Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ανάλυση της έκφρασης και μελέτη των ισομορφών των γονιδίων DDC και BCL2L12 σε καρκινικά κύτταρα του γαστρεντερικού συστήματος υπό την επίδραση αντικαρκινικών φαρμάκων.

Abstract

dc:description

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την τέταρτη συχνότερη νεοπλασία παγκοσμίως και για τα δύο φύλα. Η πρόγνωση και η πορεία της ασθένειας σχετίζεται με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η νόσος κατά τη διάγνωση καθώς και στο βαθμό αποδιαφοροποίησης του ιστού και στη παρουσία ή όχι μεταστάσεων. Παρόλο που έχουν ήδη μελετηθεί πολλοί προγνωστικοί καρκινικοί δείκτες, κανένας δεν έχει αποδειχθεί αρκετά ειδικός για τη νόσο, ούτε κανένας παρέχει αρκετά σημαντικές πληροφορίες, για την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση του καρκίνου του παχέος έντερου. Έτσι η ανίχνευση νέων βιοδεικτών για τον ορθοκολικό καρκίνο είναι αναγκαία και επιτακτική. Τα μέλη της οικογένειας BCL2 είναι σημαντικοί ρυθμιστές του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου, προάγοντας ή αναστέλλοντας την διαδικασία αυτή και ως εκ τούτου εμπλέκονται στην ανάπτυξη του καρκίνου. Το γονίδιο BCL2L12 είναι ένα νέο μέλος της BCL2 οικογένειας, που ανακαλύφθηκε και κλωνοποιήθηκε από τους Scorilas et al. το 2001, επίσης, έχει ταυτοποιηθεί και ένα εναλλακτικό μετάγραφο του γονιδίου, το BCL2L12-A. Η έκφραση και των δύο μεταγράφων, σε επίπεδο mRNA, είναι ιδιαίτερα υψηλή σε πολλούς τύπους καρκίνου και σε καρκινικές κυτταρικές σειρές. Ακόμη, σημαντικές αλλαγές σημειώνονται στα επίπεδα έκφρασης τους μετά την επίδραση ποικίλων αντικαρκινικών φαρμάκων σε διάφορες κυτταρικές σειρές, μεταξύ των οποίων και σε καρκινικές κυτταρικές σειρές του παχέος εντέρου. Η L-DOPA αποκαρβοξυλάση (DDC) είναι ένα ένζυμο που καταλύει τη σύνθεση δύο νευροδιαβιβαστών, της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης και εκφράζεται τόσο σε νευρικού όσο και σε μη νευρικού τύπου ιστούς. Η DDC είναι ένας από τους κυριότερους βιοδείκτες για τους νευροενδοκρινικούς όγκους, όπως το νευροβλάστωμα και ο μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα επίσης έχει προταθεί ως πιθανός δείκτης για τον καρκίνο του προστάτη. H έκφραση mRNA της DDC έχει βρεθεί αυξημένη και σε διάφορους άλλους τύπους νεοπλασιών, καθώς έχει μελετηθεί και σε αρκετές καρκινικές κυτταρικές σειρές. Στην παρούσα εργασία μελετήθηκε η επίδραση καθιερωμένων χημειορεραπευτικών φαρμάκων όπως η φθοροουρακίλη, η φθοροουρακίλη σε συνδυασμό με λευκοβορίνη (σε αναλογία 2:1), η ιρινοτεκάνη, η δοξορουβικίνη, η μεθοτρεξάτη και η οξαλιπλατίνη, στη βιωσιμότητα της ανθρώπινης καρκινικής κυτταρικής σειράς παχέος εντέρου COLO 205 καθώς και το προφίλ έκφρασης mRNA των γονιδίων BCL2L12, DDC και άλλων εμπλεκόμενων στην απόπτωση γονιδίων, σε αυτή τη κυτταρική σειρά. Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να διερευνηθεί η πιθανή χρησιμότητα των συγκεκριμένων γονιδίων ως βιοδείκτες για την πρόβλεψη της κατάλληλης θεραπευτικής αγωγής και την παρακολούθηση της ανταπόκρισης των ασθενών στη θεραπεία. Αρχικά κατασκευάστηκαν καμπύλες ανάπτυξης ώστε να εξετασθεί η ικανότητα πολλαπλασιασμού της καρκινικής κυτταρικής σειράς COLO 205. Στη συνέχεια εμφυτεύθηκαν διαφορετικές συγκεντρώσεις κάθε φαρμάκου και μελετήθηκε η ανάπτυξη των κυττάρων, ανά 24 ώρες για 96 ώρες συνολικά, ώστε να ταυτοποιηθεί η συγκέντρωση εκείνη, στην οποία τα κύτταρα παραμένουν σε εκθετική φάση για 72 ώρες. Η επιλεχθείσα συγκέντρωση για τα κύτταρα αυτά είναι 0.25x105 κύτταρα/mL, η οποία και χρησιμοποιήθηκε σε όλα τα περαιτέρω πειράματα. Κατόπιν, τα κύτταρα επωάστηκαν με ένα εύρος συγκεντρώσεων για κάθε χημειοθεραπευτικό παράγοντα και κατασκευάστηκαν καμπύλες βιωσιμότητας των κυττάρων, με βάση τις οποίες επιλέχθηκε για κάθε φάρμακο η συγκέντρωση εκείνη που οδηγεί το 50% των κυττάρων (IC50) σε απόπτωση, χωρίς να προκαλεί εκτεταμένα νεκρωτικά φαινόμενα. Αναλυτικότερα η συγκέντρωση IC50 για τα φάρμακα φθοροουρακίλη, φθοροουρακίλη σε συνδυασμό με λευκοβορίνη, ιρινοτεκάνη, δοξορουβικίνη, μεθοτρεξάτη και οξαλιπλατίνη είναι 5 μΜ, 5:2.5 μΜ, 1 μΜ, 0.1 μΜ, 0.5 μΜ και 1 μΜ αντίστοιχα. Ακολούθησε απομόνωση ολικού RNA από τα κύτταρα που εκτέθηκαν στις παραπάνω συγκεντρώσεις φαρμάκων, σύμφωνα με τη μέθοδο Chomczynski, ποσοτικός και ποιοτικός έλεγχος του απομονωμένου ολικού RNA και σύνθεση cDNA με τη μέθοδο της αντίστροφης μεταγραφής. Τέλος μελετήθηκε η έκφρασης των εξεταζόμενων γονιδίων με τη μέθοδο της ποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου, ως γονίδιο αναφοράς χρησιμοποιήθηκε το GAPDH και η σχετική ποσοτικοποίηση των αποτελεσμάτων έγινε με την μέθοδο 2-ΔΔCt. Τα επίπεδα έκφρασης mRNA του γονιδίου της DDC σημείωσαν σημαντικές μεταβολές μετά την επίδραση των παραπάνω χημειοθεραπευτικών παραγόντων, σε σχέση με τα κύτταρα ελέγχου. Επίσης αξιοσημείωτες μεταβολές σε επίπεδο mRNA παρουσιάζει και το γονίδιο BCL2L12 (v.1) στη παρουσία των αντικαρκινικών φαρμάκων που χρησιμοποιήθηκαν, ενώ παρόμοιο μοτίβο έκφρασης με το BCL2L12 (v.1), ακολουθεί και το δεύτερο μετάγραφο του γονιδίου, το BCL2L12 (v.2), σχεδόν σε όλους τους χημειοθεραπευτικούς παράγοντες. Επιπλέον, σημαντικές μεταβολές παρατηρήθηκαν στα επίπεδα έκφρασης και των υπόλοιπων αντι-αποπτωτικών και προ-αποπτωτικών γονιδίων που μελετήθηκαν, παρουσία των περισσότερων φαρμάκων. Αναλυτικότερα τα περεταίρω γονίδια που μελετήθηκαν είναι τα BCL2 (alpha), BCL2 (beta), BAX, BCLXL, BCLXS, BCLXES και MCL1L. Επίσης, τα περισσότερα από τα φάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν κατάφεραν να οδηγήσουν τα κύτταρα σε προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο, καθώς η έκφραση των αντι-αποπτωτικών γονιδιών εμφανίζεται μειωμένη στα περισσότερα χρονικά σημεία ενώ η έκφραση των προ-αποπτωτικών γονιδίων φαίνεται να αυξάνει. Συμπερασματικά, η παρουσία των προαναφερθέντων φαρμάκων φαίνεται πως οδηγεί τα κύτταρα σε απόπτωση και οι μεταβολές των επιπέδων έκφρασης mRNA των γονιδίων DDC, BCL2L12 (v.1) και BCL2L12 (v.2) μετά την επίδραση των φαρμάκων αυτών, υποδεικνύει την χρησιμότητα τους ως πιθανούς προβλεπτικούς δείκτες μιας αποτελεσματικής θεραπευτικής αγωγής για τον ορθοκολικό καρκίνο, ως δείκτες παρακολούθησης της ανταπόκρισης των ασθενών στην επιλεχθείσα θεραπεία και ίσως μελλοντικά αποτελέσουν τα ίδια θεραπευτικούς στόχους.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Δασκαλάκη Σταυρούλα

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1315791

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
related terms
citation

Δασκαλάκη Σταυρούλα. Ανάλυση της έκφρασης και μελέτη των ισομορφών των γονιδίων DDC και BCL2L12 σε καρκινικά κύτταρα του γαστρεντερικού συστήματος υπό την επίδραση αντικαρκινικών φαρμάκων.. 2014. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1315791