Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Πέντε οχυρώσεις του 7ου - 9ου αιώνα στη βόρεια ακτή της Σάμου. Συμβολή στην οχυρωματική αρχιτεκτονική των μεταβατικών χρόνων στο Αιγαίο

Abstract

dc:description

Η Σάμος, νησί του βορειοανατολικού Αιγαίου, είναι κυρίως γνωστή για την αρχαία ιστορία και αρχιτεκτονική της. Ωστόσο, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η βυζαντινή περίοδος του νησιού. Από τον 4ο έως και τον 6ο αιώνα, η Σάμος ευημερεί, ενώ οι επαφές της με την Κωνσταντινούπολη μαρτυρούνται από τον διάκοσμο των μεγάλων βασιλικών της. Κέντρο του νησιού παρέμεινε από την αρχαιότητα η πόλη της Σάμου, το σημερινό Πυθαγόρειο. Τον 7ο αιώνα ωστόσο, η εικόνα αυτή αλλάζει λόγω της πρώτης καταστροφής που πλήττει το νησί το έτος 623 με την επίθεση των Περσών. Το έτος 665/666, η Σάμος δέχεται ξανά επίθεση, αυτή τη φορά από τους Άραβες, οι οποίοι την περίοδο αυτή απειλούν όλο το Αιγαίο. Πολύ σημαντικό για την ιστορία του νησιού, είναι το ενδιαφέρον που έδειξε ο αυτοκράτορας Θεόφιλος ( 829 – 842), επιγραφή του οποίου βρίσκεται στα βυζαντινά τείχη του Πυθαγορείου. Η επιγραφή σε συνδυασμό με τρία μολυβδόβουλα των στρατηγών θέματος Δυρραχίου, Ελλάδος και Κω που χρονολογούνται την ίδια περίοδο, δείχνουν το σχέδιο του Θεόφιλου να ανακτήσει την Κρήτη από τους Άραβες και πως ορίζει ως βάση των επιχειρήσεων του τη Σάμο. Τέλος, τον 10ο αιώνα και ο Νικηφόρος Φωκάς θα χρησιμοποιήσει τη Σάμο ως βάση των επιχειρήσεων του για την νικηφόρα εκστρατεία του κατά της Κρήτης το 961. Οι οχυρώσεις της βόρειας ακτής εντάσσονται μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο και είναι σε σειρά με βάση τον άξονα Δύση – Ανατολή: το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου, το Κάστρο στη θέση Καστροβούνι, το Κάστρο Λαζάρου, το Κάστρο Λουλούδας και η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας. Τα οχυρωματικά αυτά έργα σώζουν ελάχιστα κατάλοιπα με αποτέλεσμα η μελέτη τους να παρουσιάζει προβλήματα. Σε μια πρώτη προσέγγιση των θέσεων και με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία τα έργα αυτά θα πρέπει να χρονολογηθούν μεταξύ του 7ου και 9ου αιώνα. Όσο για τον χαρακτήρα τους φαίνεται πως οι θέσεις Κάστρο στη θέση Καστροβούνι και Κάστρο Λαζάρου οικοδομήθηκαν για προφύλαξη του πληθυσμού. Αμυντικό χαρακτήρα έχει η οχύρωση στη θέση Προφήτης Ηλίας, ενώ το Κάστρο Λουλούδας μπορεί να έχει αμυντικό ή και στρατιωτικό χαρακτήρα. Τέλος, το Καστράκι στη θέση Ποτάμι Καρλοβάσου λειτουργεί ως χώρος προφύλαξης της υποκείμενης μονής.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Δελλή Γεωργία
  • Delli Georgia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2662364

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Δελλή Γεωργία; Delli Georgia. Πέντε οχυρώσεις του 7ου - 9ου αιώνα στη βόρεια ακτή της Σάμου. Συμβολή στην οχυρωματική αρχιτεκτονική των μεταβατικών χρόνων στο Αιγαίο. 2018. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2662364