National and Kapodistrian University of Athens
Διερεύνηση των συνεπειών επιγενετικών τροποποιήσεων σε γονίδια που ενέχονται στην απάντηση στο στρες - πειραματική μελέτη σε επίμυς
Abstract
dc:descriptionΟι πρώιμες εμπειρίες της ζωής ενός οργανισμού επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου και ως εκ τούτου, αλλάζουν τη συμπεριφορά του οργανισμού. Επιπλέον, έχει διαπιστωθεί μία σύνδεση μεταξύ του τύπου των εμπειριών αυτών και του κινδύνου εμφάνισης ψυχιατρικών ασθενειών στην ενήλικη ζωή. Μία ελκυστική υπόθεση για τον τρόπο με τον οποίο οι πρώιμες εμπειρίες θα μπορούσαν να δημιουργούν προγραμματιστικές αλλαγές αποτελούν οι επιγενετικές τροποποιήσεις των γονιδίων των ενζύμων σύνθεσης ορμονών και νευροδιαβιβαστών καθώς και των υποδοχέων τους που εμπλέκονται στα πολύπλοκα νευρωνικά μονοπάτια της συμπεριφοράς και των συναισθημάτων. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση των συνεπειών πρώιμων εμπειριών στην έκφραση γονιδίων που ενέχονται στην απάντηση στο στρες, μέσω επιγενετικών τροποποιήσεων. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκε ένα μοντέλο πρώιμων μεταγεννητικών εμπειριών, το οποίο βασίζεται στην άρνηση (ζώα DER, denial of expected reward) ή την παροχή (ζώα RER, receipt of expected reward) της ανταμοιβής μέσω της μητρικής επαφής και επιπρόσθετα περιέχει μία μαθησιακή συνιστώσα για τα νεογνά, καθώς αυτά εκπαιδεύονται κατά τις μεταγεννητικές ημέρες 10-13 σε έναν λαβύρινθο σχήματος Ταυ μαθαίνουν να εντοπίζουν και να κινούνται προς τη μητέρα τους. Σε ενήλικα ζώα και των δύο φύλων που είχαν εκπαιδευτεί υπό τις παραπάνω συνθήκες προσδιορίστηκαν ανοσοϊστοχημικά, οι επιγενετικές τροποποιήσεις στα επίπεδα έκφρασης του γονιδίου του υποδοχέα της ωκυτοκίνης (OTR), που εμπλέκεται στη ρύθμιση της απάντησης σε στρεσσογόνα ερεθίσματα κυρίως κοινωνικής υφής. Με βάση τα αποτελέσματα του μοντέλου μας, μία πρώιμη στρεσσογόνος εμπειρία ήπιας αντιξοότητας, όπως η DER εμπειρία, μπορεί να επιφέρει επιγενετικές τροποποιήσεις και μάλιστα αυξημένη μεθυλίωση στον υποκινητή του γονιδίου του OTR, αλλάζοντας το πρότυπο έκφρασής του υποδοχέα στην αμυγδαλή ενήλικων αρσενικών επίμυων, οι οποίοι έλαβαν ως νεογνά εκπαίδευση με συνεχόμενη ματαίωση. Με τον τρόπο αυτό η DER εμπειρία φαίνεται να ρυθμίζει τη συμπεριφορά των αρσενικών επίμυων αργότερα στη ζωή, καθώς τα μειωμένα επίπεδα υποδοχέων της ωκυτοκίνης που παρουσιάζουν στην αμυγδαλή λόγω της μεθυλίωσης του υποκινητή του γονιδίου του, διαμεσολαβούν την αυξημένη επιθετική συμπεριφορά και τη μειωμένη κοινωνικότητα που εκδηλώνουν οι επίμυς στην ενήλικη ζωή. Επιπλέον, τα αυξημένα επίπεδα OTR στον ιππόκαμπο των ενήλικων αρσενικών DER και RER επίμυων θα μπορούσαν να εξηγούν τα μειωμένα επίπεδα κορτικοστερόνης που εκκρίνουν οι επίμυς αυτοί ως απάντηση σε κάποιο στρεσογόνο ερέθισμα κατά την ενήλικη ζωή, αποτέλεσμα που φαίνεται να συμφωνεί με τον ρόλο της ωκυτοκίνης στον άξονα του στρες. Τέλος, η RER εμπειρία φαίνεται να αυξάνει τα επίπεδα του ΟΤR στον έσω και κεντρικό πυρήνα της αμυγδαλής, ενήλικων, θηλυκών, επίμυων γεγονός που μπορεί να συνεπάγεται αύξηση της μητρικής συμπεριφοράς που θα εκδηλώσουν αυτοί οι επίμυς ως μητέρες. Καταλήγοντας, με την παρούσα μελέτη δείξαμε ότι η εκπαίδευση με συνεχόμενη ματαίωση ή ενίσχυση μέσω της αναμενόμενης μητρικής φροντίδας έχει επιπτώσεις στα επίπεδα έκφρασης του υποδοχέα της ωκυτοκίνης στον ιππόκαμπο και την αμυγδαλή, με ένα φυλετικά διμορφικό πρότυπο. Τα παραπάνω ευρήματα προτείνουν ότι η εμπειρία κάποιας αντιξοότητας σε πρώιμες κρίσιμες αναπτυξιακές περιόδους κατά τη ζωή μπορεί να οδηγήσει έναν οργανισμό στην διαμόρφωση μίας διαφορετικής ικανότητας προσαρμογής στις περιβαλλοντικές αλλαγές αργότερα στη ζωή. Η πλαστικότητα πολλών νευρωνικών κυκλωμάτων, ανάμεσα στα οποία απαντάται και το σύστημα της ωκυτοκίνης, εμπλέκεται στην εμφάνιση της ικανότητας αυτής.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Γαλέου Σοφία
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1316962