National and Kapodistrian University of Athens
Μελέτη οδών ανοσιακής απόκρισης, ρύθμισης και αυτοανοσίας στα φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου
Abstract
dc:descriptionΟι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (ΙΦΝΕ), δηλαδή η νόσος του Crohn (ΝC) και η ελκώδης κολίτις (ΕΚ) οφείλονται σε μη φυσιολογική ενεργοποίηση του ανοσιακού συστήματος σε άτομα με γενετική προδιάθεση. Οι ΙΦΝΕ αποτελούν αίνιγμα για τους γαστρεντερολόγους και τους ανοσολόγους από την εποχή της πρώτης περιγραφής τους, πριν από 75 – 100 χρόνια. Η ανακάλυψη νέων αναλυτικών μεθόδων οδήγησε στην κατανόηση των μονοπατιών της παθοφυσιολογίας των ΙΦΝΕ με αποτέλεσμα την ανάπτυξη νέων, πιο αποτελεσματικών θεραπευτικών σχημάτων. Όσον αφορά την επίκτητη ανοσία, στη ΝC θεωρείται ότι κυριαρχεί η TH1/TH17 ανοσιακή απόκριση που μεσολαβείται από τις κυτταροκίνες IL-12, IFNγ, TNFα και IL-23/IL-17 , ενώ στην ΕΚ κυριαρχεί η TH2 απόκριση που μεσολαβείται από τις IL-4, IL-13 κυτταροκίνες μέσω των ΝΚ κυττάρων. Τα Tregs είναι CD4+ ρυθμιστικά κύτταρα που χαρακτηρίζονται από υψηλή έκφραση του CD25 και του παράγοντα μεταγραφής FOXP3 με αποστολή την καταστολή του πολλαπλασιασμού και της λειτουργίας των ενεργοποιημένων Τ λεμφοκυττάρων. Ο ρόλος τους είναι σημαντικός στην αντιμετώπιση των ΙΦΝΕ, δεδομένου ότι εμποδίζουν την εκδήλωση των παθολογικών συμπτωμάτων μέσω IL-10/TGFβ μονοπατιών και όχι μόνο. Τα Tregs και τα TH17 κύτταρα έχουν σχέση δεδομένου ότι προέρχονται από το ίδιο πρόδρομο Τ λεμφοκύτταρο, το οποίο μετατρέπετει πότε σε Treg και πότε σε TH17 ανάλογα με το περιβάλλον των κυτταροκινών που επικρατεί. Αυτοί οι δύο CD4+ υποπληθυσμοί, έχουν στενή σχέση και η συγκέντρωση του TGFβ επηρεάζει την πόλωση προς τον ένα ή τον άλλο. Χαμηλές συγκεντρώσεις TGFβ σε συνέργεια με τις κυτταροκίνες IL-6 και IL-21 οδηγούν σε TH17 πόλωση, ενώ υψηλές συγκεντρώσεις TGFβ σε παραγωγή Tregs. Λαμβάνοντας υπ’όψιν όλα αυτά τα στοιχεία μαζί, υποθέτουμε ότι μία μεταβολή της ισορροπίας μεταξύ Th17 κυττάρων και Tregs μπορεί να παίζει κάποιο ρόλο στη ρύθμιση της ανοσιακής απόκρισης κατά τη διάρκεια μιάς θεραπείας. Η θεραπεία συνίσταται σε συμβατικά σχήματα όπως αντιφλεγμονώδη και ανοσοκατασταλτικά φάρμακα : κορτικοστεροειδή, ενώσεις μεσαλαμίνης, αζαθειοπρίνη, κλπ. Νέοι βιολογικοί παράγοντες όπως ο αντι-TNFα έχει βοηθήσει πολύ στην αντιμετώπιση των ΙΦΝΕ, αλλά και αυτή η θεραπεία έχει περιορισμούς, όπως η μη απόκριση στο φάρμακο και παρενέργειες που σχετίζονται με αυτό. Δύο ορολογικοί δείκτες έχουν χρησιμοποιηθεί στη διάγνωση των ΙΦΝΕ αλλά και στη διαφοροποίηση μεταξύ NC και ΕΚ : τα αντισώματα IgG και IgA έναντι Saccharomyces Cerevisiae (ASCA) τα οποία αναλύονται μέσω ΕΙΑ μεθόδων και τα αντισώματα IgG έναντι κυτταροπλάσματος ουδετεροφίλων, (ANCA), που παράγουν άτυπο περιπυρηνικό φθορισμό και αναλύονται με την τεχνική του έμμεσου ανοσοφθορισμού. Διαφοροποίηση μεταξύ NC και ΕΚ βλέπουμε και στην ανοσιακή απόκριση όσον αφορά τις IgG υποτάξεις με την IgG2 να κυριαρχεί στη NC και την IgG1 στην ΕΚ γεγονός που αντανακλά στον τύπο των Τ βοηθητικών λεμφοκυττάρων που συμμετέχουν σε καθεμία από τις δύο οντότητες των ΙΦΝΕ. Στην παρούσα εργασία αναλύσαμε 55 δείγματα αίματος από ασθενείς που πάσχουν από ΙΦΝΕ στη συντριπτική τους πλειοψηφία. Η πρώτη ομάδα ασθενών, έπαιρνε συμβατικά φάρμακα και η δεύτερη ομάδα αντι-TNF. Προσδιορίσαμε Tregs με τη μέθοδο της κυτταρομετρίας ροής και τα TH17 και CD4 κύτταρα που παράγουν ΙFNγ και IL-2 με την ίδια μέθοδο μέσω ενδοκυτταρικής χρώσης. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν καθαρά ότι η αντι-TNF θεραπεία αυξάνει τα επίπεδα Tregs ενώ η συγκέντρωση CRP είναι σε μεγαλύτερο ποσοστό αντι-TNF ασθενών φυσιολογική απ’ότι σε ασθενείς με συμβατική θεραπεία. Από την άλλη πλευρά, ο λόγος Tregs / TH17 μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με την ανταπόκριση στην αντι TNF θεραπεία των ασθενών με ΙΦΝΕ μετρώντας δείκτες ενεργότητας της νόσου (Ηarvey – Βradshaw για τη NC και ΕΑΙ/CAI για την ΕΚ). Καθώς η πλειοψηφία των ασθενών παίρνει αγωγή, δεν παρατηρούμε καμία διαφοροποίηση μεταξύ NC και ΕΚ όσον αφορά τις υποτάξεις IgG (που αναλύονται με νεφελομετρία) αλλά και όσον αφορά τους αριθμούς των TH17 κυττάρων όπως και των κυττάρων που παράγουν IL2, IFNγ. Είναι όμως ξεκάθαρο ότι η IL-2 επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την παραγωγή IL-17 στους NC ασθενείς. Επιπλέον, τα αντισώματα ASCA IgG/IgA βρέθηκαν αυξημένα στους NC ασθενείς ενώ τα cANCA ήταν αρνητικά στη μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών με ΙΦΝΕ.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Σαρβανίδου Ματθίλδη
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1318466