National and Kapodistrian University of Athens
Η ντροπή και το στίγμα ασθενών με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου και η συσχέτιση τους με την γενική υγεία και την ικανοποίηση της ζωής τους
Abstract
dc:descriptionΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου είναι έκτος σε συχνότητα εμφάνισης σε όλο τον κόσμο. Παγκοσμίως, σχεδόν 640.000 νέα κρούσματα καρκίνου κεφαλής και τραχήλου παρουσιάζονται ετησίως, ενώ σημειώνονται περισσότεροι από 350.000 θάνατοι. Δεδομένου όμως, ότι τα ποσοστά επιβίωσης εξακολουθούν να βελτιώνονται, το ενδιαφέρον πλέον έχει στραφεί σε θέματα ποιότητας ζωής των ασθενών. Η νόσος και η χειρουργική αφαίρεση του όγκου επηρεάζουν τις πιο ορατές περιοχές του σώματος και συνήθως έχουν σοβαρές επιπτώσεις σε καθημερινές δραστηριότητες όπως στην ικανότητα των ασθενών να τρώνε, να πίνουν, να αναπνέουν, να μιλούν καθώς και στην εμφάνισή τους. Ο βαθμός της παραμόρφωσης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την εικόνα εαυτού, τις κοινωνικές επαφές και την σεξουαλικότητα των ασθενών, εισάγοντας με αυτό τον τρόπο τις έννοιες της ντροπής και του στίγματος. Σκοπός: Ο κύριος σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της ντροπής και του στίγματος (ντροπή για την εμφάνιση, αίσθηση στίγματος, μεταμέλεια και κοινωνικές ανησυχίες ή/και για την ομιλία) ασθενών με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου και η συσχέτιση τους με την γενική υγεία και την ικανοποίηση ζωής τους. Έγινε επίσης διερεύνηση της συσχέτισης αυτών των παραμέτρων με τα ατομικά, δημογραφικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων. Υλικό και Μέθοδος: Στην μελέτη συμμετείχαν 65 ασθενείς, από τέσσερα νοσοκομεία της Αττικής, που είχαν χειρουργηθεί για καρκίνο κεφαλής και τραχήλου (31 άτομα είχαν χειρουργηθεί έως και πριν 3 μήνες και 34 άτομα είχαν χειρουργηθεί πάνω από 3 μήνες). Στην πλειοψηφία οι ασθενείς ήταν άνδρες (90.8%), ηλικίας 63.55±10. 22, παντρεμένοι (76.9%), βασικής εκπαίδευσης (66.1%), με καρκίνο λάρυγγα (72.3%). Για την συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε η Κλίμακα Ντροπής και Στιγματισμού στον Καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου (SSS), το Ερωτηματολόγιο Εκτίμησης της Γενικής Υγείας (GHQ-28), η Κλίμακα Ικανοποίησης Ζωής (LSI) και ένα ερωτηματολόγιο καταγραφής των δημογραφικών, ατομικών και επαγγελματικών χαρακτηριστικών του δείγματος. Στα ερωτηματολόγια συμπεριλαμβανόταν και το έντυπο ενημέρωσης και συναίνεσης του ασθενούς, το οποίο και υπέγραφαν οι ίδιοι εφόσον συμφωνούσαν να συμμετάσχουν στη μελέτη. Αποτελέσματα: Οι περισσότεροι συμμετέχοντες αξιολόγησαν ως καλή την συνολική σωματική τους υγεία (33.8%, n=22) και ως μέτρια την συνολική ψυχική τους υγεία (36.9%, n=24) και την ποιότητα ζωής (47.7%, n=31). Η μέση τιμή της συνολικής 117 βαθμολογίας SSS και των υποκλιμάκων του (ντροπή για την εμφάνιση, αίσθηση στιγματισμού, μεταμέλεια, κοινωνικές ανησυχίες ή και για την ομιλία), της συνολικής βαθμολογίας GHQ και των υποκλιμάκων του (σωματικά συμπτώματα, άγχος και αϋπνία και σοβαρή κατάθλιψη) και της συνολικής βαθμολογίας LSI της ομάδας ασθενών που χειρουργήθηκαν περισσότερο από 3 μήνες, είναι σημαντικά υψηλότερη από αυτή για την ομάδα ασθενών που χειρουργήθηκαν έως και πριν 3 μήνες. Δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στη μέση τιμή της βαθμολογίας κοινωνικής δυσλειτουργίας του GHQ ανάμεσα στις δύο ομάδες. Υψηλότερα επίπεδα ντροπής και στιγματισμού βρέθηκε ότι βιώνουν αυτοί που κάπνιζαν περισσότερα τσιγάρα ανά ημέρα (B=0.147, p=0.005), αυτοί που καπνίζουν ακόμα κατά την παρούσα περίοδο (B=-33.372, p<0.001) και αυτοί που πίνουν σχεδόν κάθε μέρα (B=-40.826, p<0.001). Το κάπνισμα (χρόνια καπνίσματος Β=0.574, p<0.001, αριθμός τσιγάρων B=15.878, p=0.026) βρέθηκε να συσχετίζεται με παθολογική βαθμολογία γενικής υγείας. Για το αλκοόλ όμως τα πράγματα φαίνεται να λειτουργούν διαφορετικά, καθώς η αυξημένη συχνότητα κατανάλωσης αλκοόλ βρέθηκε να συσχετίζεται με μεγαλύτερη ικανοποίηση ζωής (Β=-7.658, p=0.005) και καλύτερη γενική υγεία (B=21.000, p<0.001). Το υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο βρέθηκε να συσχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα ντροπής και στιγματισμού (B=5.789, p=0.050) και με παθολογική βαθμολογία γενικής υγείας (B=16.860, p=0.005). Το μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα βρέθηκε να συσχετίζεται αρνητικά με την ντροπή για την εμφάνιση (r=-0.27, p=0.025) και την αίσθηση στιγματισμού (r=0.29, p=0.016) και θετικά με την ικανοποίηση ζωής (r=0.29, p=0.017). Επίσης, η ικανοποίηση ζωής βρέθηκε να συσχετίζεται αρνητικά με την κοινωνική δυσλειτουργία (r=-0.49, p<0.001), ενώ υπάρχει σημαντική θετική γραμμική σχέση μεταξύ συνολικής βαθμολογίας SSS και συνολικής βαθμολογίας GHQ (p<0.001). Συμπεράσματα: Το πρώτο διάστημα μετά την επέμβαση, οι ασθενείς μπορεί να είναι ικανοποιημένοι σε ένα βαθμό, δεδομένου ότι η σωματική τους υγεία αρχίζει να βελτιώνεται, έχοντας διαφύγει τουλάχιστον προς το παρόν τον κίνδυνο για τη ζωή τους. Αρχίζει όμως τότε να επιδεινώνεται η ψυχική τους υγεία και η ποιότητα της ζωής τους, καθώς εστιάζουν πλέον στην αλλαγή της εικόνας του σώματος τους. Μπορεί να βιώσουν έντονη ντροπή για την εμφάνιση τους και ο φόβος του στίγματος σε συνδυασμό με την δυσκολία στην επικοινωνία, να τους οδηγήσει τελικά στην κοινωνική απομόνωση, γεγονός που θα επιδεινώσει ακόμα περισσότερο την ψυχική τους υγεία και κατά συνέπεια και την σωματική. Το κλειδί λοιπόν βρίσκεται στην πληροφόρηση, ψυχοεκπαίδευση, ψυχολογική παρέμβαση και υποστήριξη των ασθενών αυτών πριν την θεραπεία οποιασδήποτε μορφής (ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή χειρουργική επέμβαση).
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μπαϊζάνης Νικόλαος
- Μαγγούλια Πολυξένη
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1311764