Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μικτό ηπατοκυτταρικό- χολαγγειοκαρκίνωμα: Ιστολογία, παθογένεια, κλινικά χαρακτηριστικά, θεραπευτική προσέγγιση

Abstract

dc:description

Τα δυο συχνότερα πρωτοπαθή επιθηλιακά καρκινώματα του ήπατος είναι το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα και το χολαγγειοκαρκίνωμα με αντίστοιχη κυτταρική προέλευση. Το μικτό ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα- χολαγγειοκαρκίνωμα αποτελεί ένα ιδιαίτερο τύπο πρωτοπαθούς καρκινώματος ήπατος προσφάτως αναγνωρισμένο από τον ΠΟΥ, η παθογένεση του οποίου έχει συσχετισθεί με ηπατικά αρχέγονα κύτταρα. Στο εμβρυϊκό ήπαρ τα πολυδύναμα αρχέγονα κύτταρα είναι οι ηπατοβλάστες, από τους οποίους προκύπτουν τα ηπατοκύτταρα και τα χολαγγειοκύτταρα. Βασικοί δείκτες των ηπατοβλαστών είναι οι Dlk1, E-cadherin και EpCAM. Στο ήπαρ του ενήλικα κύτταρα ανιχνεύονται αρχέγονα/προγονικά με διττό ανοσοφαινότυπο, παρόμοια με τα ωοειδή κύτταρα των τρωκτικών. Ως πιθανότερη φωλεά των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων θεωρούνται οι πόροι του Hering, χολαγγειόλια και μικρά χολαγγεία, ενώ τελευταία υποστηρίζεται η ύπαρξη και άλλων πιθανών φωλεών όπως κατά μήκος των μεγάλων χοληφόρων πόρων στα περιχολαγγειακά αδένια. Δείκτες ταυτοποίησης των κυττάρων αυτών είναι οι K19, EpCAM, CD133, Sox9, osteopontin, MIC1-1C3, Trop2, Foxl 1 και ο Lgr5. Άλλες πιθανές πηγές προέλευσης των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων είναι τα χολαγγειοκύτταρα και τα ηπατοκύτταρα μετά από αποδιαφοροποίηση, ενώ ως εξωηπατική πηγή θεωρείται ο μυελός των οστών. Βασικά ρυθμιστικά σηματοδοτικά μονοπάτια ανάπτυξης των αρχέγονων κυττάρων του ήπατος είναι τα Wnt, Notch και FGF. Η επικρατούσα θεωρία προέλευσης του ΜΗΧΚ σχετίζεται με τα καρκινικά αρχέγονα κύτταρα και στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην απομόνωση κυττάρων από πρωτοπαθείς όγκους του ήπατος με λειτουργικά χαρακτηριστικά σωματικών αρχέγονων καρκινικών κυττάρων, όπως αθανασία, αντίσταση στη θεραπεία και αποτελεσματική μεταμόσχευση, ενω η εξαλλαγή των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων εχει πειραματικά ενοχοποιηθεί και για την ανάπτυξη ΗΚΚ και ΧΚ. Πιθανολογείται ότι σημαντικό ρόλο στην παθογένεση διαδραματίζει και η οδός της αποδιαφοροποίησης κακοήθων κυττάρων ηπατοκυτταρικού και χολαγγειοκυτταρικού τύπου σε κύτταρα με αρχέγονους χαρακτήρες. Στη διαδικασία εξαλλαγής των ηπατικών αρχέγονων κυττάρων σε καρκινικά εμπλέκονται τα μονοπάτια Wnt, Notch, Hedgehog, οι πρωτεΐνες της ομάδας PcG και η σηματοδοτική οδος TGF-β. Η συχνότητα του μικτού ηπατοκυτταρικού καρκινώματος- χολαγγειοκαρκινώματος (ΜΗΧΚ) ποικίλλει από 0.4% έως 14.2% στο σύνολο των όγκων του ήπατος και όπως και το ΗΚΚ αναπτύσσεται στα πλαίσια χρόνιας εξελικτικής ηπατικής νόσου. Αναγνωρίζονται δύο ιστολογικοί τύποι ΜΗΧΚ : το ΜΗΧΚ κλασσικού τύπου και το ΜΗΧΚ με χαρακτηριστικά αρχέγονων κυττάρων, το οποίο υποκατηγοριοποιείται σε 3 υποτύπους: στον τυπικό υπότυπο, τον ενδιάμεσο και τον χολαγγειολοκυτταρικό. Υπάρχουν ειδικοί δείκτες που προσδιορίζουν τον ανοσοφαινότυπο της καθε συνιστώσας του όγκου και έχουν διαγνωστική σημασία. Μια πιο πρόσφατη ταξινόμηση των πρωτοπαθών καρκινωμάτων του ήπατος είναι αυτή της Βrunt και συνεργατών σύμφωνα με την οποία εκτός από το συμβατικό ΗΚΚ και ΧΚ προτείνεται το διφαινοτυπικό ηπατοχολικό καρκίνωμα καθώς και οι τύποι του αμιγούς ΗΚΚ με εστιακή έκφραση χολαγγειοκυτταρικών δεικτών (ΗΚΚ θετικό για κερατίνη 19) και αμιγούς ΧΚ με ηπατοκυτταρικό ανοσοφαινότυπο εστιακά. Σε πειραματικές μελέτες έχει παρατηρηθεί ομοιογένεια μεταξύ των διαφορετικών συνιστωσών του όγκου σε μοριακό επίπεδο καθώς και ομοιότητα των γενετικών υπογραφών με το χολαγγειοκαρκίνωμα. Το ΜΗΧΚ δεν παρουσιάζει διαφορές στα κλινικά του χαρακτηριστικά με τα άλλα πρωτοπαθή καρκινώματα του ήπατος, ενώ διαφέρει ως προς τα απεικονιστικά πρότυπα. Η χειρουργική αφαίρεση του όγκου αποτελεί προς το παρόν τη θεραπεία επιλογής. Ασθενείς με ΜΗΧΚ που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση ήπατος εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά 5-ετούς επιβίωσης από τους μη μεταμοσχευμένους. Η πρόγνωση του ΜΗΧΚ παραμένει δυσμενής με 5-ετή επιβίωση 12-18%.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σπετσιέρης Νικόλαος
  • Spetsieris Nikolaos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1751567

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Σπετσιέρης Νικόλαος; Spetsieris Nikolaos. Μικτό ηπατοκυτταρικό- χολαγγειοκαρκίνωμα: Ιστολογία, παθογένεια, κλινικά χαρακτηριστικά, θεραπευτική προσέγγιση. 2017. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1751567