτερο Παγκόσμιο είναι η περίοδος κατά την οποία η Ελλάδα επιχείρησε κατ’ επανάληψη, άλλοτε επιτυχώς και άλλοτε όχι, να εγκαθιδρύσει μια τρίτη ‘Ελληνική Αυτοκρατορία’ (Παπαρρηγόπουλος, 1849). Είναι, παράλληλα, η περίοδος κατά την οποία οι διανοούμενοι αναγνώρισαν το παρελθόν, εντόπισαν την προσφορότερη/ ωφελιμότερη διαδρομή ανασυγκρότησής του κατά τρόπο που να εξυπηρετούνται μεγαλοϊδεατικές βλέψεις, διαμόρφωσαν ως σύστημα την εθνικιστική/ εθνική ιδεολογία την οποία ανέλαβε εν συνεχεία το κράτος και επιβάλλει, πρωτίστως μέσω της εκπαίδευσης, σαν τη μόνη αληθή εθναφήγηση. Σε συνάφεια με τα προαναφερθέντα, η μελέτη αυτή επικεντρώνει στη συγκέντρωση, τη μελέτη και την ερμηνευτική ανάλυση του συνόλου των εγχειριδίων Ιστορίας του Δημοτικού και του Ελληνικού Σχολείου του διαστήματος 1828- 1940. Σε συνάρτηση δε με την αξιολόγηση του εθνικισμού ως του κατ’ εξοχήν μηχανισμού νομιμοποίησης πολιτικών επιλογών, εξετάζονται θέματα τα οποία σχετίζονται με ερωτήματα όπως τα ακόλουθα: - Η εθνική ιδεολογία αποτελεί ένα εξ αρχής διαμορφωμένο σύστημα ιδεών ή οικοδομείται σταδιακά βάσει των σύγχρονων προβλημάτων και επιδιώξεων κάθε εθνικού κράτους; - Ο ρόλος της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης εξαντλείται στην εκμάθηση από τους μαθητές ανάγνωσης, γραφής και αρίθμησης; Μήπως ιδιαίτερα σημαντική είναι η άρρητη, κατά κανόνα, επιδίωξη διαμόρφωσης και διάχυσης μέσω του ‘κρυφού Αναλυτικού Προγράμματος’ ενός συνόλου κανόνων συμπεριφοράς, ώστε να εξυπηρετούνται οι οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές αναγκαιότητες; - Το μάθημα της Ιστορίας αποβλέπει στην αντικειμενική γνώση του παρελθόντος ή στην υποβολή επιθυμητών αντιλήψεων για σύγχρονα θέματα, μέσω της επιλογής και του κατάλληλου σχολιασμού γεγονότων του παρελθόντος; Μήπως υπό μία εθνοκεντρική και ωφελιμιστική προσέγγιση παρουσιάζεται μια εθναφήγηση που εξιδανικεύει, κατά κανόνα, την πορεία και τα χαρακτηριστικά ενός έθνους, επικρίνοντας παράλληλα τον ρόλο άλλων λαών; Μήπως, πολύ περισσότερο, το προβαλλόμενο ιδεολόγημα, στο όνομα της διασφάλισης και προώθησης των ‘ιστορικών δικαιωμάτων’, στοχεύει στη νομιμοποίηση πολιτικών επιλογών, πίσω από τις οποίες λανθάνουν συμφέροντα συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων; […]

Degree

thesis:*
Grantor dc:publisher
National and Kapodistrian University of Athens
Year dc:date
2015

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Goumenos, Evangelos
  • Γούμενος, Ευάγγελος

Subjects

dc:subject × 18

Rights

Language dc:language
gre

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
10.12681/eadd/42728

Chain of custody

source
Harvested from
Greek National Archive of PhD Theses
Base URL
phdtheses.ekt.gr/eadd_oai/request
Last updated
2026-11-18
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Goumenos, Evangelos; Γούμενος, Ευάγγελος. Εθνική ιδεολογία και εκπαίδευση στην Ελλάδα με έμφαση στον ρόλο των βιβλίων ιστορίας του δημοτικού και του ελληνικού σχολείου την περίοδο 1828-1940. National and Kapodistrian University of Athens, 2015. http://hdl.handle.net/10442/hedi/42728