National and Kapodistrian University of Athens
Επικοινωνιακή Διαχείριση Κρίσεων & Σχέδια Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών φυσικών καταστροφών
Abstract
dc:descriptionΣτην παρούσα έρευνα σκοπός μας είναι η παρουσίαση, κατανόηση και ερμηνεία των γνώσεων, των αντιλήψεων, πεποιθήσεων, συναισθημάτων, προσδοκιών και εμπειριών των πολιτών σχετικά με τη διαχείριση κρίσεων, καταστροφών και τα σχέδια εκτάκτων αναγκών. Μέσα από τις νοητικές τους αναπαραστάσεις να καταλάβουμε πως προσλαμβάνουν, νοηματοδοτούν και κατά συνέπεια ορίζουν βασικές έννοιες, αντικείμενα και διαδικασίες οι οποίες βρίσκονται εντός του κύκλου της διαχείρισης κρίσεων, καταστροφών και εκτάκτων αναγκών. Έτσι λοιπόν, στο πρώτο μέρος της Βιβλιογραφικής Επισκόπησης αναπτύσσονται οι έννοιες της Κρίσης, της Καταστροφής και του Κινδύνου, πραγματοποιείται ταξινόμηση των καταστροφών, ενώ περιγράφονται βασικά χαρακτηριστικά των σεισμών, των δασικών πυρκαγιών και των πλημμυρικών φαινομένων. Ακολουθεί η ανάπτυξη των εννοιών της Έκτακτης Ανάγκης (σχεδιασμού & διαχείρισης), της Κήρυξης σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης και των Σχεδίων, του Κύκλου της διαχείρισης κρίσεων, καταστροφών και εκτάκτων αναγκών, της Οργανωμένης Απομάκρυνσης Πληθυσμού. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι οδηγίες αυτό-προστασίας για τους σεισμούς, τις δασικές πυρκαγιές και τις πλημμύρες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας. Ακολούθως, αναπτύσσονται οι έννοιες της Επικοινωνίας (λεκτικής & μη λεκτικής), της Αντίληψης, της Στάσης και της διαμόρφωσης – αλλαγής της, καταλήγοντας στην Επικοινωνιακή Διαχείριση Κρίσεων. Στην ερευνητική μας μεθοδολογία πρώτα αναπτύξαμε ως μελέτη περίπτωσης την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και συγκεκριμένα τα σχέδια εκτάκτων αναγκών της για τους σεισμούς, τις δασικές πυρκαγιές, τις πλημμύρες ώστε να δούμε τι περιλαμβάνουν, τι περιέχουν, από τι απαρτίζονται, με σκοπό στη συνέχεια να αξιοποιήσουμε τις πληροφορίες αυτές ως κύρια βάση των ημι-δομημένων συνεντεύξεων της ποιοτικής έρευνας μας, για να διαπιστώσουμε τι γνωρίζουν ή δε γνωρίζουν, τι πιστεύουν, πώς αντιλαμβάνονται, πώς με λίγα λόγια ερμηνεύουν, νοηματοδοτούν αλλά και τι θέλουν και προσδοκούν οι πολίτες για τη διαχείριση καταστροφών και εκτάκτων αναγκών. Η ποιοτική έρευνα μας πραγματοποιήθηκε μέσω ημι-δομημένων ερευνητικών συνεντεύξεων άμεσης παρατήρησης, οι οποίες στηρίχθηκαν σε ένα βασικό σκελετό ερωτήσεων που κρίνονται ιδιαιτέρως σημαντικές να απαντηθούν, αλλά και επειδή τα βιώματα των ανθρώπων είναι πολύ διαφορετικά, οι ανοιχτού τύπου ερωτήσεις κρίθηκαν ιδιαιτέρως σημαντικές για μία πλήρη διερεύνηση του θέματος μας. Οι ερευνητικές συνεντεύξεις μας είναι βιντεοσκοπημένες (εικόνα και ήχος) για αρτιότερη παρατήρηση και ολοκληρωμένη αντίληψη και πλήρη ανάλυση και ολιστική ερμηνεία της εκάστοτε μονάδας του δείγματος μας, αλλά και για μεγαλύτερη αξιοπιστία και εγκυρότητα της ποιοτικής έρευνας μας. Το δείγμα μας διαμορφώθηκε στα 50 άτομα με μέθοδο δειγματοληψίας χιονοστιβάδας η οποία ολοκληρώθηκε σε χρονικό διάστημα δύο εβδομάδων. Ο βαθμός ανταπόκρισης κυμάνθηκε στο 99.8%. Ο μέσος χρόνος της κάθε συνέντευξης διαμορφώθηκε στα 3.50 λεπτά. Οι συνεντεύξεις υλοποιήθηκαν στο χώρο των συνεντευξιαζόμενων μας αλλά και σε δικό μας χώρο ο οποίος διασφάλιζε την ηρεμία, χαλαρότητα, άνεση και εμπιστοσύνη των ερωτώμενων μας. Τα αποτελέσματα της έρευνας μας παρουσιάζονται διεξοδικά στην Ανάλυση των Δεδομένων μας στο Β’ Μέρος της παρούσας εργασίας. Εδώ συνοπτικά θα αναφέρουμε : -τα συναισθήματα δυσαρέσκειας και απογοήτευσης, όσον αφορά τη διαχείριση καταστροφών και εκτάκτων αναγκών. –Οι πολίτες πιστεύουν ότι είναι μόνοι τους απέναντι στις φυσικές καταστροφές λόγω της παρελθούσας εμπειρίας τους, όπου δεν είχαν δίπλα τους κάποιον αρμόδιο φορέα της πολιτείας. vii -Προσδοκούν μελλοντικά να αλλάξουν «όλα» όπως χαρακτηριστικά λένε προς το καλύτερο. -Επιθυμούν περισσότερη ενημέρωση σε θέματα πρόληψης (προ-καταστροφικά).-Βλέπουμε να γνωρίζουν : για το πότε κηρύσσεται μία περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, για το πότε κηρύσσεται η αντιπυρική περίοδος, για την οργανωμένη απομάκρυνση πολιτών, ενώ ξέρουν λιγότερα για το νεοτεκτονικό χάρτη της Ελλάδας, τους χάρτες πλημμυρικής επικινδυνότητας της περιοχής τους, για τους χώρους καταφυγής πληγέντων του δήμου τους, για το που υπάρχουν επικίνδυνες περιοχές για δημιουργία χειμάρρων στον τόπο κατοικίας τους, για το οδικό δίκτυο εκκένωσης έκτακτης λειτουργίας, για το σχέδιο Ξενοκράτης, για το χάρτη πρόβλεψης κινδύνου πυρκαγιάς. -Στην ερώτηση σχετικά με το πώς συμπεριφέρονται τα άτομα σε περίπτωση σεισμού, δασικής πυρκαγιάς, πλημμύρας για να προστατευθούν, στις περιγραφές μας παρουσίασαν και ενδεικνυόμενες κινήσεις αλλά και επικίνδυνες, αυτό όμως που μας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι όσον αφορά τις πλημμύρες η πλειοψηφία μας απάντησε ότι δεν έχει τύχει να βρεθούν ενώπιον μίας τέτοιας απειλής στο παρελθόν και ότι δεν ξέρουν τι θα έκαναν σε πιθανή περίπτωση μελλοντικά. -Από την άλλη όλα τα υποκείμενα μας απάντησαν στοχευμένα πλην κάποιων περιπτώσεων, όσον αφορά το πώς συμπεριφέρονται στους σεισμούς, αναφέροντας μας ότι τις οδηγίες αυτές τις θυμούνται από τα σχολικά τους χρόνια. -Επιπλέον, τα περισσότερα φυλλάδια που έχουν διαβάσει αφορούν τους σεισμούς και όχι τα άλλα φαινόμενα. Διακρίναμε μία ικανοποίηση των υποκειμένων η οποία αφορούσε δηλαδή, το ότι ήξεραν πολλές από τις οδηγίες αυτοπροστασίας για σεισμούς, όπου φάνηκε ότι συγκριτικά με τα άλλα φαινόμενα έχουν γίνει πιο εύπεπτα στη συνείδηση τους. -Επίσης, μας έκανε εντύπωση ότι κανείς δε μας ανέφερε τα βίντεο της ΓΓΠΠ τα οποία διακινούνται στο ίντερνετ και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (μεμονωμένες περιπτώσεις έχουν δει κάποια τηλεοπτικά σποτ), ενώ όλοι μας απάντησαν ότι δε γνωρίζουν τις ενδεικνυόμενες οδηγίες αυτοπροστασίας της ΓΓΠΠ για σεισμούς, δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες αφού όπως χαρακτηριστικά μας τόνισαν δεν τους έχει ενημερώσει κανείς σχετικά, και δεν έχουν δει φυλλάδια ή βίντεο. -Συναντήσαμε την τάση όλων των υποκειμένων να απαιτούν μία ενημέρωση η οποία να κατευθύνεται προς αυτούς είτε στην πόρτα τους είτε στην τηλεόραση τους, με κάποιο τρόπο δηλαδή ώστε τα ενημερωτικά έντυπα και βίντεο να φτάνουν σε αυτούς χωρίς οι ίδιοι να μπαίνουν στη διαδικασία να τα αναζητήσουν. -Επίσης, συναντήσαμε κάποια υποκείμενα τα οποία έχουν ενημερωθεί και γνωρίζουν στο σύνολο τους τις οδηγίες αυτοπροστασίας, λόγω της δουλειάς τους σε φορείς του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. -Όσον αφορά τις ασκήσεις ετοιμότητας δεν έχει συμμετάσχει κανείς, πλην εξαιρέσεων στο στρατό, εντός των σχολείων, και ως απαίτηση της θέσης εργασίας τους. -Στην ερώτηση μας για το πώς κρίνουν τη διαχείριση καταστροφών και εκτάκτων αναγκών από την πολιτεία (εμπλεκόμενους φορείς) σε κλίμακα από το 1 έως το 5, λάβαμε πολύ χαμηλές βαθμολογίες κοντά στο 1. -Στην ερώτηση σχετικά με το ποια είναι η κύρια πηγή ενημέρωσης σας σε περιπτώσεις καταστροφικών γεγονότων που έλαβαν χώρα στην ελληνική επικράτεια, τα περισσότερα υποκείμενα μας απάντησαν ότι έχουν σε πρώτη επιλογή την τηλεόραση. Το βασικό συμπέρασμα στο οποίο καταλήξαμε είναι ότι για να οργανωθεί μία αποτελεσματική στρατηγική επικοινωνίας στη διαχείριση κρίσεων θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο τι γνωρίζουν οι πολίτες, πώς αντιλαμβάνονται τη διαχείριση, τι νιώθουν για αυτήν, γιατί τα αρνητικά συναισθήματα τους θα επηρεάσουν, δημιουργώντας viii αρνητική φόρτιση στη σχέση πολίτη – πολιτείας (εμπλεκόμενων φορέων). Πρόκειται για μία διαρρηγμένη σχέση η οποία πρέπει να δημιουργηθεί εξαρχής βήμα - βήμα ρίχνοντας το βάρος του επικοινωνιακού σχεδιασμού στον πολίτη, από την οπτική γωνία που βλέπει αυτός τη διαχείριση, ώστε να ανατραπεί το αρνητικό αντίκτυπο. Ο επικοινωνιακός σχεδιασμός θα πρέπει να καλύπτει και το μέρος θέασης των πολιτών όχι μόνο αμέσως μετά από μία καταστροφή από το γραφείο τύπου κάποιου εμπλεκόμενου φορέα αλλά θα πρέπει να έχει ξεκινήσει πολύ πιο πριν κατά το στάδιο της πρόληψης που θα εκπαιδεύει και ενημερώνει τους πολίτες για πιθανούς κινδύνους και τρόπους αντιμετώπισης και αυτοπροστασίας. Τα αποτελέσματα της έρευνας μας έδειξαν ότι οι οδηγίες αυτοπροστασίας πρέπει να διακινηθούν με άλλο μέσο, αφού όπως έδειξαν οι απαντήσεις των υποκειμένων μας οι περισσότεροι χρησιμοποιούν ως μέσο ενημέρωσης την τηλεόραση, επομένως θεωρούμε ότι θα ήταν καλό να δημιουργηθούν περισσότερα τηλεοπτικά βίντεο (σε συγκεκριμένες ώρες τηλεθέασης) για να υπάρχει μεγαλύτερη απόκριση από τους πολίτες. Για να ανατραπεί το παραπάνω αρνητικό κλίμα δυσανασχέτησης των πολιτών που διαφαίνεται στο σύνολο των συνεντεύξεων, η πολιτεία (και αναφερόμαστε στους εμπλεκόμενους φορείς) θα πρέπει να δείξει με κάθε πρόσφορο τρόπο στα άτομα ότι είναι δίπλα τους σε κάθε στάδιο του κύκλου διαχείρισης καταστροφών και εκτάκτων αναγκών, θα πραγματοποιεί ασκήσεις ετοιμότητας, θα ενημερώνει πιο στοχευμένα πλέον, θα εκπαιδεύει, έτσι θα μπορούμε να αναφερόμαστε σε μία αποτελεσματική επικοινωνιακή διαχείριση κρίσεων, και όχι απλά σε οδηγίες δημοσίων σχέσεων των γραφείων τύπου των εμπλεκόμενων φορέων μετα-καταστροφικά. Ο επικοινωνιακός σχεδιασμός της διαχείρισης καλό θα ήταν να προχωρήσει σε ένα βαθύτερο επίπεδο επικοινωνίας που θα αγγίζει τον πολίτη και έτσι αυτός με τη σειρά του θα τρέφει μεγαλύτερη κατανόηση, συνεργασιμότητα και μεγαλύτερα επίπεδα ικανοποίησης για μία αποδοτική πλέον διαχείριση.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Χαραλάμπους Ανθούλα
- Charalampous Anthoula
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2681966