Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μονοξείδιο του αζώτου και οστά

Abstract

dc:description

Το μονοξείδιο του αζώτου (ΝΟ) είναι μια βραχύβια, εξαιρετικά δραστική, ελεύθερη ρίζα πανταχού παρούσα στο ανθρώπινο σώμα. Στην ανθρώπινη φυσιολογία συμμετέχει ευρέως τόσο σε ενδο-κυτταρικό και σε δια-κυτταρικό επίπεδο ως μόριο σηματοδότησης - δεύτερος διαβιβαστής. Το ΝΟ παράγεται με μεταροπή της L-αργινίνης σε L-κιτρουλίνη παρουσία του ενζύμου συνθάσης ΝΟ (NOS), μοριακού οξυγόνου, NADPH και άλλα συνενζύμων. Τρία ισοένζυμα της NOS παράγουν ΝΟ σε διάφορες ανατομικές θέσεις και υπό διάφορες φυσιολογικές συνθήκες. Τρία διακριτά γονίδια κωδικοποιούν τους τρεις τύπους των NOS, της ενδοθηλιακής (eNOS ή NOS-3), της νευρωνικής (nNOS ή NOS-1) και της επαγόμενης (iNOS ή NOS-2) NOS. Η νευρωνική και η ενδοθηλιακή NOS είναι ένζυμα που εξαρτώνται από το ασβέστιο, ενώ η επαγόμενη NOS είναι ένα ασβέστιο-ανεξάρτητο ένζυμο, που ενεργοποιείται και ρυθμίζεται αυξητικά από κυτοκίνες κατά την διάρκεια φλεγμονωδών διεργασιών. Πάρα ταύτα η ιστική εξειδίκευση η οποία αναφέρεται στα ονόματα δεν είναι απόλυτη καθώς οι υπότυποι NOS έχουν ανακαλυφθεί σε ευρύτερες περιοχές στο σώμα. Στα οστά, το ΝΟ παίζει ζωτικό ρόλο στη λειτουργία των μηχανοϋποδοχέων και στην μηχανοδιαμεταγωγή. Τα οστεοκύτταρα είναι πια ευρέως αποδεκτά ως μηχανουποδοχείς στα οστά. Αντιλαμβάνονται εξωτερικά μηχανικά ερεθίσματα και παράγουν χημικά σήματα, όπως το ΝΟ και προσταγλανδίνες. Το ΝΟ με τη σειρά του έχει δειχθεί ότι ρυθμίζει τη δραστηριότητα της οστικής παραγωγής μέσω των οστεοβλαστών και της οστικής απορρόφησης μέσω των οστεοκλαστών. Το ΝΟ είναι απαραίτητο για την οστική παραγωγή ως απάντηση στη μηχανική φόρτιση in vivo. Πλήθος μελετών έχουν δείξει ότι το ΝΟ είναι ένα σημαντικό γρανάζι για το οστικό μεταβολισμό και οστική ανακατασκευή. Με δεδομένο ότι τα μηχανικά ερεθίσματα οδηγούν σε παραγωγή ΝΟ το οποίο προκαλεί ενίσχυση της αντοχής των οστών και αναστολή απώλειας της οστικής μάζας, υπάρχουν πολλαπλές ευκαιρίες για θεραπευτικές παρεμβάσεις με τη χρήση του NO-cGMP βιοχημικού μονοπατιού. Ο αριθμός των οστεοπορωτικών καταγμάτων αυξάνεται σε όλο τον κόσμο μαζί με την ηλικία του πληθυσμού. Τα φάρμακα εναντίον της οστεοπόρωσης διαχωρίζονται σε αντικαταβολικούς και αναβολικούς παράγοντες. Οι θεραπείες για την οστεοπόρωση περιορίζονται από το κόστος, τις παρενέργειες και το σημαντικότερο την αποτελεσματικότητα τους. Οι τρέχουσες θεραπείες οδηγούν σε μείωση των σπονδυλικών καταγμάτων που αφορούν σπογγώδες οστό, αλλά έχουν περιορισμένη δράση στο φλοιώδες οστό και στα συνοδά σε αυτό οστεοπορωτικά κατάγματα (ισχίο, αντιβράχιο, βραχίονας). Συνεπώς αναδύεται η ανάγκη για μία εύκολη, φθηνή, καλά ανεκτή θεραπεία από ένα παράγοντα που θα αυξάνει την οστική αντοχή και θα μειώνει τον καταγματικό ΄κίνδυνο. Υπάρχουν ενδείξεις ότι φαρμακευτικοί παράγοντες οι οποίοι δρούν ως ισχυροί χορηγοί ΝΟ μπορούν να ικανοποιήσουν αυτή την ανάγκη. Η πιο ελκυστική νέα ένδειξη για το NO είναι η ανάπτυξη νέων στρατηγικών για τη πρόληψη και θεραπεία της οστεοπόρωσης σε άνδρες και γυναίκες. Παρά τα πλεονεκτήματα όμως η πιθανότητα ανάπτυξης ανοχής και ανεπιθύμητων παρενεργειών φαίνεται να περιορίζουν την κλινική τους χρησιμότητα. Έτσι μία σειρά από ερωτήματα παραμένουν σχετικά με τη βέλτιστη αναγκαία δόση του ΝΟ και την κατάλληλη φαρμακοτεχνική μορφή του χορηγού ΝΟ για τη ρύθμιση του οστικού μεταβολισμού και της καλής σκελετικής υγείας. Περαιτέρω in vitro πειραματικές και in vivo κλινικές δοκιμές και μελέτες για την καταλληλότητα και αποτελεσματικότητα των χορηγών ΝΟ πρέπει να διεξαχθούν προκειμένου να εξεταστεί προσεκτικά και να αξιολογηθεί καλύτερα η ελεγχόμενη, εντοπισμένη ιστική απελευθέρωση του ΝΟ ως εναλλακτική θεραπεία εκλογής για τις μυοσκελετικές παθήσεις.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Γκανταΐφης Νικόλαος

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1312769

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
related terms
citation

Γκανταΐφης Νικόλαος. Μονοξείδιο του αζώτου και οστά. 2014. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1312769