National and Kapodistrian University of Athens
Μητέρα διαφορετική από τις άλλες: Μήτηρ τῶν στρατοπέδων. Ο τίτλος των Ρωμαίων αυτοκρατειρών του 2ου και 3ου αιώνα μ.Χ. μέχρι και την περίοδο των Σεβήρων
Abstract
dc:descriptionΣτο β΄ μισό του 2ου αι. μ.Χ. δημιουργήθηκε για τις ρωμαίες αυτοκράτειρες ένας τιμητικός τίτλος, ο οποίος συνέδεε την κάτοχό του με το στρατιωτικό πεδίο. Πρόκειται για ένα γεγονός εξαιρετικά εντυπωσιακό αν αναλογιστούμε τη νοοτροπία της εποχής που επέμενε στο ασυμβίβαστο της σχέσης γυναικών και στρατού. Ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων, ή mater castrorum, δόθηκε πρώτη φορά στη Φαυστίνα τη Νεότερη. Η Φαυστίνα, ως μητέρα δεκατεσσάρων παιδιών, αποτέλεσε την ιδανική περίπτωση για να προβληθεί ως μητέρα ολόκληρου του ρωμαϊκού στρατεύματος. Τα αίτια που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη θα πρέπει να αναζητηθούν στην πολιτική και στρατιωτική συγκυρία της εποχής, καθώς είναι ξεκάθαρο ότι ο τίτλος αποτέλεσε ένα μέσο προπαγάνδας για τη διοίκηση. Σε μια περίοδο όπου ο ρόλος του στρατού είναι περισσότερο ενισχυμένος, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, δημιουργείται η ανάγκη να «κολακευτεί» ο στρατός και να δημιουργηθεί στους πολίτες η εντύπωση ότι η σχέση στρατού και δυναστείας είναι τόσο στενή, ώστε η αυτοκρατορική οικογένεια να θεωρεί τους στρατιώτες μέλη της. Επιπλέον, λόγοι διαδοχής επέτειναν αυτήν την ανάγκη. Κατά την περίοδο των Σεβήρων, ο τίτλος όχι μόνο διατηρήθηκε, αλλά η προβολή του υπήρξε τόσο ευρεία, ώστε αποτελεί τον σημαντικότερο τίτλο των αυτοκρατειρών μετά από αυτόν της Αυγούστας. Οι λόγοι που κάνουν τη διοίκηση να χρησιμοποιήσει τον τίτλο είναι κοινοί με αυτούς που δημιούργησαν τον τίτλο της Φαυστίνας. Σε αυτούς, όμως, προστίθεται και η ανάγκη της νομιμοποίησης της νεοϊδρυθείσας δυναστείας του Σεπτίμιου Σεβήρου, καθώς και της εξουσίας των αυτοκρατόρων που διαδέχονται τον Καρακάλλα. Παρά τη «σιωπή» των φιλολογικών πηγών για το θέμα, νομίσματα και επιγραφές αποτελούν αποδείξεις για την ευρύτατη προβολή του τίτλου, αλλά και για την ανταπόκριση που βρήκε αυτός ανάμεσα στους στρατιώτες και τους πολίτες. Κάποτε, ο τίτλος επεκτάθηκε και η μητρότητα ορισμένων αυτοκρατειρών συμπεριέλαβε τη Σύγκλητο και ολόκληρο το ρωμαϊκό κράτος. Με τον τίτλο μήτηρ τῶν στρατοπέδων καί τῆς συγκλήτου καί τῆς πατρίδος γίνεται ολοφάνερη η νέα πραγματικότητα της ζωής των αυτοκρατειρών της δυναστείας των Σεβήρων, οι οποίες συμμετέχουν ενεργά στην διοίκηση του κράτους, γεγονός πρωτοφανές για τα δεδομένα της εποχής. Καταληκτικά, ο τίτλος μήτηρ τῶν στρατοπέδων ανέδειξε το αυξημένο κύρος των γυναικών, κυρίως της συριακής δυναστείας, αλλά και το πώς χρησιμοποιήθηκε το χαρακτηριστικό της μητρότητας, το τόσο συνυφασμένο με τη γυναικεία φύση, για να προπαγανδίσει τους άρρηκτους δεσμούς δυναστείας και στρατού, οι οποίοι υπήρξαν νευραλγικής σημασίας για την επιβίωση της Αυτοκρατορίας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μαργαρίτη Δήμητρα
- Margariti Dimitra
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1672535