Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μελέτη της δράσης του Cdc6 κατά την καρκινογένεση

Abstract

dc:description

Η ομοιόσταση (Lloyd, D., et al., 2001) συνιστά θεμελιώδη ιδιότητα των οργανισμών και εξασφαλίζεται μέσω πληθώρας κυτταρικών αποκρίσεων έναντι ενδογενών και εξωγενών παραγόντων. Η διαταραχή των μηχανισμών που ελέγχουν τις διαδικασίες αυτές οδηγεί στη συσσώρευση βλαβών και γενικά στην απορρύθμιση της κυτταρικής λειτουργίας με επακόλουθο την εμφάνιση νόσων, όπως ο καρκίνος (Gorgoulis, V.G. and T.D. Halazonetis, 2010). Στους όγκους συχνά παρατηρείται απορρύθμιση της ομαλής εξέλιξης του κυτταρικού κύκλου, που υπό προϋποθέσεις, μπορεί να οδηγήσει στην πρόκληση γενωμικής αστάθειας (Negrini, S., et al., 2010). Η τελευταία έχει καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως χαρακτηριστικό των καρκινικών κυττάρων και σχετίζεται στενά με την διαταραχή του μηχανισμού αδειοδότησης της αντιγραφής του DNA (Petrakis, T.G., et al., 2015). Ο παράγοντας CDC6 αποτελεί κύριο συστατικό αυτής της λειτουργίας. Το γονίδιο CDC6 εδράζεται στην περιοχή 17q21.3 και κωδικοποιεί μια πρωτεΐνη με μοριακό βάρος ~60 KDa που ανήκει στην οικογένεια των AAA+ ATPασών. Το CDC6 μαζί με τις πρωτεΐνες ORC και CDT1 διευκολύνουν τη στρατολόγηση των παραγόντων MCM2-7 στη χρωματίνη, προκειμένου να σχηματιστεί το προ-αντιγραφικό σύμπλοκο. Έτσι εξασφαλίζεται η έναρξη της αντιγραφής από ένα καθορισμένο σημείο μία φορά ανά κυτταρικό κύκλο, με αποτέλεσμα τον ακριβή διπλασιασμό ολόκληρου του γονιδιώματος πριν από κάθε κυτταρική διαίρεση (Blow, J.J. and Gillespie, P.J., 2008). Η απορρυθμισμένη έκφραση του CDC6 έχουμε δείξει ότι ενέχει ογκογόνες ιδιότητες. Συγκεκριμένα ο παράγοντας CDC6 υπερεκφράζεται από τα αρχικά στάδια της καρκινογένεσης, και σχετίζεται με κακή πρόγνωση (Karakaidos, P., et al., 2004; Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Ειδικότερα, σύμφωνα με το πρόσφατα δημοσιευμένο μοντέλο μας για την καρκινογένεση, η υπερέκφραση ογκογονιδίων, όπως το CDC6, οδηγεί σε γενωμική αστάθεια (Sideridou, M. et al., 2011;Liontos, M. et al., 2007;Vaziri, C., et al., 2003;Walter, D., et al., 2016) και στην ενεργοποίηση των αντικαρκινικών φραγμών της απόπτωσης ή της κυτταρικής γήρανσης, μέσω επαγωγής του μηχανισμού απόκρισης στις βλάβες του DNA (DDR) (Bartkova, J., et al., 2005; Bartkova, J., et al., 2006; Petrakis, T.G., et al., 2015). H επακόλουθη απώλεια ογκοκατασταλτικών γονιδίων, όπως του TP53, οδηγεί στην παράκαμψη των αντικαρκινικών φραγμών και στην προαγωγή του καρκίνου καθώς και στην απόκτηση γνωρισμάτων μεσεγχυματικών κυττάρων (ΕΜΤ), με παράλληλη απώλεια έκφρασης της πρωτεΐνης Ε-καδερίνης, που είναι βασικό χαρακτηριστικό της ΕΜΤ (Sideridou, M., et al., 2011; Liontos, M. et al., 2007). Η απώλεια έκφρασης της Ε-καδερίνης οφείλεται στη μεταγραφική καταστολή του γονιδίου CDH1 (που κωδικοποιεί την Ε-καδερίνη) από το CDC6. Εκτός από το CDH1, το CDC6 καταστέλλει μεταγραφικά και τα γονίδια του γενετικού τόπου INK4/ARF που κωδικοποιούν τρεις ογκοκατασταλτικές πρωτεΐνες (Sideridou, M., et al., 2011). Για να διερευνηθεί ο ρόλος του CDC6 στην καρκινογένεση αναπτύξαμε ένα πρωτότυπο μη κακόηθες επιθηλιακό κυτταρικό σύστημα υπερέκφρασης του CDC6 με επαγώγιμο τρόπο χρησιμοποιώντας ανθρώπινα κύτταρα βρογχικού επιθηλίου (HBEC), αθανατοποιημένα με συνδυαστική υπερέκφραση τελομεράσης (hTERT) και μεταλλαγμένης πρωτεΐνης CDK4. Τα κύτταρα αυτά διατηρούν τον επιθηλιακό φαινότυπο τους και έχουν άθικτo τo μονοπάτι ελέγχου p53 (Ramirez, R.D., et al., 2004). Έτσι, αντιπροσωπεύουν ένα σχεδόν φυσιολογικό επιθηλιακό περιβάλλον και αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο για τη μελέτη της καρκινογένεσης, καθώς η πλειοψηφία των κακοηθειών έχει επιθηλιακή προέλευση. Η επαγώμενη υπερέκφραση του CDC6 σε αυτό το σχεδόν φυσιολογικό γενετικό περιβάλλον προκάλεσε μείωση του πολλαπλασιασμού των κυττάρων και πυροδότησε τον αντικαρκινικό φραγμό της γήρανσης. Ακολούθησε διαφυγή από αυτή και παραγωγή επιθετικών κλώνων με χαρακτηριστικά EMT. Ως εκ τούτου, το πρωτότυπο κυτταρικό μας σύστημα συνοψίζει ολόκληρο το φάσμα της επιθηλιακής καρκινογένεσης από το μη κακόηθες στάδιο, στην ενεργοποίηση του αντικαρκινικού φραγμού της γήρανσης (προκαρκινικό στάδιο) και εν τέλει στη διαφυγή από αυτή και στην προαγωγή του καρκίνου.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μουρκιώτη Ιωάννα
  • Mourkioti Ioanna

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1954980

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μουρκιώτη Ιωάννα; Mourkioti Ioanna. Μελέτη της δράσης του Cdc6 κατά την καρκινογένεση. 2017. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1954980