National and Kapodistrian University of Athens
Η Εικονογράφηση του Ακαθίστου Ύμνου από τους Δημήτριο και Γεώργιο Μόσχο. Τα Καθολικά των Μονών Κοιμήσεως Θεοτόκου (Βουλκάνου) Μεσσηνίας και Αγ. Τεσσαράκοντα Λακωνίας.
Abstract
dc:descriptionΜετά την πτώση του Μυστρά το 1460, η Πελοπόννησος περνά στην κατοχή των Οθωμανών και αρχίζει η περίοδος της πρώτης τουρκοκρατίας. Με το πέρασμα των αιώνων αποκαθίσταται η ηρεμία και ο 17ος αιώνας αναδεικνύεται μια περίοδο ευημερίας για τον πληθυσμό, και για την τέχνη στη χερσόνησο. Τα μοναστήρια έχουν αποκτήσει περιουσία, μετά την ανεξαρτησία που τους εξασφάλιζαν τα προνόμια που έλαβαν από τους Τούρκους. Έτσι χτίζονται και ανακαινίζονται και διακοσμούνται πολλοί ναοί και μοναστήρια. Τα δύο μεγάλα συνεργεία ζωγράφων που εργάζονται στην Πελοπόννησο (Μόσχοι και Κακαβάβες) αναλαμβάνουν να διακοσμήσουν καθολικά μοναστηριών. Η εργασία αυτή μελετάει την ιστόρηση του Ακάθιστου Ύμνου στα δύο καθολικά των μονών της Κοίμησης της Θεοτόκου στο Βουλκάνο στη Μεσσηνία και των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων στα Χρύσαφα Λακωνίας. Το μοναστήρι του Βουλκάνου είναι κτισμένο στην κορυφή του όρους Ιθώμη πάνω στα ερείπια του αρχαίου ναού του Διός σε μικρή απόσταση από τον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης. Το καθολικό ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο της τρίκλιτης Βασιλικής με Νάρθηκα. Η μονή στα Χρύσαφα βρίσκεται κοντά στην Σπάρτη και τη βυζαντινή πολιτεία του Μυστρά και είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος Αθωνικού τύπου με τρούλλο. Το έτος 1608 οι αδελφοί Μόσχοι καλούνται να διακοσμήσουν το Βουλκάνο και το έτος 1620 μόνο ο Γεώργιος Μόσχος, αφού ο Δημήτριος μάλλον είχε πεθάνει, τους Αγίους Τεσσαράκοντα, όπως μας πληροφορούν οι κτητορικές επιγραφές. O Ακάθιστος Ύμνος στην πρώτη μονή εικονογραφείται στον Νάρθηκα και στην ανώτερη ζώνη της τριμερούς αψίδας, ενώ στην δεύτερη βρίσκεται στον κυρίως ναό και στην τρίτη εικονογραφική ζώνη. Από την μελέτη των παραστάσεων του Ακαθίστου στα δύο Καθολικά συμπεραίνουμε τα εξής: 1. Ο Ύμνος στο Βουλκάνο είναι ο πρώτος, από τις σωζόμενες ιστορήσεις, που εικονογραφείται στην Πελοπόννησο. 2. Χρησιμοποιούνται τα ίδια ανθίβολα στους περισσότερους Οίκους και στις δύο μονές. Οι Οίκοι Κ, Ο και Υ διαφοροποιούνται. 3. Ο Οίκος Λ , εκτός της αντίστροφης φοράς των Μάγων, ομοιάζει με την παράσταση της Φυγής στην Αίγυπτο της μονή της Χώρας της Κωνσταντινούπολης. 4. Ο Οίκος Κ της μονή Αγίων Τεσσαράκοντα συναντάται στην μονή Φιλανθρωπηνών Ιωαννίνων. 5. Ο Οίκος Υ του Καθολικού των Αγίων Τεσσαράκοντα είναι πρωτότυπος και επαναλαμβάνεται από μεταγενέστερους ζωγράφους, ενώ της μονή Βουλκάνο συναντάται σε Καθολικού της Κοιμήσεως Θεοτόκου στο Σοφικό Κορινθίας (ίσως του 17ου αιώνα). 6. Οι τοιχογραφίες του Νάρθηκα της μονής Βουλκάνου, ειδικά αυτές του Ακαθίστου Ύμνου, είναι αποκλειστικό έργο του Γεωργίου Μόσχου. Παρατηρήθηκαν επίσης επιδράσεις στο έργο των αδελφών Μόσχων από την σχολή Βορείου Ελλάδος, λίγα στοιχεία από την τεχνική της φορητής εικόνας των Κρητών ζωγράφων και αρκετά δυτικά στοιχεία εικονογραφίας, τα οποία ενσωματώνουν στο έργο τους, ώστε οι συνθέσεις τους να διατηρούν τον αυστηρό παλαιολόγειο χαρακτήρα τους. Τεχνοτροπικά οι συνθέσεις τους είναι ισορροπημένες, οι μορφές εκφραστικές στέκονται μπροστά σε οικοδομήματα ή φυτικό τοπίο. Το ζωγραφικό τους έργο θα αποτελέσει πρότυπο για τις επόμενες γενιές ζωγράφων.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κατωπόδη Παναγιώτα
- Katopodi Panagiota
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1519091