National and Kapodistrian University of Athens
Θερμοσταθερότητα πρωτεϊνών μέσα στην εξέλιξη: η περίπτωση της διϋδροφολικής αναγωγάση (DHFR)
Abstract
dc:descriptionΟι ζωντανοί οργανισμοί έχουν προσαρμοστεί σε ποικίλες θερμοκρασίες περιβάλλοντος που εκτείνονται από θερμοκρασίες χαμηλότερες από 0°C έως θερμοκρασίες άνω των 113°C. Η θερμόφιλη προσαρμογή των πρωτεϊνών μπορεί να διαφέρει από πρωτεΐνη σε πρωτεΐνη καθώς καθεμιά από αυτές ακολουθεί τη δική της στρατηγική προσαρμογής. Η διϋδροφολική αναγωγάση (DHFR) είναι ένα ένζυμο κλειδί του μεταβολισμού, του οποίου μελετήσαμε εκτενώς την στρατηγική προσαρμογής του σε διαφορετικές θερμοκρασίες σαν παράδειγμα. Την στρατηγική αυτή θελήσαμε να την συσχετίσουμε με την εξέλιξη της πρωτεΐνης αυτής. Για τον σκοπό αυτό, συλλέχθηκαν δομές DHFR υψηλής διακριτικότητας από ψυχρόφιλα, μεσόφιλα και υπερθερμόφιλα βακτήρια κι από αυτές επιλέχθηκαν δομές συμπλόκων με τα ίδια προσδετικά μόρια. Έτσι επιλλέχθηκε μια τριάδα DHFR δομών. Η αμινοξική ακολουθία τους ήταν σημαντικά συντηρημένη και επέτρεπε την περαιτέρω συγκριτική τους μελέτη,με απλή παρατήρηση αλλά και με τη βοήθεια υπολογιστικών προγραμμάτων. Έτσι μελετήθηκαν οι φυσικοχημικές ιδιότητες τους, η αμινοξική τους σύστασης (η συνολική αλλά και οι επιμέρους σε σημαντικές περιοχές), το κάθε επίπεδο οργάνωσης της δομής τους, οι λειτουργικά σημαντικές περιοχές τους και η δυναμική της πολυπεπτιδικής αλυσίδας τους. Επίσης πραγματοποιήθηκε φυλογενετική ανάλυση της DHFR βάσει των ακολουθιών από ψυχρόφιλες, μεσόφιλες και θερμόφιλες DHFR κι έγινε εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με την εξέλιξη του ενζύμου βάσει της θερμοσταθερότητας αυτού αλλά και άλλων πρωτεϊνών. Παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στην αμινοξική σύσταση των παραπάνω πρωτεϊνών, στο σύνολο της καθεμιάς πρωτεΐνης αλλά και σε διάφορες περιοχές της που ορίζονται γεωμετρικά ή λειτουργικά. Για τον λόγο αυτό η διαφοροποίηση στην αμινοξική ακολουθία, η οποία επηρεάζει και σε κάποιο βαθμό την κατανομή και τον αριθμό των μη-ομοιοπολικών αλληλεπιδράσεων, συμβάλει σημαντικά στην προσαρμογή της πρωτεΐνης αυτής σε ακραίες θερμοκρασίες. Η αυξημένη συχνότητα των φορτισμένων καταλοίπων στην θερμόφιλη πρωτεΐνη και η ορθότερη κατανομή τους στην δομή έχει ως αποτέλεσμα τον ιδιαίτερα αυξημένο σχηματισμό δεσμών άλατος, ο οποίος και ορίζει σε μεγάλο βαθμό την θερμοσταθερότητα της πρωτεΐνης. Επίσης ο ομοδιμερισμός της θερμόφιλης πρωτεΐνης ενισχύει το πλήθος των μη-ομοιοπολικών δεσμών της και συμβάλλει σημαντικά στην θερμοσταθερότητα της όπως επίσης και η αυξημένη παρουσία των β- κλώνων και η αυξημένη σταθερότητα των α-ελίκων της. Τέλος, οι αλληλεπιδράσεις της πρωτεΐνης με τον διαλύτη έχουν καθοριστική σημασία για την ψυχρόφιλη προσαρμογή της.Οι πρωτεΐνες που ακολουθούν αυτό το είδος θερμόφιλης προσαρμογής συνηθέστερα δεν ανήκουν στους αρχαίους υπερθερμόφιλους οργανισμούς που εξελίχθηκαν απευθείας σε θερμό περιβάλλον αλλά σε οργανισμούς των οποίων η θερμόφιλη προσαρμογή ήταν συνέπεια της επαναποικιοποίησης τους σε θερμό περιβάλλον, όπως τα Βακτήρια και το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει για την εξελικτική ιστορία της DHFR πρωτεΐνης ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί οριζόντια μεταφορά γονιδίων από κάποιο άλλο οργανισμό που να ανήκει στα Αρχαία. Εντούτοις, η θερμοσταθερότητα επηρεάζει την εξέλιξη της πρωτεΐνης αυτής βάσει της φυλογενετικής ανάλυσης που έγινε σε πλήθος τέτοιων πρωτεϊνών που είχαν προσαρμοστεί σε διαφορετικά θερμοκρασιακά περιβάλλοντα και εκδήλωναν διαφορετικούς βαθμούς θερμοσταθερότητας
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Μπουλάκη Βασιλική-Σταματία
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1317955