National and Kapodistrian University of Athens
Χορός και πολιτική. Θέσεις και αντιθέσεις στο χορευτικό δρώμενο "Γαϊτανάκι" στη Σκάλα και τη Δάφνη Ναυπακτίας
Abstract
dc:descriptionΟ χορός ως μια ενσώματη πρακτική αποτυπώνει συνήθειες, απόψεις, σχέσεις και αντιπαραθέσεις με αποτέλεσμα να συνιστά ένα «δοχείο νοημάτων» που μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ποικίλους τρόπους. Για παράδειγμα, σε πλείστες περιπτώσεις, χρησιμοποιείται από την άρχουσα τάξη ως μέσο επιβολής ή χειραγώγησης, ενώ από τον λαό ως μέσο αντίστασης ή έκφρασης της αντίθεσής του προς τις πολιτικές της εκάστοτε άρχουσας τάξης. Στις περιπτώσεις αυτές, ο χορός λειτουργεί ως σύμβολο που ενέχει αξίες και σημασίες, ενσωματώνει πολιτισμικές κατηγοριοποιήσεις, αποτυπώνει κοινωνικές σχέσεις αλλά και κοινωνικές διαφοροποιήσεις, και οριοθετεί την ένταξη και τον αποκλεισμό. Μια τέτοια περίπτωση συνιστά και ο τρόπος τέλεσης του χορού στο έθιμο «Γαϊτανάκι» στις κοινότητες Σκάλα και Δάφνη της Ναυπακτίας όπου ο χορός αποτελεί «αναφαίρετο δομικό συστατικό» του συγκεκριμένου εθίμου. Σκοπός της εργασίας είναι μελέτη της πολιτικής χρήσης του χορού μέσα από την ανάλυση του κοινωνικο-πολιτισμικού και πολιτικού πλαισίου του. Ειδικότερα, η εργασία στοχεύει να προσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο η εκάστοτε άρχουσα τάξη επηρέασε, χειραγώγησε και κατεύθυνε τον χορό στο έθιμο «Γαϊτανάκι», καθώς και πως αυτό συντέλεσε στον μετασχηματισμό της χορευτικής του μορφής από τα μέσα του 20ου αιώνα μέχρι και σήμερα. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε βάσει των αρχών της επιτόπιας εθνογραφικής μεθόδου υπό τους όρους της «συμμετοχικής παρατήρησης». Για την καταγραφή των χορευτικών μορφών χρησιμοποιήθηκε το σημειογραφικό σύστημα Labanotation, για την ανάλυσή τους η δομικο-μορφολογική και τυπολογική μέθοδος, ενώ για τη σύγκρισή τους η συγκριτική μέθοδος. Η ανάλυση των εθνογραφικών δεδομένων έγινε με τη μέθοδο της «πυκνής περιγραφής», ενώ η ερμηνεία τους με την ερμηνευτική οπτική της πολιτικής και πολιτικοποίησης της κουλτούρας (Wright, 2004), βάσει των εννοιολογικών ερμηνευτικών σχημάτων της πολιτισμικής «ηγεμονίας» του Gramsci (1971), της «πολιτισμικής κυριαρχίας» του Williams (1989 [1975]), της «εξουσίας-δύναμης» του Foucault (1978, 1991) και του Giddens (1976), καθώς και του «habitus» του Bourdieu (1990). Από τα αποτελέσματα της έρευνας διαπιστώθηκε ότι ο χορός στο πλαίσο του εθίμου «Γαϊτανάκι» επηρεάστηκε και χειραγωγήθηκε από την εκάστοτε άρχουσα τάξη υπό τους όρους της εθνικής πολιτισμικής πολιτικής και στις δυο υπο μελέτη κοινότητες, Σκάλα και Δάφνη Ναυπακτίας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Φούντζουλας Γιώργος
- Fountzoulas Giorgos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1520734