Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Εκπαιδευτική και κοινωνική ένταξη ανάπηρων παιδιών Ρομά.

Abstract

dc:description

Σε αυτή την ποιοτική ερευνητική εργασία μελετήθηκαν οι απόψεις και οι εμπειρίες γονέων και συντονιστών του Προγράμματος «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», σχετικά με την εκπαίδευση και την ένταξη παιδιών Ρομά που φέρουν αναπηρία. Πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν έχει απασχολήσει άλλους μελετητές. Ο πληθυσμός των Ρομά αποτελεί μια ιδιαίτερη πολιτισμική ομάδα, γεγονός που παράγει ρατσιστικές συμπεριφορές, προκαταλήψεις και διακρίσεις και σε συνδυασμό με τους μύθους που έχουν αναπτυχθεί γύρω από αυτούς, επιτείνεται ακόμα περισσότερο ο κοινωνικός αποκλεισμός τους. Η συγκεκριμένη ευάλωτη ομάδα βιώνει τον αποκλεισμό και στην εκπαιδευτική διαδικασία αφού υφίσταται τον φυσικό και χωρικό διαχωρισμό από τα παιδιά του κυρίαρχου πληθυσμού. Στην περίπτωση μιας αναπηρίας ο αποκλεισμός είναι διπλός. Είναι ενδιαφέρον να διερευνηθεί, λοιπόν, στην περίπτωση που βιώνουν τον διπλό αποκλεισμό, εκείνο της ιδιαίτερης πολιτισμικής ομάδας αλλά και της αναπηρίας, εάν τα εκπαιδευτικά προγράμματα μπορούν να βοηθήσουν προς την κατεύθυνση της ένταξης. Τα Προγράμματα που διενεργήθηκαν για τα παιδιά Ρομά ακολουθούν μία συγκεκριμένη κατεύθυνση με κοινή δομή και στόχους. Οι Ρομά παρουσιάζονται σαν μια ομοιογενής πληθυσμιακή ομάδα. Διαφοροποιήσεις εντός της ευάλωτης ομάδας, όπως για παράδειγμα η αναπηρία παραβλέπονται. Παρόλα αυτά, οι μαθητές Ρομά πολλές φορές εντάσσονται σε τμήματα ένταξης, ακόμα και αν δεν φέρουν κάποια αναπηρία, γεγονός που θα μπορούσε να ερμηνευθεί και ως απόρροια της γενικότερης απαξίωσης του χαμηλού μορφωτικού κεφαλαίου που φέρουν οι Ρομά. Ωστόσο, γεννώνται ερωτήματα για το τι συμβαίνει τελικά στην ακραία περίπτωση που ένας μαθητής Ρομά φέρει και αναπηρία. Εάν στην εκπαίδευση επιδιώκεται η προσαρμογή των ανάπηρων στο εκπαιδευτικό σύστημα, μέσω της ομαλοποίησης του διαφορετικού και της υιοθέτησης ομοιογενών στερεοτυπικών προτύπων του φυσιολογικού (Κομιανού & Ντεροπούλου – Ντέρου, 2012), στην περίπτωση που ρόμικη καταγωγή συνδυάζεται με την αναπηρία η κατάσταση φαίνεται να δυσχεραίνεται ακόμα περισσότερο. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας αυτής αποτελούν οι έννοιες της ένταξης, του κοινωνικού αποκλεισμού και του μορφωτικού κεφαλαίου. Ακόμη, στο ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο αναλύεται το θεσμικό πλαίσιο της εκπαίδευσης των Ρομά στην Ελλάδα, και επισημαίνεται ότι η κρατική πολιτική για την εκπαίδευση των παιδιών Ρομά υλοποιήθηκε μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα και ιδίως το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», το οποίο υλοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων αρχικά και το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στη συνέχεια. Οι πέντε συντονίστριες που συμμετείχαν στην έρευνα, προέρχονταν από το συγκεκριμένο Πρόγραμμα, όπως και οι οικογένειες Ρομά. Οι τέσσερις συντονίστριες ήταν φιλόλογοι και μία κοινωνική λειτουργός. Στις οικογένειες Ρομά με παιδί που φέρει αναπηρία συμμετείχαν δύο μέλη κάθε οικογένειας και οι αναπηρίες που συναντήθηκαν ήταν: δίδυμα που έφεραν βαρηκοΐα, ένα κορίτσι με σύνδρομο Aicardi, ένα αγόρι με αυτισμό. Οι ηλικίες των παιδιών είναι από 8 έως 17 ετών. Στην παρούσα ποιοτική έρευνα χρησιμοποιήθηκε ως ερευνητικό εργαλείο η ημι-δομημένη συνέντευξη. Δημιουργήθηκε για το σκοπό αυτό, ένας οδηγός συνέντευξης για τους συντονιστές, ο οποίος εκτός από τα δημογραφικά στοιχεία, πραγματευόταν την επαγγελματική εμπειρία τους στο Πρόγραμμα «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά», την ένταξη στο σχολικό πλαίσιο και τις κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των παιδιών Ρομά με αναπηρία και της ευρύτερη κοινότητας των Ρομά. Ακόμη, ο οδηγός συνέντευξης για τις οικογένειες Ρομά αποτελείτο από τα δημογραφικά στοιχεία των οικογενειών, αλλά και τρεις διαφορετικούς θεματικούς άξονες, σχετικά με την ένταξη του παιδιού Ρομά με αναπηρία στο σχολείο, τον εννοιολογικό προσδιορισμό του όρου «αναπηρία» και την διάγνωση. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για την ερμηνεία των ευρημάτων είναι η θεματική ανάλυση περιεχομένου. Απώτερος στόχος της έρευνας είναι να διερευνηθεί το κατά πόσο συμβάλλει το πρόγραμμα στην κατεύθυνση της ένταξης των παιδιών Ρομά με αναπηρία, τόσο μέσα από τις απόψεις των συντονιστριών, όσο και μέσα από τις απόψεις των οικογενειών. Επίσης, αναζητήθηκε η ερμηνεία που δίνουν οι οικογένειες Ρομά στην έννοια της αναπηρίας και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν οι συντονίστριες του προγράμματος τα άτομα με αναπηρία. Οι συντονίστριες υποστήριξαν ότι οι οικογένειες Ρομά με παιδί με αναπηρία επεδίωκαν να αποκτήσουν την διάγνωση για την παροχή επιδομάτων, άποψη που εκφράστηκε και από μία οικογένεια του δείγματος. Επίσης, οι συντονίστριες ισχυρίζονται ότι δεν υλοποιείται η ένταξη στο σχολικό πλαίσιο που φοιτούν τα παιδιά, καθώς βιώνουν διακρίσεις και αποκλεισμό τόσο από συνομηλίκους, όσο και από τους εκπαιδευτικούς, αλλά και από τους ίδιους τους Ρομά. Στη μεν πρώτη περίπτωση αποκλείονται εξαιτίας της μειονότητας, ενώ στην δεύτερη λόγω της αναπηρίας τους. Από τις τρεις οικογένειες Ρομά προκύπτει, ότι εγγράφουν στο σχολείο μόνο τα παιδιά που φέρουν αναπηρία με σκοπό να «θεραπευτούν».

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σερέτη Κωνσταντίνα
  • Sereti Konstantina

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1692131

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Σερέτη Κωνσταντίνα; Sereti Konstantina. Εκπαιδευτική και κοινωνική ένταξη ανάπηρων παιδιών Ρομά.. 2017. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1692131