Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Συνείδηση και ενοχή στο έργο των Φρίντριχ Νίτσε και Σίγκμουντ Φρόιντ

Abstract

dc:description

Ο Νίτσε στο φιλοσοφικό του έργο στηλιτεύει τoν λειτουργισμό και τον απατηλό χαρακτήρα της συνείδησης, αναδεικνύοντας εμμέσως τη σημασία του οργανικού ασυνείδητου και το δυναμικό χαρακτήρα του λαϊκού, συλλογικού ασυνείδητου. Ο φιλόσοφος, σε αντίθεση με τον Φρόιντ δεν εννοιολογεί ποτέ το ασυνείδητο ψυχολογικά, ενώ οι αναπαραστάσεις των ενορμήσεων αποτελούν κύριο γνώρισμα της συνείδησης. Ο πατέρας της ψυχανάλυσης συναρτά το ασυνείδητο με τη διαδικασία της απώθησης και το προσεγγίζει τοπολογικά, δυναμικά καθώς και μέσα από οικονομικούς όρους. Η φροϋδική ερμηνευτική του ασυνείδητου βάζει στο κέντρο τα ζητήματα της αναπαράστασης και των ενορμήσεων ανάγοντας έτσι το ασυνείδητο σε μια αναπαραστατική σφαίρα που υπόκειται σε ψυχολογική παρατήρηση και ερμηνεία. Οι δυο στοχαστές της υποψίας διαμορφώνουν επίσης μια θεωρητική υπόθεση για την προέλευση της ενοχής, όπου συγκλίνουν στη φυλογενετική της μεταβίβαση. Ωστόσο, για τον Φρόιντ η ενοχή κατάγεται από το πατρικό σύμπλεγμα και συμπορεύεται με την αγάπη, ενώ για τον Νίτσε η ενοχή προέρχεται από τον πανάρχαιο φόβο απέναντι σε κάθε μορφή προγόνου ή αρχηγού, μια σχέση που ο φιλόσοφος αποδίδει στο πρωταρχικό δίπολο χρεώστη - πιστωτή. Επιπλέον, το θεωρητικό έργο των δυο στοχαστών παρουσιάζει αρκετές κοινές ιδέες, όπως η συγγένεια της ένοχης συνείδησης και του φροϋδικού Υπερ-εγώ, η σταδιακή καταστολή ενστικτωδών παρορμήσεων προς όφελος της κοινωνικής συνοχής, η εσωτερίκευση των επιθετικών ορμών ως προϋπόθεση για τη συγκρότηση της συνείδησης, η αφομοίωση προγονικών ιδεών, προτύπων και κωδίκων δεοντολογίας ως μέρος της διαδικασίας εσωτερίκευσης. Παρόλο που ο Φρόιντ φρόντιζε συστηματικά να αναδεικνύει τις διαφορές και όχι τις ομοιότητες ανάμεσα στις δυο θεωρίες, παραμένει ένα μεγάλο θεωρητικό χρέος του πατέρα της ψυχανάλυσης απέναντι στον Νίτσε.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπανιώκος Γεώργιος
  • Baniokos Georgios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2864264

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπανιώκος Γεώργιος; Baniokos Georgios. Συνείδηση και ενοχή στο έργο των Φρίντριχ Νίτσε και Σίγκμουντ Φρόιντ. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2864264