Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μαγειρική κεραμική από την Ανατολική Μεσόγειο, 4ος - 7ος αιώνας. Επισκόπηση των τύπων, των τεχνικών και της διάδοσής της

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τα μαγειρικά σκεύη της πρωτοβυζαντινής περιόδου από την Ανατολική Μεσόγειο. Τα σκεύη αυτά διακρίνονται σε κλειστά και ανοικτά. Στην πρώτη ομάδα, την συχνότερη στα ανασκαφικά σύνολα, εντάσσονται οι χύτρες και οι βραστήρες, ενώ στη δεύτερη οι λοπάδες, τα τάγηνα και τα πινάκια ψησίματος. Εκτός από τα κλειστά και τα ανοικτά σκεύη συναντώνται, σπανιότερα, τα σαλτσάρια και τα πύραυνα. Επίσης, τα μαγειρικά αγγεία συναντώνται σε διάφορα είδη αρχαιολογικού περικειμένου, όπως οι οικίες, τα ναυάγια και τα νεκροταφεία. Τα περισσότερα από τα μαγειρικά σκεύη είναι κατασκευασμένα στον τροχό. Πρόκειται για σκεύη από μη ασβεστώδη πηλό με προσμίξεις και εγκλείσματα, καθώς και με λεπτά και σφαιρικά κυρίως τοιχώματα, χαρακτηριστικά τα οποία ευνοούσαν την ανθεκτικότητά τους στο θερμικό σοκ. Επιπροσθέτως, σε αρκετές θέσεις της ηπειρωτικής Ελλάδας, των νησιών του Αιγαίου και της Κύπρου συναντώνται χειροποίητα μαγειρικά σκεύη, τα οποία έχουν συσχετισθεί με την εγκατάσταση των Σλάβων στον ελλαδικό χώρο. Ωστόσο, τα πρόσφατα στοιχεία της αρχαιολογικής έρευνας οδηγούν στην αποσύνδεση αυτής της ομάδας κεραμικής από μια αυστηρή εθνοτική ταυτότητα και στην απόδοσή της σε μία γενικότερη περίοδο οικονομικής ύφεσης. Εξίσου ενδιαφέρον πεδίο της έρευνας αποτελεί η εφυαλωμένη μαγειρική κεραμική, η οποία, αν και σε μικρές ποσότητες, συνεισφέρει στο δυσεπίλυτο ζήτημα της επανεμφάνισης ή συνέχειας της εφυάλωσης κατά τους πρωτοβυζαντινούς χρόνους. Αναφορικά με τη διάδοση των μαγειρικών είναι δυνατόν να διακρίνει κανείς τρία επίπεδα. Σε τοπικό επίπεδο, ο εκάστοτε οικισμός διαθέτει εγχώρια παραγωγή εξασφαλίζοντας σημαντική αυτάρκεια σε μία κατηγορία χρηστικών αγγείων με άμεση και καθημερινή χρήση. Οι εργαστηριακές ενδείξεις τοπικής παραγωγής είναι λιγοστές, ενώ το τοπίο συμπληρώνεται συχνά από μακροσκοπικές και μικροσκοπικές αναλύσεις, ενίοτε με συνδυασμό γεωλογικών δεδομένων. Σε διατοπικό επίπεδο, πολλοί οικισμοί τροφοδοτούνται από το εργαστήριο ενός. Ο συγκεκριμένος οικισμός αφενός εξασφαλίζει την αυτονομία του ως προς την παραγωγή, αφετέρου αποκτά οικονομικά οφέλη από ένα εμπόριο μικρής κλίμακας. Σε πανμεσογειακό επίπεδο, ορισμένες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, όπως το Αιγαίο και η Συροπαλαιστίνη, εξάγουν τα προϊόντα τους στην Αδριατική, τη νοτιοδυτική Μεσόγειο και τη βόρεια Αφρική. Αυτή η τρίτη σφαίρα διάδοσης λειτουργεί συμπληρωματικά ως προς τις άλλες, καθώς καμία θέση δεν εισάγει αποκλειστικά από μακρινές αποστάσεις. Κλείνοντας, η μελέτη των μαγειρικών αγγείων, ένα ανεξερεύνητο και ελκυστικό πεδίο έρευνας, σε συνδυασμό με την ανάγνωση των πηγών και τις σχετικές με τα έθιμα διατροφής αναλύσεις, θα φωτίσουν τις γνώσεις μας για μια παραμελημένη πτυχή της καθημερινής ζωής των Βυζαντινών, αυτήν της τροφής.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπία Έλλη-Ευαγγελία
  • Bia Elli-Evangelia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2285504

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπία Έλλη-Ευαγγελία; Bia Elli-Evangelia. Μαγειρική κεραμική από την Ανατολική Μεσόγειο, 4ος - 7ος αιώνας. Επισκόπηση των τύπων, των τεχνικών και της διάδοσής της. 2017. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2285504