National and Kapodistrian University of Athens
H Κανονική αντιμετώπιση της Ιεροσυλίας
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα έρευνα εδράζεται στην περί της μεταξύ τους αμφισβήτηση των όρων βεβήλωση και ιεροσυλία. Μελετήθηκαν Κανόνες καθώς και οι ερμηνευτές αυτών, κλασσικοί και νεότεροι. Δόθηκαν σε πολλές περιπτώσεις σαφείς απαντήσεις. Ωστόσο υπάρχουν ερωτήματα που προκύπτουν και χρήζουν περαιτέρω έρευνας και μελέτης στα πλαίσια μια ευρύτερης εργασίας. Η αδυναμία αυτή φαίνεται να προκύπτει από το γεγονός πως δεν αναλύθηκαν ικανοποιητικώς, στην έρευνα που έχει προηγηθεί, περιπτώσεις που συναντώνται στην σύγχρονη εποχή (π.χ. βεβήλωση ναών στον ελλαδικό χώρο από παγανιστές και ιερόσυλους). Στο κείμενο της Π.Δ. και της Κ.Δ. η ιεροσυλία δεν εμφανίζεται στο πλαίσιο της διακεκριμένης κλοπής ιερού αντικειμένου, αλλά, όπως προέκυψε από την ενδεικτική καταγραφή των γεγονότων, ο όρος εκφέρεται εκεί με διαφορετικό τρόπο. Στην Π.Δ. ως μολυσμός, όπου η μόλυνση είναι συνώνυμη πλέον με την μη καθαρότητα, γεγονός που προκύπτει από την αντίληψη του ιερού και πιθανώς ο ευτελισμός του τίθεται σε διαφορετικές βάσεις. Στην Κ.Δ. διακρίνουμε περιπτώσεις ιεροσυλίας που σχετίζονται είτε με την βεβήλωση ενός ιερού αντικειμένου είτε και του ίδιου του Ναού. Συνδέεται δε η βεβήλωση του ιερού με διάφορους καθαρμούς που επιτελούνται για την εξάλειψη της ακαθαρσίας, η οποία μολύνει τόσο τον τόπο όσο και τον άνθρωπο. Στο πλαίσιο της έρευνας μας παρατηρήσαμε πως οι αφορόντες στο θέμα Κανόνες προκύπτουν ως απαύγασμα της κοινής και αδιαίρετης εμπειρίας των Πατέρων, αποτελώντας έναν αδιάρρηκτο οργανικό δεσμό. Μελετήθηκαν όλοι οι κανόνες που σχετίζονται με την «ιεροσυλία» και με ευκολία διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν διαφορετικές εκφάνσεις του αδικήματος αυτού και ως εκ τούτου διαφορετικές ad hoc αντιμετωπίσεις του. Συμπερασματικά καταλήξαμε, ότι η αιτία που οδηγεί στην διαφθορά της ψυχής και επομένως στην τόνωση των πολυειδών παθών που οδηγεί στη διάπραξη των κανονικών αδικημάτων, είναι η πλεονεξία (κ. 6/Νύσσης). Σύμφωνα δε με τον κ. 8/Νύσσης ο λαϊκός που υποπίπτει στο κανονικό αδίκημα της ιεροσυλίας, λαμβάνει το επιτίμιο της μοιχείας. Παρά το ότι πιθανόν τα επιτίμια αυτά φαίνονται ακραία στον σύγχρονο άνθρωπο, εξυπηρετούν την οντολογική προοπτική, ενισχύοντας την αποτροπή του εκάστοτε αδικήματος. Η εντύπωση αυτή ωστόσο είναι εσφαλμένη καθώς οι κανόνες είναι οδοδείκτες στη ζωή του πιστού και λειτουργούν τελεολογικά ως μέσο ίασης, κάθαρσης και θέωσης. Ένα από τα ερωτήματα που προκύπτει είναι εάν και κατά πόσο ένας μη χριστιανός, είτε άθεος, είτε αλλόθρησκος, ή ρακοσυλλέκτης, προβεί σε κλοπή ιερού πράγματος θα επιτιμηθεί το ίδιο με έναν ορθόδοξο χριστιανό. Στις περιπτώσεις αυτές το αντικείμενο της κλοπής δεν χάνει την ιερότητα του επειδή κάποιος αγνοεί το «είναι» του. Σε αυτό το σημείο να τονιστεί όμως πως όταν το «συνειδέναι» ταυτίζεται με το «είναι» η πράξη αυτή θα έχει μεγαλύτερο ηθικό βάρος. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσίαζει ο κ. 29/Δ' που εξετάζει την έκπτωση επισκόπου σε βαθμό πρεσβυτέρου, όταν δεν συντελούν λόγοι που κρίνουν ορθή την έκπτωση αυτή, τότε αυτή κρίνεται ως ιερόσυλη. Στην περίπτωση όμως που δίκαιη κατηγορία τους απομακρύνει από τη δράση της επισκοπής τότε και καθαιρούνται. Επιπλέον, εάν κάποιος προσβάλλει κληρικό ή μοναχό για οποιονδήποτε λόγο, εκπίπτει στο αδίκημα της «ιεροσυλίας», εξαιτίας της αφιέρωσης του κληρικού ή του μοναχού στον Θεό, όπως προκύπτει και από την αποσαφήνιση του όρου ιερός=αφιερωμένος. Όσον αφορά στους κανόνες που ασχολούνται με το ζήτημα της τυμβωρυχίας, ένα ζήτημα που πιθανόν θα απασχολούσε κάποιον είναι αυτό της εκταφής των οστών. Όπως όμως διαφαίνεται και στο τυπικό των μοναστηριακών κοιμητητηρίων δεν προκύπτει αντικανονική αξιόποινη πράξη, εφόσον το προστατευόμενο έννομο αγαθό που είναι ο μη εξευτελισμός του σώματος του κεκοιμημένου δεν προσβάλλεται. Στο ίδιο πνεύμα με αυτό της ιεροσυλίας εν σχέσει με τους κεκοιμημένους τοποθετείται η βεβήλωση του ιερού σώματος δια της καύσεως ως ένδειξη βίαιης καταστροφής του ναού του Πνεύματος ήτοι του αγιαστικού μέσου συνεργία της ψυχής. Μέσα από την ανάλυση του άρθρου 374 Π.Κ. περ. α' σε συνάρτηση με το κανονικό δίκαιο και τα οριζόμενα από αυτό επιτίμια διακρίνεται συνάφεια, ουσιαστικά όμως μόνον εξωτερική. Διότι στην περίπτωση του κοσμικού δικαίου προκύπτει μία διαφορετική προσέγγιση και αντιμετώπιση του ζητήματος εξαιτίας του σωφρονιστικού χαρακτήρα των ποινών που έχουν ως μόνο στόχο την εναρμόνιση της κοινωνίας και κατ' επέκταση διαμορφώνονται σύμφωνα με τα δεδομένα και τις ανάγκες της εποχής. Αντίθετα οι κανόνες δεν εκπίπτουν σε αχρησία ούτε αλλάζουν ανάλογα με τις ανάγκες της εποχής, έχοντας πάντα ως στόχο τον ίδιο τον άνθρωπο και την σωτηριολογική-εσχατολογική του τελείωση, δρώντας εξατομικευμένα και κατ’ οικονομίαν.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κατσαρά Ελένη
- Katsara Eleni
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1518801