Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η τραυματική μνήμη του Ολοκαυτώματος στο μουσείο και στο σχολείο

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική εργασία με τίτλο « Η τραυματική μνήμη του Ολοκαυτώματος στο Μουσείο και στο σχολείο» επιχειρεί να ρίξει φως σε σύνθετα ερωτήματα που αφορούν τη διαχείριση, διαφύλαξη και μεταβίβαση της μνήμης του μοναδικά αποτρόπαιου αυτού γεγονότος, που σημάδεψε τον 20ο αιώνα και συντάραξε εκ θεμελίων το αξιακό σύστημα της ‘ πολιτισμένης’ Ευρώπης. Προσεγγίζει ερωτήματα που σχετίζονται με την αλήθεια (με την έννοια της μη- λήθης), την οπτική θέασης των γεγονότων, τους τρόπους και τα μέσα αναπαράστασης και αφηγηματοποίησης , το σκοπό και τους αποδέκτες της παραγόμενης κάθε φορά αφήγησης. Ο στόχος της εργασίας είναι διπλός ∙ αφενός να προσεγγίσει τις περιπέτειες της τραυματικής μνήμης του Ολοκαυτώματος, αλλά και τους τρόπους της μουσειακής μετεγγραφής της μνήμης αυτής και αφετέρου αξιοποιώντας τις εκπαιδευτικές κατευθύνσεις και τα μεθοδολογικά – διδακτικά εργαλεία που μουσειακοί και εκπαιδευτικοί φορείς υιοθετούν, να δομήσει μια ολοκληρωμένη πρόταση διδασκαλίας του Ολοκαυτώματος για μαθητές μικρών τάξεων του πρωτοβάθμιου σχολείου. Η μνήμη του Ολοκαυτώματος κατέχει κεντρική θέση στην Ευρώπη, όπου και τα γεγονότα έλαβαν χώρα, αλλά και πέρα από αυτήν. Ωστόσο η μνήμη αυτή , πρωτίστως τραυματική, ενέχει συναισθηματικά χαρακτηριστικά, είναι δέσμια κάθε φορά του καιρού και του τόπου, της εκάστοτε κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας . Δεν υπάρχει επομένως μια ενιαία, ομογενοποιημένη και συνεκτική μνήμη, αλλά πολλαπλές, ασύμμετρες και ενίοτε αντιθετικές μνήμες. Θύτες- θύματα και νικητές δεν θα μπορούσαν να είναι φορείς της ίδιας μνήμης. Απέναντι στο Ολοκαύτωμα δε νοείται ουδετερότητα. Στο βαθμό μάλιστα που η εκπαίδευση, τόσο η τυπική όσο και η άτυπη, αποτελεί θεσμό μεταβαλλόμενο στη βάση της διαφοροποίησης του εκάστοτε κοινωνικού, ιστορικού, πολιτισμικού και επιστημολογικού πλαισίου, αντιστοίχως μεταβαλλόμενα είναι κα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της μνήμης που διαφυλάσσεται και μεταδίδεται μέσω αυτής. Απαντήσεις σε ερωτήματα κρίσιμα διαμορφώνουν διαφορετικές αφηγήσεις, επιβάλλουν διαφορετικές αναγνώσεις: Τίνος η μνήμη πρέπει να διασωθεί; Για ποιο σκοπό; Με ποια μέσα; Το μεθοδολογικό μοντέλο ανάλυσης της παρούσας εργασίας βασίστηκε στη μελέτη περιπτώσεων πέντε μουσειακών ιδρυμάτων, τριών εκ των οποίων στην Ευρώπη , ενός στην Αμερική κι ενός στο Ισραήλ. Πρόκειται για το United States Holocaust Memorial Museum, το Yad Vashem, το Jewish Museum στο Βερολίνο, το Auschwitz- Birkenau Museum and Memorial και το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδας. Η επιλογή βασίστηκε κυρίαρχα στην προοπτική αφήγησης των γεγονότων που καθένα εξ αυτών υιοθετεί, ώστε να καταστεί εφικτή μια σφαιρικότερη χαρτογράφηση και ανάλυση της μνημονικής κουλτούρας του Ολοκαυτώματος τόσο από την πλευρά του θύτη, όσο και του θύματος, αλλά και του νικητή. Η έως τώρα πλούσια βιβλιογραφική έρευνα έχει στραφεί κυρίως γύρω από τη μελέτη της ίδιας της μνήμης του Ολοκαυτώματος, συσχετίζοντάς την τόσο με ατομικούς, ψυχολογικούς παράγοντες, όσο και με ευρύτερες πολιτικές, ιδεολογικές, κοινωνικές σκοπιμότητες. Η παρούσα μελέτη, προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα συνεξετάζει την τραυματική αυτή μνήμη με το παραγόμενο κάθε φορά μουσειακό αφήγημα και τα εκφραστικά μέσα που αυτό αξιοποιεί για να κοινωνήσει συγκεκριμένα μηνύματα στους αναγνώστες του. Επιχειρεί ακόμη να ανιχνεύσει σημεία σύγκλισης και απόκλισης μεταξύ των μουσειακών αυτών αναπαραστάσεων, ανάλογα με την οπτική θέασης των γεγονότων του εκάστοτε αφηγητή. Η παρούσα λοιπόν μελέτη αρχικά επιχειρεί να ανιχνεύσει τις διαδρομές της ίδιας της μνήμης του Ολοκαυτώματος στις χώρες αυτές από τη λήξη του πολέμου έως σήμερα. Στη συνέχεια καταπιάνεται με την παρουσίαση της αποστολής και της φιλοσοφίας των επιλεγμένων Μουσείων, αλλά και με την ανάλυση της μουσειακής τους αφήγησης και της εκπαιδευτικής τους πολιτικής. Καθένα από τα στοιχεία αυτά συνέβαλαν στην σύλληψη , διατύπωση και τελική δόμηση της προτεινόμενης διδακτικής παρέμβασης. Η ανάγκη εισαγωγής συστηματικής διδασκαλίας του Ολοκαυτώματος στο Σχολείο είναι σήμερα άλλωστε εξαιρετικά επείγουσα, σε μια χρονική συγκυρία που η τρομοκρατία, η έξαρση του προσφυγικού ζητήματος και η οικονομική κρίση αποτελούν πρόσφορο έδαφος ανάπτυξης ακροδεξιών, ξενοφοβικών, ρατσιστικών, εθνικιστικών μορφωμάτων σε όλη την Ευρώπη. Η αποδοχή της καταπάτησης των δικαιωμάτων των “άλλων” , αλλά και των δικών μας στο όνομα της ασφάλειας γεννά ανησυχία για το σήμερα και το αύριο της ανθρωπότητας. Η έγκυρη και έγκαιρη διδασκαλία επίμαχων και συγκρουσιακών ιστορικών γεγονότων και κυρίως του Ολοκαυτώματος, ίσως επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας και τους “άλλους”, αλλά κυρίως τις αξίες που μεταδίδουμε.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ψιλάκη Βασιλική
  • Psilaki Vasiliki

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1692324

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ψιλάκη Βασιλική; Psilaki Vasiliki. Η τραυματική μνήμη του Ολοκαυτώματος στο μουσείο και στο σχολείο. 2017. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1692324