National and Kapodistrian University of Athens
Συσχέτιση λυσοσωμικής λειτουργίας με τη νόσο του Πάρκινσον
Abstract
dc:descriptionΠΕΡΙΛΗΨΗ Η νόσος του Πάρκινσον χαρακτηρίζεται τόσο από την προοδευτική απώλεια των ντοπαμινεργικών νευρώνων της συμπαγούς μοίρας της μέλαινας ουσίας (SNpc) του εγκεφάλου όσο και από την παρουσία κυτταροπλασματικών πρωτεϊνικών εγκλείστων Lewy Bodies (LBs) που περιέχουν κυρίως ουβικιτίνη και συσσωρευμένη α- συνουκλεΐνη. Η παθογένεια της νόσου έχει συνδεθεί με την δυσλειτουργία της αποικοδόμησης των κυτταρικών συσσωματωμάτων πρωτεϊνών και των κυτταροπλασματικών οργανιδίων μέσω του λυσοσώματος. Πολλά κυτταρικά μονοπάτια και πρωτεΐνες όπως οι Atg εμπλέκονται σ’ αυτή τη διαδικασία. Η ενεργοποίηση της μιας ή της άλλης οδού παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της κυτταρικής ομοιόστασης. Κάθε αυτοφαγικό μονοπάτι έχει όχι μόνον τα δικά του χαρακτηριστικά αλλά μοιράζεται επίσης κοινά βήματα και συστατικά με τα άλλα. Η δυσλειτουργία των αυτοφαγικών λυσοσωμικών οδών (ALPs) - κυρίως της μακροαυτοφαγίας και της διαμεσολαβούμενης από τσαπερόνες αυτοφαγίας (CMA) - θεωρείται όλο και περισσότερο σαν σημαντικός παράγοντας εκδήλωσης της νόσου. Εκτός από την α-συνουκλεΐνη - που οι μεταλλάξεις και οι μετα-μεταφραστικές τροποποιήσεις της επηρεάζουν την αποικοδόμησή της από την αυτοφαγική λυσοσωμική οδό (ALP), συμβάλλοντας έτσι στη συσσώρευση και την συσσωμάτωσή της - και άλλες παθογόνες πρωτεΐνες (υποστρώματα των αυτοφαγικών οδών) παίζουν καθοριστικό ρόλο στη νόσο του Parkinson. Οι παθογόνες πρωτείνες UCH-L1, LRRK2 (Leucine-Rich Repeat Kinase-2), PINK1 (phosphatase and tensin homolog (PTEN)-induced putative kinase 1) DJ-1 και Parkin που συνδέονται με τη νόσο του Πάρκινσον, περιέχουν τα KFERQ μοτίβα στις αλληλουχίες των αμινοξέων τους που τις καθιστούν πιθανά υποστρώματα της CMA. Μεταλλάξεις σε γονίδια, όπως η γλυκοκερεβροσιδάση (GBA) και η λυσοσωμική ΑΤΡάση (ATP13A2), οδηγούν τόσο σε συσσώρευση της α-συνουκλεΐνης και μειωμένη αποικοδόμηση των υποστρωμάτων της λυσοσωμικής οδού όσο και σε μειωμένη κάθαρση των αυτοφαγοσωμάτων συμβάλλοντας συλλογικά στον κυτταρικό θάνατο. Πειραματικά δεδομένα καταδεικνύουν ότι ο ρόλος της αυτοφαγίας είναι πολύπλοκος και η απορρύθμισή της οδηγεί σε νευρωνικό θάνατο. Η αυστηρά ρυθμιζόμενη συστατική αυτοφαγία ασκεί προστατευτική δράση στους ντοπαμινεργικούς νευρώνες στα περισσότερα ζωϊκά μοντέλα της νόσου ενώ η παρεκκλίνουσα προάγει τον θάνατο των νευρωνικών κυττάρων. Πολλά αποδεικτικά στοιχεία αναδεικνύουν επίσης τη συμβολή της ελαττωματικής μιτοφαγίας στη διαφοροποίηση της αυτοφαγικής οδού. Η απορρύθμιση της αυτοφαγικής οδού (μακροαυτοφαγίας και CMA) συνήθως ακολουθείται από μια αισθητή αύξηση του αριθμού των αυτοφαγοσωμάτων ή των αυτοφαγοσωματικών δομών και από ανωμαλίες στο ενδοσωμικό-λυσοσωμικό μονοπάτι στους επηρεαζόμενους νευρώνες, που συμβάλλουν στην εκφυλιστική διαδικασία. H κατανόηση του ρόλου της αυτοφαγικής λυσοσωμικής οδού (ALP) στην παθογένεια της νόσου του Πάρκινσον και η μελέτη των αλληλεπιδράσεων μεταξύ ALP και του συστήματος αποικοδόμησης πρωτεϊνών UPS καθώς και της αλληλεπίδρασης οξειδωτικών παραγόντων με τα δύο μεγάλα κυτταρικά μονοπάτια UPS και ALP μπορεί να καταστήσει την ρύθμιση της αυτοφαγίας δυνητικό θεραπευτικό στόχο για νευροεκφυλιστικές νόσους συμπεριλαμβανομένης της νόσου του Πάρκινσον.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Mανδηλαρά Φλώρα
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1314044