Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Διερεύνηση της συμμετοχής των ατόμων με οπτική αναπηρία στην έρευνα και στην ερευνητική διαδικασία Μεταπτυχιακών Διπλωματικών Εργασιών στην Ειδική Αγωγή: χειραφετική ερευνητική προσέγγιση

Abstract

dc:description

Η διερεύνηση της αναπηρίας έχει άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στα άτομα με αναπηρία. Οι επιπτώσεις αυτές μπορεί άλλοτε να είναι θετικές και άλλοτε αρνητικές και αφορούν όλες τις πτυχές της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής ζωής των ατόμων με αναπηρία. Η επίδραση της έρευνας στη ζωή των ατόμων με αναπηρία οφείλεται σε μια ποικιλία παραγόντων με κυριότερο παράγοντα τις πρακτικές που χρησιμοποιούνται στις ερευνητικές διαδικασίες για να διεξαχθούν οι έρευνες αυτές. Η επίδραση και οι επιπτώσεις λοιπόν, της έρευνας στις ζωές των ατόμων με αναπηρία είναι ένα ζήτημα που έχει προβληματίσει πολύ (κυρίως ακτιβιστές και θεωρητικούς με αναπηρίες) και διερευνάται από τη δεκαετία του 1970 όπου άρχισε να επικρίνεται η, όπως υποστηρίχθηκε καταπιεστική, παραδοσιακή έρευνα. Οι κριτικές που έχουν ασκηθεί, έχουν ως βάση τους το κοινωνικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας και εστιάζουν στη μεθοδολογική προσέγγιση που χρησιμοποιείται για τη διεξαγωγή των εν λόγω ερευνών τα οποία αποτελούν και τη θεωρητική πλαισίωση της παρούσας έρευνας. Βασική επιδίωξη της έρευνας είναι η διερεύνηση της συμμετοχής των ατόμων με οπτική αναπηρία στην ερευνητική διαδικασία και ειδικότερα στον έλεγχο του περιεχομένου των ερευνών και των αποτελεσμάτων τους από τα μεταπτυχιακά προγράμματα ειδικής αγωγής των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της Ελλάδας. Έτσι, δημιουργήθηκε μια ομάδα εστίασης ατόμων με οπτική αναπηρία, συμπεριλαμβανομένης και της ερευνήτριας. Η επιλογή του θέματος προς διερεύνηση έγινε έπειτα από τις δύο πρώτες συναντήσεις της ομάδας εστίασης. Κατόπιν επικεντρωθήκαμε στα εξής βασικά ερευνητικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι απόψεις των μελών της ομάδας για την εκάστοτε έρευνα αναφορικά με το θέμα, το σκοπό και τα ερευνητικά ερωτήματα, την ανάλυση και τα ευρήματα, τα συμπεράσματα, τη συμμετοχή και την ποιότητα της συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στην ερευνητική διαδικασία, τις ευκαιρίες που είχαν οι συμμετέχοντες/συμμετέχουσες ερευνώμενοι/ερευνώμενες να ασκήσουν κριτική στην έρευνα και να επηρεάσουν μελλοντικές ερευνητικές κατευθύνσεις και τέλος, την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ερευνών. Ως μεθοδολογική προσέγγιση χρησιμοποιήθηκε η Χειραφετική Έρευνα καθώς απώτερος σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η προώθηση της συγκεκριμένηςερευνητικής προσέγγισης ως μέσο απελευθέρωσης από τις κυρίαρχες καταπιεστικές ερευνητικές πρακτικές που υφίστανται οι αναπηρικές κοινότητες. Ως μέθοδος συλλογής των δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν ημί-δομημένες ομαδικές και ατομικές συνεντεύξεις. Η επιλογή του δείγματος έγινε με τη μέθοδο της σκόπιμης δειγματοληψίας και της δειγματοληψίας με κριτήριο. Η μέθοδος ανάλυσης των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκε ήταν η ανάλυση περιεχομένου των απομαγνητοφωνήσεων των απόψεων της ομάδας εστίασης και του περιεχομένου των διπλωματικών ερευνών που μελετήθηκαν. Τέλος, τα συμπεράσματα της έρευνας, έδειξαν πως η συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην ερευνητική διαδικασία χαρακτηρίζεται επί των πλείστων από παθητικότητα καθώς στα πλαίσια που υλοποιείται η εκάστοτε ερευνητική διαδικασία δεν επιτρέπει στα άτομα με οπτική αναπηρία να έχουν συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων. Επίσης, η έρευνα κατέδειξε πως κατά κύριο λόγο οι έρευνες περί οπτικής αναπηρίας δεν συμβάλλουν στον αγώνα των ατόμων με αναπηρίες για την ολοκληρωτική ένταξή τους καθώς διαπιστώσαμε πως από την έρευνα αναπαράγονται στερεότυπα και προκαταλήψεις, τα οποία μπορεί να εμφανίζονται από τη διατύπωση των τίτλων των ερευνών, σε μερικά ή και σε όλα τα ερωτήματα της έρευνας έως την ανάλυση, παρουσίαση και τα συμπεράσματα. Οι άμεσες ή έμμεσες αρνητικές επιπτώσεις που παρουσιάζουν οι έρευνες περί αναπηρίας οφείλονται στις μέχρι τώρα ερευνητικές πρακτικές όπου η συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία αποκλείεται από τις διαδικασίες λήψης και ελέγχου των αποφάσεων που αφορά την ερευνητική διαδικασία και συγκεκριμένα, τι θα ερευνηθεί, με ποιο σκοπό, με ποιο τρόπο, από ποιους και ποιον θα ωφελήσουν τελικά τα αποτελέσματα της έρευνας. Η χειραφετική ομάδα εστίασης προέβη σε κρίσιμες προτάσεις όπου μπορεί να θεωρηθούν ως η αρχή εξασφάλισης του ελέγχου του περιεχομένου των ερευνών περί οπτικής αναπηρίας από τα άτομα με οπτική αναπηρία. Διαπιστώσαμε πως υπάρχει ανάγκη για ριζοσπαστικές αλλαγές στον τρόπο που διεξάγεται η έρευνα αναπηρίας για να αποφευχθούν οι προαναφερθείσες αρνητικές πτυχές των διερευνητικών πρακτικών και καταλήξαμε πως η ποιοτική ερευνητική πρακτική είναι καταλληλότερη για την έρευνα αναπηρίας και πιο συγκεκριμένα η χειραφετική ερευνητική προσέγγιση.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σαλούρου Νικολέττα
  • Salourou Nikoletta

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2859520

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Σαλούρου Νικολέττα; Salourou Nikoletta. Διερεύνηση της συμμετοχής των ατόμων με οπτική αναπηρία στην έρευνα και στην ερευνητική διαδικασία Μεταπτυχιακών Διπλωματικών Εργασιών στην Ειδική Αγωγή: χειραφετική ερευνητική προσέγγιση. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2859520