National and Kapodistrian University of Athens
Η Ελλάδα και η κρίση του Σουέζ και της Ουγγαρίας (1956): Θέση και δυνατότητες μιας μικρής χώρας στο διεθνές σύστημα κρατών στα πλαίσια της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας
Abstract
dc:descriptionΣτα πλαίσια ευρύτερων προβληματισμών για την θέση των μικρών κρατών στο μεταπολεμικό διπολικό διεθνές σύστημα, εξετάζεται εδώ ως μελέτη περίπτωσης η αντίδραση και η στάση της Ελλάδας στις δύο κρίσεις του 1956, πως δηλαδή προσπάθησε η ελληνική εξωτερική πολιτική να διαχειριστεί τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που προέκυψαν από αυτές. Η διεθνοποίηση του Κυπριακού ήδη από το 1954 καθιστούσε το ίδιο το εθνικό ζήτημα αλλά και την συνολική τοποθέτηση της ελληνικής πολιτικής πιο ευάλωτα στις διεθνείς εξελίξεις και εντάσεις. Οι Έλληνες ιθύνοντες, ερχόμενοι σε άμεση διαμάχη με δύο από τους σημαντικότερους συμμάχους τους, τους Βρετανούς και τους Τούρκους, έπρεπε να συμβιβάσουν το καθεστώς των συμμαχιών της χώρας και του αδιαμφισβήτητου δυτικού της προσανατολισμού με την ανάγκη της υποστήριξης κατά τις συζητήσεις του Κυπριακού στον ΟΗΕ των ανατολικών και αδεσμεύτων χωρών που διάκειντο εχθρικά προς το ΝΑΤΟ και την Δύση, ενώ μια διευρυνόμενη ουδετερόφιλη τάση αναπτυσσόταν στο εσωτερικό της ελληνικής κοινής γνώμης. Έτσι, οι αλλεπάλληλες απογοητεύσεις και οι εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις καλούσαν την νέα κυβέρνηση Καραμανλή στην υιοθέτηση μιας πιο αυτόνομης πορείας, η οποία όμως έπρεπε να είναι συμβατή με την διατήρηση των συμμαχικών δεσμών της χώρας, αρχή αδιαπραγμάτευτη για τους Έλληνες ιθύνοντες. Η προσπάθεια αυτή για την άσκηση μιας πιο «ανεξάρτητης» πολιτικής έφερε την χώρα ενώπιον σημαντικών διλημμάτων κατά την διάρκεια των δύο κρίσεων. Στην περίπτωση της κρίσης του Σουέζ, η ανάγκη της προστασίας της ελληνικής παροικίας στην Αίγυπτο, της εξασφάλισης της αραβικής υποστήριξης στον ΟΗΕ για το Κυπριακό και της ικανοποίησης της έντονα αντι-δυτικής κοινής γνώμης ώθησαν την κυβέρνηση Καραμανλή να προσφέρει διακριτικά την υποστήριξή της στην Αίγυπτο προκαλώντας την δυσαρέσκεια των συμμάχων της και κυρίως της άμεσα εμπλεκόμενης Βρετανίας. Όταν, όμως η κρίση μετατράπηκε σε πολεμική σύγκρουση με στρατηγικές συνέπειες για την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, τα περιθώρια ελιγμών στένευαν αναγκάζοντας τους Έλληνες ιθύνοντες να προσπαθήσουν να αποσπάσουν τις ισχυρότερες δυνατές εγγυήσεις από την υπερδύναμη, με την οποία ήταν συνδεδεμένη η τύχη της χώρας, τις ΗΠΑ, επιβεβαιώνοντας έτσι την διπολική φύση του διεθνούς συστήματος. Η κρίση της Ουγγαρίας έδωσε την ευκαιρία ενδελεχούς ανάλυσης της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και διαμόρφωσης την ελληνικών προσλήψεων απέναντι στον ανατολικό συνασπισμό. Η σοβιετική επέμβαση ενίσχυσε την δυσπιστία των Ελλήνων απέναντι στις προθέσεις της ΕΣΣΔ και πάγωσε προσωρινά την διαδικασία ομαλοποίησης των ελληνο-σοβιετικών σχέσεων που είχε ξεκινήσει νωρίτερα. Παρ’ όλα αυτά η ελληνική αντίδραση απέναντι στην κρίση ήταν ιδιαίτερα ήπια λόγω της ανάγκης των ανατολικών ψήφων στον ΟΗΕ, πράγμα που δεν πέρασε απαρατήρητο από τους συμμάχους της χώρας. Για την εξέταση των παραπάνω ζητημάτων χρησιμοποιήθηκαν πέρα από την πλούσια δευτερογενή βιβλιογραφία και μια σειρά πρωτογενών πηγών, όπως το Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών, τα Βρετανικά Εθνικά Αρχεία, τα αρχεία Καραμανλή (δημοσιευμένο και μη), Αβέρωφ, ΝΑΤΟ και ΟΗΕ και τα πρακτικά της Βουλής όσον αφορά συζητήσεις σχετικές με την εξωτερική πολιτική.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Χάλκος Ιωάννης
- Chalkos Ioannis
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2216182