National and Kapodistrian University of Athens
Η αναπαράσταση του αναπηρικού σώματος, του πόνου και των δεινών του στο έργο της Frida Kahlo: ανάλυση οπτικού υλικού υπό το πρίσμα της κοινωνικής προσέγγισης της αναπηρίας.
Abstract
dc:descriptionΗ δημιουργικότητα μέσω της τέχνης αποτελεί το αντίδοτο στον πόνο. Το ατύχημα της Frida Kahlo σε ηλικία 18 ετών της προκάλεσε σοβαρές σωματικές βλάβες που σε συνδυασμό με την πολιομυελίτιδα που είχε από την ηλικία των έξι ετών συνέβαλαν στο να μείνει ανάπηρη σε όλη της τη ζωή. Πρόκειται για ένα άτομο που έγινε καλλιτέχνης μέσα από την αναπηρία της. Στο έργο της μεταφέρει βιογραφικά τον σωματικό και ψυχολογικό της πόνο. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση της αναπαράστασης της αναπηρίας και του βιώματος του πόνου και των δεινών του σώματος στο έργο της Frida Kahlo υπό το πρίσμα των σύγχρονων ερμηνευτικών προσεγγίσεων της αναπηρίας. Απώτερος σκοπός της έρευνας είναι η ανάπτυξη διαλόγου μεταξύ της καλλιτεχνικής δημιουργίας και ειδικότερα της εικαστικής εικονοπλασίας της καλλιτέχνιδος με τον θεωρητικό λόγο των σπουδών στην αναπηρία. Για τη διερεύνηση της αναπαράστασης της σωματικής αναπηρίας και της έκφρασης του πόνου στο έργο της Frida Kahlo με τη συνάντηση με τις σύγχρονες ερμηνευτικές προσεγγίσεις της αναπηρίας διατυπώθηκαν τα ερευνητικά ερωτήματα για να απαντηθούν τα ζητήματα που προκύπτουν: Ο τρόπος απόδοσης της σωματικής αναπηρίας, οι σύγχρονες ερμηνευτικές προσεγγίσεις της αναπηρίας που εντοπίζονται, πώς κοινωνικοποιείται το βίωμα του πόνου και τα πλαστικά στοιχεία με τις καλλιτεχνικές επιρροές που συγκροτούν το αντικείμενο της αναπαράστασης της αναπηρίας διερευνώνται στην έρευνα αυτή. Για την επίτευξη του σκοπού της έρευνας επιλέχτηκε η ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση. Η μέθοδος ανάλυσης των ερευνητικών δεδομένων είναι η ποιοτική ανάλυση οπτικού υλικού, των εικαστικών έργων και στηρίζεται στην ανάλυση περιεχομένου των στοιχείων εικαστικής γλώσσας και των ερμηνειών. Τα ευρήματα που αφορούν το καλλιτεχνικό έργο της Frida αριθμούνται σε 200 έργα ζωγραφικής, σχέδια, σκίτσα και χαρακτικά. Από το συνολικό έργο της Kahlo επιλέγηκαν τα έργα που υπαινίσσονται το προσωπικό βίωμα της αναπηρίας της, τα οποία αναπαριστούν το αναπηρικό σώμα εκφράζοντας τον πόνο και τα δεινά του. Για την παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της σκόπιμης δειγματοληψίας. Έτσι έγινε η επιλογή σε 31 έργα, ώστε να επεξεργαστεί και να διερευνηθεί το δείγμα. Με αφετηρία την αναπηρία της, η Kahlo ξεκίνησε να ζωγραφίζει για όλη της τη ζωή, αξιοποιώντας την τέχνη ως μέσο ενδυνάμωσης. Ο πόνος της έγινε μέσα από τα έργα της μια συλλογική εμπειρία. Μέσα από τη διαδικασία αυτή φαίνεται η διφορούμενη παρουσίαση της αναπηρίας από την Kahlo με τον τραγικό αλλά και γενναίο χαρακτήρα που εξέφραζε: «Στο τέλος της ημέρας, μπορούμε να αντέξουμε περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε ότι μπορούμε». Στη ζωγραφική της τεκμηριώνει τις δικές της προσπάθειες για να επιβιώσει από τον πόνο μέσα από εικόνες με φαντασία, στωικότητα και αλληγορία. Μέσω της δύναμης της εικόνας ακυρώνει τις προκαταλήψεις και διαμορφώνει κοινωνικές συμπεριφορές σε σχέση με την προσέγγιση της αναπηρίας. Χρησιμοποιώντας την εικόνα του σώματός της προκάλεσε την ευαισθητοποίηση του κοινού κατά την αρνητική στάση στην αναπηρία. Αποδίδοντας το κατεστραμμένο της σώμα, η έκφρασή της παραμένει στωική χωρίς δραματικότητα και αντιμετωπίζει με γενναιότητα τον πόνο, την αγωνία, τη σκέψη του θανάτου. Δημιουργεί τον δικό της σουρεαλισμό αντικαθιστώντας το όνειρο με την προσωπική της εμπειρία. Ο πόνος της Kahlo ακόμα και αν αγνοείται ή παρερμηνεύεται συνεχίζει να υπάρχει. Ποτέ πιο πριν στην ιστορία της τέχνης δεν υπήρξε άλλος καλλιτέχνης που να παρουσίασε το προσωπικό του τραύμα και πόνο. Το μοναδικό έργο της Kahlo επανέρχεται στο προσκήνιο του 20ου αιώνα για να συνδιαλεγεί με τη διερεύνηση του ανθρώπινου σώματος ασκώντας σημαντικές επιρροές στο κίνημα του μοντερνισμού.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Χριστοφή Στέλλα
- Christofi Stella
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, English, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2073365