National and Kapodistrian University of Athens
Η μετάβαση από τον 7ο στον 8ο αιώνα στο Βυζάντιο (610-775): Μεταβολές στη διοίκηση και την ιδεολογία της αυτοκρατορίας.
Abstract
dc:descriptionΗ παραπάνω διπλωματική εργασία ασχολείται με τις μεταβολές που σημειώθηκαν σε καίριους τομείς της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Αρχικά, σημαντικές αλλαγές έλαβαν χώρα στην πολιτειακή οργάνωση του βυζαντινού κράτους. Βασικό γνώρισμα της κατάστασης που διαμορφώθηκε κατά τον 7ο και 8ο αιώνα αποτελεί η παγιοποίηση ενός ακόμα πιο συγκεντρωτικού καθεστώτος σε σχέση με τους προηγούμενους αιώνες. Από τα μέσα του 7ου αιώνα ο αυτοκράτορας καθίσταται τυπικά και ουσιαστικά ο απόλυτος ρυθμιστής των πολιτικών πραγμάτων της αυτοκρατορίας. Η συμμετοχή της συγκλήτου σε θέματα διαδοχής μειώθηκε δραστικά, ο στρατός αποτέλεσε δυναμικό πολιτειακό παράγοντα μόνο κατά την περίοδο της εικοσαετούς αναρχίας (695-717) ενώ οι δήμοι ήδη από τα τέλη του 6ου αιώνα είχαν απολέσει οποιαδήποτε πολιτική τους επιρροή. Καθοριστικό στοιχείο στη διαμόρφωση των παραπάνω συσχετισμών αποτελεί η παγίωση της δυναστικής συνέχειας από τον 7ο αιώνα. Επιπλέον, αξιοσημείωτη αλλαγή σημειώθηκε και στη στρατιωτική διοίκηση της αυτοκρατορίας με την ίδρυση του θεσμού των θεμάτων από τον Ηράκλειο και τους διαδόχους του. Το ρωμαϊκό πρότυπο διοίκησης του Διοκλητιανού εγκαταλείφτηκε, η αυτοκρατορία χωρίστηκε σε γεωγραφικές διοικητικές περιφέρεις, την πολιτική και στρατιωτική διοίκηση των οποίων ανέλαβε ένα πρόσωπο, ο στρατηγός, ενώ το στρατιωτικό δυναμικό αποτελούνταν πλέον από τους γηγενείς πληθυσμούς του εκάστοτε θέματος. Τέλος, κατά τον 7ο αιώνα υπήρξε ισχνή αυτοκρατορική νομοθετική δραστηριότητα με μόνη εξαίρεση τα θρησκευτικά και δογματικά ζητήματα. Αντιθέτως, τον 8ο αιώνα δημιουργήθηκε η «Εκλογή», το μεγάλο νομοθετικό έργο του Λέοντα Γ’ και του Κωνσταντίνου Ε’. Όσον αφορά τα δογματικά ζητήματα, ο 7ος αιώνας κλονίστηκε από την αίρεση του Μονοθελητισμού την οποία εγκαινίασε ο Ηράκλειος με τη δημοσιοποίηση της «Έκθεσης» το 638. Η πρωτοβουλία αυτή του αυτοκράτορα γνώρισε έντονες αντιδράσεις από τους θρησκευτικούς και κοσμικούς κύκλους της αυτοκρατορίας και καταδικάστηκε από την ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης που συγκλήθηκε από τον εγγονό του Κωνσταντίνο Δ’ το 680. Εξάλλου, έντονες θρησκευτικές διαμάχες σημειώθηκαν και κατά τον 8ο αιώνα με αφορμή την έριδα της Εικονομαχίας. Οι δύο πρώτοι Ίσαυροι αυτοκράτορες αποδείχθηκαν ένθερμοι εικονομάχοι απαγορεύοντας την απεικόνιση ιερών προσώπων και την προσκύνηση των ανάλογων εικόνων. Από την σύγχρονή τους ιστοριογραφία παρουσιάστηκαν ως σκληροί και βίαιοι εικονομάχοι. Τέλος, στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, ο Ηράκλειος κατόρθωσε να εξαλείψει οριστικά την προαιώνια περσική απειλή πετυχαίνοντας σημαντικές νίκες εναντίον των Περσών. Ωστόσο, από το τέλος της βασιλείας του και έπειτα οι Άραβες αναδείχθηκαν ως ο νέος μεγάλος αντίπαλος της αυτοκρατορίας καταφέρνοντας σημαντικά χτυπήματα στο στράτευμα και το γόητρο των Βυζαντινών. Οι επιτυχίες των Αράβων έλαβαν τέλος με την άνοδο του Λέοντα Γ’ στο θρόνο, ο οποίος τους εξουδετέρωσε στη μάχη στο Ακροϊνό το 740. Ο διάδοχός του Κωνσταντίνος Ε’ τέθηκε αντιμέτωπος με τη νέα απειλή για τη βυζαντινή αυτοκρατορία, τους Βούλγαρους. Με τις αδιαμφισβήτητες στρατιωτικές ικανότητές του κατόρθωσε να τους αντιμετωπίσει και να περιορίσει την επιθετικότητα του βουλγαρικού κράτους για αρκετά χρόνια.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Χατζηστεργίου Γεώργιος
- Chatzistergiou Georgios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2820182