Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η κατασκευή του χώρου και του χρόνου στην ύστερη ποιητική περίοδο του Γιάννη Ρίτσου και του Τάσου Λειβαδίτη

Abstract

dc:description

Η παρούσα εργασία εστιάζει στην κατασκευή του αφηγηματικού χώρου και χρόνου και στη σχέση τους με το ποιητικό υποκείμενο, στην ύστερη περίοδο της ποιητικής του Γιάννη Ρίτσου και του Τάσου Λειβαδίτη. Συγκεκριμένα, μελετάμε τις συλλογές Πέτρες, Επαναλήψεις, Κιγκλίδωμα του Ρίτσου και Βιολί για Μονόχειρα, Εγχειρίδιο Ευθανασίας και Ο Τυφλός με τον Λύχνο του Λειβαδίτη. Προκειμένου να καταστεί δυνατή η διερεύνηση των υπό μελέτη ζητημάτων, χρησιμοποιούνται συνδυαστικά τα μεθοδολογικά εργαλεία του στρουκτουραλισμού και της ψυχαναλυτικής θεωρίας. Στην πρώτη ενότητα πραγματευόμαστε υφολογικές και θεματολογικές μεταβολές στο έργο των δύο ποιητών, αλλά και την επανεξέταση των οραματισμών και των αγώνων του παρελθόντος. Τόσο στην ποιητική του Ρίτσου όσο και του Λειβαδίτη, η συλλογική και ατομική μνήμη κατέχουν πρωταρχικό ρόλο. Στη λειβαδίτεια ποιητική οι μνήμες από τα παιδικά χρόνια και τα οικεία νεκρά πρόσωπα, άλλοτε δημιουργούν ένα εφιαλτικό σκηνικό και άλλοτε ένα καταφύγιο από την αλλοτρίωση του σύγχρονου αστικού τρόπου ζωής. Στην ποιητική του Ρίτσου, από την άλλη, η χρήση της συγχρονικότητας δημιουργεί ένα μυθικό προκάλυμμα, συμπλέκοντας την αλληγορία του αρχαίου μύθου με τη σύγχρονη κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα. Ο θάνατος και τα βιώματα της εξορίας επιστρέφουν μνημονικά και σημαδεύουν την ποιητικό του λόγο. Στη δεύτερη ενότητα ανιχνεύουμε τη σχέση του εξωτερικού περιβάλλοντος με τον ψυχικό, εσωτερικό κόσμο των αφηγητών. Εδώ μας απασχολούν τα ζητήματα της όσμωσης των ορίων ανάμεσα στον πραγματικό και στον ονειρικό κόσμο, τα αντιθετικά ζεύγη φωτός-σκοταδιού, λογικού-παραλόγου και η αμφιταλάντευση του ποιητικού υποκειμένου σε χώρους μεταιχμιακούς. Στην υπό μελέτη περίοδο του Ρίτσου, οι βεβαιότητες κλυδωνίζονται, ο αφηγηματικός χώρος καταρρέει, αλλά αποκτάται μια νέα διευρυμένη συνείδηση μέσα από την καταβύθιση στον εαυτό. Στη λειβαδίτεια ποιητική, ο χώρος γίνεται δαιδαλώδης, αινιγματικός και συχνά απειλητικός, συνθέτοντας εικόνες ενός καφκικού παραλόγου. Το πατρικό σπίτι λειτουργεί ως απείκασμα του χαμένου παρελθόντος, ενώ, τόσο μέσα στην πραγματικότητα όσο και στο όνειρο, ελλοχεύει ο κίνδυνος της πλάνης. Τέλος, η τρίτη ενότητα πραγματεύεται την κατασκευή της ταυτότητας των ποιητικών υποκειμένων και τη σχέση τους με τα υπόλοιπα αφηγηματικά πρόσωπα. Ο καθρέφτης αποτελεί μέσο θέασης του εαυτού και της εναλλαγής των προσωπείων του. Γίνεται μια προσπάθεια ενδοσκόπησης μέσα από την οποία οι δύο ποιητές επαναπροσδιορίζουν τη σχέση τους με τον εαυτό και τον κόσμο. Ο Ρίτσος, παρά την αίσθηση αποπροσανατολισμού, παραμένει πιστός στη συλλογική δύναμη των ανθρώπων, μέσα από την επικοινωνία και τη συντροφικότητα. Ο Λειβαδίτης, από την άλλη, παρουσιάζεται ως αθώος-ένοχος και αποκαθιστά τη χαμένη αξιοπρέπεια των κοινωνικά περιθωριοποιημένων, ανατρέποντας τις παραδεδεγμένες κοινωνικές σχέσεις.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Αμπατζόγλου Άννα

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1449752

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Αμπατζόγλου Άννα. Η κατασκευή του χώρου και του χρόνου στην ύστερη ποιητική περίοδο του Γιάννη Ρίτσου και του Τάσου Λειβαδίτη. 2016. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1449752