Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μελέτη του DNA προτύπου μεθυλίωσης στα γενετικά νοσήματα: Μυϊκή δυστροφία Duchenne/Becker και σύνδρομο του εύθραυστου χρωμοσώματος Χ

Abstract

dc:description

Η μελέτη του προτύπου μεθυλίωσης αποτελεί ένα ταχέως αναπτυσσόμενο πεδίο έρευνας που εμπλέκεται ποικιλοτρόπως στην εκδήλωση πολλών ασθενειών. Στην περίπτωση των φυλοσύνδετων νοσημάτων Duchenne / Becker και του συνδρόμου εύθραυστου Χ ο ρόλος της μεθυλίωσης μελετάται μέσω της αδρανοποίησης του χρωμοσώματος Χ (XCI, Χ Chromosome Inactivation). Παρόλο που τα νοσήματα αυτά εκδηλώνονται – κατά κύριο λόγο – στα αρσενικά άτομα, ένα μεγάλο ποσοστό θηλυκών ατόμων φορέων εκδηλώνει επίσης συμπτώματα με μεγάλη ετερογένεια στο βαθμό σοβαρότητάς τους. Η ανάπτυξη κλινικών εκδηλώσεων σε αυτά τα άτομα έχει αποδοθεί στην μη τυχαία XCI, που ευνοεί την έκφραση του μεταλλαγμένου αλληλομόρφου στη συντριπτική πλειοψηφία των κυττάρων, αδρανοποιώντας το Χ χρωμόσωμα που φέρει το φυσιολογικό αλληλόμορφο και διατηρώντας ενεργό το Χ με το μεταλλαγμένο. Αν και για πολλά χρόνια η μη τυχαία XCI θεωρείται ο επικρατέστερος μηχανισμός για την ερμηνεία εκδήλωσης μιας φυλοσύνδετης υπολειπόμενης νόσου σε γυναίκες, τα αποτελέσματα γνωστών ερευνών μέχρι στιγμής είναι αντικρουόμενα. Σκοπός της μελέτης 1. Η διερέυνηση του προτύπου XCI σε δύο από τα πιο συχνά και σοβαρά φυλοσύνδετα γενετικά νοσήματα, τη μυϊκή δυστροφία Duchenne/Becker και το σύνδρομο του εύθραυστου Χ και σύγκριση του με άτομα του γενικού πληθυσμού. 2. Η συσχέτιση μεταξύ μη τυχαίας XCI και εκδήλωσης συμπτωμάτων σε φορείς των εν λόγω φυλοσύνδετων γενετικών διαταραχών και σύγκριση με δεδομένα της βιβλιογραφίας. 3. Η ανάδειξη της μελέτης του προτύπου XCI ως διαγνωστικό εργαλείο για την ορθότερη ιατρική καθοδήγηση των φορέων και τη βελτίωση της γενετικής συμβουλευτικής. Υλικό και μέθοδοι Για τη μυϊκή δυστροφία Duchenne / Becker μελετήθηκαν δείγματα DNA που είχαν ληφθεί από τις ακόλουθες ομάδες γυναικών: 88 φορείς, 19 μη φορείς και 83 γυναίκες γενικού πληθυσμού. Για το σύνδρομο του εύθραυστου Χ μελετήθηκαν 10 γυναίκες φορείς επέκτασης της αλληλουχίας CGG του γονιδίου FMR1 (προμετάλλαξη ή πλήρη μετάλλαξη). Για τον προσδιορισμό του προτύπου XCI χρησιμοποιήθηκε η δοκιμασία HUMARA (Human Androgen Receptor Assay). Αποτελέσματα Για τη μυϊκή δυστροφία Duchenne / Becker: Το ποσοστό μη τυχαίας XCI (αναλογία >80:20) που υπολογίστηκε στις φορείς ήταν 15,91%, στις μη φορείς 21,05% και στις γυναίκες γενικού πληθυσμού 10,84%. Ο στατιστικός έλεγχος δεν έδειξε στατιστικά σημαντική διαφορά στα πρότυπα XCI των τριών ομάδων μελέτης (p-value= 0,425). Η μελέτη του προτύπου XCI στην ομάδα των φορέων βάσει του τύπου μετάλλαξης (έλλειψη, σημειακή μετάλλαξη και διπλασιασμός) έδειξε ότι μη τυχαία XCI παρατηρείται αποκλειστικά σε άτομα με έλλειψη (20,97%). Ο αντίστοιχος στατιστικός έλεγχος έδειξε οριακά στατιστικά μη σημαντική διαφορά μεταξύ των τριών ειδών μετάλλαξης και της εμφάνισης μη τυχαίας XCI (p-value=0,077). Από το σύνολο των 88 φορέων μη τυχαία XCI εμφάνισαν 13 άτομα. Από αυτά τα 3 άτομα εκδήλωναν συμπτώματα (1/3 ήπια, 2/3 πολύ σοβαρά), 4 άτομα είχαν φυσιολογικό φαινότυπο και για τα υπόλοιπα 6 δεν υπήρχε καθόλου ιστορικό. Τέλος, υπήρχαν επίσης φορείς με ήπια παρέκκλιση XCI (70:30 – 80:20) που εκδήλωναν σοβαρά συμπτώματα της νόσου, όπως βαριά καρδιομυοπάθεια. Για το σύνδρομο του εύθραυστου Χ: Στις 10 γυναίκες φορείς που μελετήθηκαν, 3 εμφάνισαν τυχαίo πρότυπο XCI (2 /3 είχαν φυσιολογικό φαινότυπο και 1/3 νοητική υστέρηση με πρότυπο XCI 78:22), 4 εμφάνισαν μη τυχαίο πρότυπο XCI (2/4 είχαν φαινότυπο εύθραυστου Χ και 2/4 φυσιολογικό φαινότυπο). Τα υπόλοιπα 3 άτομα ήταν μη πληροφοριακά. Συζήτηση Τα αποτελέσματα της παρούσας εργασίας δεν έδειξαν διαφορά στο πρότυπο XCI μεταξύ γυναικών φορέων, μη φορέων και γενικού πληθυσμού δείχνοντας πως το πρότυπο XCI δεν φαίνεται να επηρεάζεται από την ύπαρξη μετάλλαξης και πως άλλοι παράγοντες οι οποίοι είναι κοινοί μεταξύ των ομαδών μελέτης μας πιθανόν να ευθύνονται για την παρέκκλιση που παρατηρείται. Σύγκριση των τύπων μετάλλαξης στην ομάδα των φορέων έδειξε πως όλα τα άτομα με μη τυχαία XCI μοιράζονταν την κοινή μετάλλαξη της έλλειψης. Ωστόσο η απουσία στατιστικής σημαντικότητας στο εύρημα αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως ούτε ο τύπος μετάλλαξης επηρεάζει τη συχνότητα μη τυχαίας XCI στις γυναίκες φορείς. Τέλος, η προσπάθεια συσχέτισης προτύπου XCI με την εκδήλωση συμπτωμάτων κατέληξε σε αντικρουόμενα μεταξύ τους ευρήματα. Φαίνεται λοιπόν, πως παράγοντες πέραν της μετάλλαξης σε ένα φυλοσύνδετο γονίδιο κατευθύνουν το τελικό πρότυπο XCI στα άτομα που μελετήσαμε και ανάλογα με το ποιο Χ έχει αδρανοποιηθεί πλήρως εκδηλώνεται παθολογικός ή φυσιολογικός φαινότυπος.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπλέτσα Αριστούλα
  • Bletsa Aristoula

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1753421

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπλέτσα Αριστούλα; Bletsa Aristoula. Μελέτη του DNA προτύπου μεθυλίωσης στα γενετικά νοσήματα: Μυϊκή δυστροφία Duchenne/Becker και σύνδρομο του εύθραυστου χρωμοσώματος Χ. 2017. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1753421