National and Kapodistrian University of Athens
Η εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης σε δήμους της Αρκαδίας.
Abstract
dc:descriptionΚοινή τάση στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κατά τις τελευταίες δεκαετί- ες υπήρξε η πραγματοποίηση μιας σειράς από μεταρρυθμίσεις στη διάρθρωση, τη δομή και την λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης με στόχο την αναβάθμιση του ρόλου της και την αναπροσαρμογή της στη σύγχρονη πραγματικότητα. Εξέχουσα θέση στις μεταρρυθμίσεις αυτές κατέχουν οι εδαφικές αναδιαρθρώσεις που οδήγησαν πολλές χώρες της Ευρώπης σε δραστική μείωση των οργανισμών πρωτοβάθμιας αυ- τοδιοίκησης μέσω της υλοποίησης εκτεταμένων προγραμμάτων συγχωνεύσεων και συνενώσεων ΟΤΑ. Η μείωση του κόστους των παρεχομένων αγαθών και υπηρεσιών, ο περιορισμός των λειτουργικών δαπανών και η ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας ήταν μερικά από το κυριότερα κίνητρα για την πραγματοποίηση των συνενώσεων αυ- τών. Στην Ελλάδα, η πρώτη συστηματική προσπάθεια για αντιμετώπιση του προβλήματος πολυδιάσπασης της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης έλαβε χώρα στα τέλη της δεκαετίας του 1990 με τις υποχρεωτικές συνενώσεις του σχεδίου Καποδίστριας. Μολονότι το μεταρρυθμιστικό αυτό εγχείρημα δεν ανταποκρίθηκε με επάρκεια στους αρχικούς του στόχους, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι άλλαξε ριζικά το τοπίο της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης, ενώ μια νέα ριζική τομή επήλθε με την εφαρμογή του μεταρρυθμιστικού προγράμματος Καλλικράτης και την εκτεταμένη εδαφική αναδιοργάνωση που οδήγησε στην επαναθεμελίωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης με λιγότερους και μεγαλύτερους ΟΤΑ. Η επίτευξη της αποτελεσματικότητας, ο εκσυγχρονισμός του διοικητικού συστήματος στο σύνολό του με αφετηρία την τοπική αυτοδιοίκηση, η ενθάρρυνση της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και επιχειρηματικότητας καθώς και η προσαρμογή στις προκλήσεις του εξευρωπαϊσμού, παραμένουν βασικά ζητούμενα και του νέου μεταρρυθμιστικού εγχειρήματος που δρομολογήθηκε μία περίπου δεκαετία μετά την εφαρμογή του σχεδίου Καποδίστριας από την κεντρική εξουσία, με την επί της αρχής συναίνεση, πάντως, των εθνικών συλλογικών φορέων (ΚΕΔΚΕ, ΕΝΑΕ) της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο νομό Αρκαδίας η πολυδιάσπαση που χαρακτήριζε την πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση σε ολόκληρη τη χώρα παρουσιαζόταν, και λόγω του ορεινού της χαρακτήρα, με ιδιαίτερη ένταση καθώς πολλοί, μικροί σε πληθυσμό και μεγάλοι σε έκταση ΟΤΑ, συνέθεταν την εικόνα της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης. Την εικόνα αυτή συμπλήρωνε ένας σημαντικός αριθμός διάσπαρτων τοπικών διαμερισμάτων αλλά και η διοικητική καχεξία των ΟΤΑ όπως αυτή αντανακλούνταν στην υποστελέχωσή τους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αναδιάρθρωση του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης που επιχειρήθηκε με τον Καλλικράτη συγκέντρωνε, επί της αρχής, σημαντική αποδοχή από τους τοπικούς φορείς. Οι Δήμοι Τρίπολης, Μεγαλόπολης και Γορτυνίας, που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας εργασίας, χαρακτηρίζονται από την απουσία σημαντικών αστικών κέντρων, με την εξαίρεση βέβαια της πρωτεύουσας του νομού, και την πολυδιάσπασή τους σε πολλές μικρές τοπικές κοινότητες, οι περισσότερες με πληθυσμό κάτω από τριακόσιους (300) κατοίκους. Οι αιρετοί τους εκπρόσωποι, εξάλλου, χαρακτηρίζονται από την συντριπτική υπεροχή του αντρικού φύλου, την επικράτηση της μέσης ηλικίας και την έλλειψη, σε σημαντικό βαθμό, ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τα ευρήματα της εμπειρικής έρευνας, διακριτές είναι οι εκτιμήσεις των δημοτικών συμβούλων και των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων ως προς την προοπτική αποτελεσματικότητας των νέων δήμων, με την πλειοψηφία των δημοτικών συμβούλων να θεωρεί ότι το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα Καλλικράτης πράγματι οδήγησε στη δημιουργία πιο ισχυρών και αποτελεσματικών δήμων, εκτίμηση που δεν συμμερίζεται όμως μια μεγάλη μερίδα των προέδρων και εκπροσώπων των κοινοτήτων. Θετικά κρίνεται, γενικά, η επίδραση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος στα οικονομικά των νέων δήμων, αμφισβητείται όμως έντονα είτε από το σύνολο είτε από κατηγορία των αιρετών, η ισόρροπη διοίκηση όλων των περιοχών, η δίκαιη κατανομή των πόρων στις επιμέρους χωρικές ενότητες, η διασφάλιση των συμφερόντων των δήμων που καταργήθηκαν και συγχωνεύθηκαν, η ικανοποιητική εκπροσώπηση των κοινοτήτων στη δημοτική αρχή και η ευκολία πρόσβασης στις δημοτικές υπηρεσίες για τους δημότες των δημοτικών ενοτήτων εκτός της έδρας. 12 Η εκλογή, εξάλλου, ικανών ανθρώπων, ανεξαρτήτως της ένταξής τους σε κάποια παράταξη, φαίνεται να έχει βαρύνουσα σημασία για τους αιρετούς των μελετώμενων δήμων στο σύνολό τους, αφού τους βρίσκει σύμφωνους το ενδεχόμενο της εφαρμογής ενιαίου, μη παραταξιακού ψηφοδελτίου, και επέκτασης της απλής αναλογικής και στην ανάδειξη των αιρετών των δημοτικών κοινοτήτων. Αντίθετα, κατηγορηματικά αντίθετους τους βρίσκει το ενδεχόμενο περαιτέρω συνενώσεων κάποιων κοινοτήτων καθώς θεωρούν ότι κάτι τέτοιο θα έχει αρνητικές συνέπειες στη διατήρηση της ταυτότητας των χωριών αλλά και στην εκπροοσώπησή τους. Ως προς την λειτουργία των δομών ενδοδημοτικής αποκέντρωσης τέλος, είναι εμφανής η αναντιστοιχία ανάμεσα στη θεσμική πρόβλεψη και την πραγματικότητα, καθώς τα όργανα των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων ασκούν μέρος μόνο των αρμοδιοτήτων που τους εκχωρεί ο νόμος, χωρίς σχεδόν ποτέ να τους μεταβιβάζονται επιπρόσθετες αρμοδιότητες από το δημοτικό συμβούλιο, ενώ οι αιρετοί τους εκ- πρόσωποι αισθάνονται αποδυναμωμένοι σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Γεωργακοπούλου Παρασκευή
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1502109