National and Kapodistrian University of Athens
Οι μεταβολές που επέφερε στον ν. 2251/1994 η πρόσφατη κωδικοποίηση του με βάση τον ν. 4512/2018 και την ΚΥΑ 5338/2018
Abstract
dc:descriptionΤο θέμα της διπλωματικής μου εργασίας είναι οι μεταβολές που επήλθαν στον ν. 2251/1994 για την προστασία του καταναλωτή με τον ν. 4512/2018 και την ΚΥΑ 5338/2018. Η πρώτη σπουδαία καινοτομία που επήλθε είναι ότι παρέχεται πλέον στον Υπουργό Οικονομίας και Ανάπτυξης το νομοθετικό εργαλείο της διοικητικής κωδικοποίησης του ν. 2251/1994. Σε εφαρμογή της παραπάνω νομοθετικής εξουσιοδότησης, στις 17.1.2018 εκδόθηκε η με αριθμό 5338 υπουργική απόφαση (ΦΕΚ Β’ 40) με την οποία κωδικοποιήθηκαν σε ένα ενιαίο κείμενο οι διατάξεις του ν. 2251/1994. Το πιο σημαντικό είναι ότι με την απόφαση αυτή δίνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα στα ενδιαφερόμενα πρόσωπα, δηλαδή κυρίως στους καταναλωτές και τους προμηθευτές να λάβουν γνώση για το σύνολο του περιεχομένου του νόμου για την προστασία των καταναλωτών, χωρίς να υπάρχει καμία αβεβαιότητα για το τι ακριβώς ισχύει σήμερα. Ταυτόχρονα, η δημόσια διοίκηση αποκτά ένα ευέλικτο εργαλείο κωδικοποίησης της καταναλωτικής νομοθεσίας, ώστε να ενσωματώνονται γρήγορα και αποτελεσματικά οι μελλοντικές τροποποιήσεις, τόσο των εθνικών όσο και των ευρωπαϊκών κανόνων. Στον ν. 4512/2018 διευκρινίστηκαν και αποσαφηνίστηκαν το αντικείμενο και το πεδίο εφαρμογής του ν. 2251/1994, όπως αυτά περιγράφονται αναλυτικώς στο άρθρο 1. Μία από τις πιο ουσιώδης και μείζονος σημασίας μεταβολές που επήλθαν είναι η υιοθέτηση των ενιαίων ορισμών του καταναλωτή και του προμηθευτή. Οι ειδικότεροι, δηλαδή, ορισμοί των δύο αυτών βασικών εννοιών απαλείφθηκαν από τα υπόλοιπα άρθρα του ν. 2251/1994 και ακολουθούνται πλέον οι δύο ορισμοί οι οποίοι αναγράφονται στο νέο άρθρο 1α. Μεταβολή επήλθε και στο ουσιαστικό περιεχόμενο, όχι τόσο της έννοιας του προμηθευτή, αλλά του ίδιου του καταναλωτή. Ο εθνικός νομοθέτης συμπεριέλαβε στον ν. 2251/1994 τη στενή έννοια του καταναλωτή, προσαρμόζοντας την ελληνική έννομη τάξη στα ευρωπαϊκά πρότυπα, καθώς οι Οδηγίες, οι Κανονισμοί και η νομολογία του ΔΕΕ εδώ και πολλά χρόνια έχουν υιοθετήσει την έννοια αυτή, σε αντίθεση με την ελληνική νομοθεσία που ακολουθούσε μία πιο ευρεία έννοια, όπου περιλάμβανε στον προστατευτικό μανδύα του νόμου αυτού ένα πολύ μεγάλο πλήθος προσώπων ως καταναλωτών. Με τον ν. 4512/2018 και την κωδικοποίησή του με την ΚΥΑ 5338/2018 προστέθηκαν στο νέο άρθρο 1α και ορισμοί για τις εξής έννοιες: του πωλητή, του παραγωγού, του αγαθού, του αγαθού κατασκευασμένου σύμφωνα με τις οδηγίες του πελάτη, της σύμβασης πώλησης, της σύμβασης παροχής υπηρεσιών, της χρηματοοικονομικής υπηρεσίας, της σύμβασης χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση, του σταθερού μέσου, του μέσου επικοινωνίας από απόσταση, του φορέα ή προμηθευτή μέσου επικοινωνίας από απόσταση και του ψηφιακού περιεχομένου, οι περισσότεροι εκ των οποίων βρίσκονταν διάσπαρτοι στα υπόλοιπα άρθρα του ν. 2251/1994. Παράλληλα, αξιοσημείωτη αλλά και αμφιλεγόμενη είναι η αλλαγή που επήλθε στο άρθρο 2 παρ. 10 του ν. 2251/1994, με βάση το οποίο παρέχεται πλέον στις πολύ μικρές επιχειρήσεις η δυνατότητα να προστατεύονται στο πεδίο των Γενικών Όρων Συναλλαγών, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που προστατεύονται και τα φυσικά πρόσωπα από τους καταχρηστικούς όρους συναλλαγών. Ουσιαστικές μεταβολές επήλθαν, με το άρθρο 103 του ν. 4512/2018, και στο κεφάλαιο για την πώληση των καταναλωτικών αγαθών και των εμπορικών και νόμιμων εγγυήσεων. Μετά τις τροποποιήσεις που επέφερε ο νέος νόμος του 2018, αποσαφηνίζεται και επισημαίνεται ότι όλα τα αγαθά καλύπτονται από δωρεάν διετή νόμιμη εγγύηση, ενώ καταργείται και η υποχρέωση των πωλητών να παρέχουν επιπλέον εμπορική εγγύηση, η παροχή της οποίας ήταν υποχρεωτική μέχρι την τροποποίηση αυτή. Ωστόσο, δύναται να παρέχεται εμπορική εγγύηση με την πληρωμή ενός αντιτίμου ή και με τη μορφή επέκτασης της ήδη παρεχόμενης εγγύησης, με την προϋπόθεση ότι θα έχει αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας από τα μέρη. Τέλος, στο ίδιο άρθρο ρυθμίζονται και τα ζητήματα παροχής οδηγιών χρήσης και τεχνικής υποστήριξης μετά την πώληση ενός προϊόντος, δηλαδή η συνεχή παροχή τεχνικών υπηρεσιών για τη συντήρηση και επισκευή του προϊόντος, καθώς και η ευχερή προμήθεια ανταλλακτικών και άλλων τυχόν αγαθών, που απαιτούνται για τη χρήση του. Μετά, όμως, την τροποποίηση με το άρθρο 103 του ν. 4512/2018, η χρονική διάρκεια παροχής τεχνικής υποστήριξης μετά την πώληση των καταναλωτικών αγαθών δεν είναι πλέον διαρκής. Επιπροσθέτως, αλλαγή υφίσταται και το άρθρο 7 του ν. 2251/1994 για την υγεία των καταναλωτών και την ασφάλεια των καταναλωτικών αγαθών, στο οποίο τίθενται, μετά την τροποποίηση του με το άρθρο 104 του ν. 4512/2018, με πιο σαφή τρόπο οι ειδικοί ορισμοί για την Γενική Ασφάλεια Προϊόντων, καθώς και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις για τον παραγωγό και τον διανομέα. Επίσης, καθορίζονται σαφέστερα οι υποχρεώσεις που αφορούν τις γενικές αρχές επίθεσης της σήμανσης CE. Μάλιστα, ειδική μνεία στον καινούριο νόμο του 2018 γίνεται και για την ψυχική υγεία των ανήλικων καταναλωτών, οι οποίοι αποτελούν μία από τις πιο ευαίσθητες και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Συγκεκριμένα, εισάγονται ειδικές ρυθμίσεις για την απαγόρευση διάθεσης προϊόντων, τα οποία ενέχουν κινδύνους για την ψυχική, πνευματική ή ηθική ανάπτυξη των ανηλίκων ή καλλιεργούν διακρίσεις λόγω φυλής, φύλου, θρησκείας, ιθαγένειας, αναπηρίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Σημαντική συμβολή στην ενίσχυση της προστασίας των δικαιωμάτων των καταναλωτών αποτελεί και η τροποποίηση του άρθρου 10 του ν. 2251/1994 για τις ενώσεις των καταναλωτών, οι οποίες προστατεύουν σε συλλογικό βαθμό τα δικαιώματα και τα συμφέροντα τους. Με το άρθρο 108 του ν. 4512/2018 διευρύνεται η δυνατότητα επιχορήγησης των καταναλωτικών ενώσεων με δωρεές, χορηγίες και ενισχύσεις από επιστημονικούς φορείς, ιδρύματα ή νομικά πρόσωπα με κοινωνικό ή κοινωφελή σκοπό, ταυτόχρονα, όμως, εξακολουθεί να απαγορεύεται στις ενώσεις των καταναλωτών να δέχονται ενισχύσεις από μεμονωμένους προμηθευτές ή τις αντίστοιχες οργανώσεις τους, προκειμένου να αποφεύγονται τυχόν προβλήματα που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν λόγω της εξυπηρέτησης συγκεκριμένων συμφερόντων των οικονομικά ισχυρότερων προμηθευτών. Τέλος, άξια αναφοράς είναι η κατάργηση της υποχρέωσης διάθεσης μέρους του ποσού που επιδικάζεται σε συλλογικές αγωγές στη Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή, τροποποίηση η οποία επήλθε στο άρθρο 10 του ν. 2251/1994 με το άρθρο 108 του ν. 4512/2018, καθώς και η προσθήκη στο άρθρο 13α του ν. 2251/1994 της ευθύνης του παραγωγού ή του πωλητή πέραν της ευθύνης του προμηθευτή. Εν κατακλείδι, ο ν. 4512/2018, επέφερε αλλαγές στον ν. 2251/1994 για την προστασία του καταναλωτή, όχι μόνο ως προς το περιεχόμενο ορισμένων βασικών διατάξεων, αλλά και ως προς τη διατύπωση αρκετών άρθρων, καθώς επήλθαν και πολλές αλλαγές νομοτεχνικής φύσεως. Τέλος, με την ακροτελευταία διάταξη του κεφαλαίου για τις αλλαγές για την προστασία του καταναλωτή, ορίζεται ότι οι αλλαγές που επήλθαν με τον ν. 4512/2018 δεν εφαρμόζονται στις συμβάσεις που έχουν συναφθεί έως την έναρξη ισχύος των άρθρων αυτών, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 126 του ν. 4512/2018, παρά μόνο στις ανανεώσεις των συμβάσεων αυτών. Η αποτελεσματικότητα, λοιπόν, των τροποποιήσεων αυτών θα φανεί καλύτερα στο πέρασμα του χρόνου, καθώς στο μέλλον μπορεί να εμφανιστούν ερμηνευτικά ζητήματα, τόσο νομοτεχνικής φύσεως όσο και ως προς το ουσιαστικό περιεχόμενο των διατάξεων, τα οποία ήταν αδύνατον να λάβει υπόψη του ο εθνικός νομοθέτης τη δεδομένη χρονική στιγμή. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η ανάγκη προστασίας των καταναλωτών, οι οποίοι βρίσκονται σε μειονεκτικότερη θέση έναντι του προμηθευτή λόγω του γνωσιολογικού ελλείματος και της πληροφοριακής τους ασσυμετρίας, είναι συνεχής και συνεπώς απαιτείται η διαρκής μεταβολή των διατάξεων του ν. 2251/1994, ώστε αυτές να προστατεύουν επαρκώς τα δικαιώματα και τα συμφέροντα τους και να ανταποκρίνονται στις συνθήκες και τα δεδομένα της κάθε εποχής.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπουτσά Παρασκευή
- Papoutsa Paraskevi
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2858567