National and Kapodistrian University of Athens
Μελέτη μεθυλίωσης των γονιδίων GSTP1 και RASSF1A σε κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα ασθενών με πρώιμο καρκίνο προστάτη
Abstract
dc:descriptionΟ καρκίνος του προστάτη είναι ο δεύτερος συνηθέστερος καρκίνος στους άνδρες (μετά τον καρκίνο του πνεύμονα), το 2018 αντιπροσώπευε το 7,1% των νέων κρουσμάτων καρκίνου και ήταν υπεύθυνος για το 3,8% των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως. Αν και οι βελτιώσεις στην ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη και στις διαθέσιμες θεραπείες έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση της θνησιμότητας, η πλειονότητα των ανδρών που είχαν ως πρώτη διάγνωση καρκίνο του προστάτη πρώιμου σταδίου ανέπτυξαν τελικά μεταστατική νόσο. Οι επιγενετικές τροποποιήσεις διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και εξέλιξη της νόσου και η μελέτη τους μπορεί να οδηγήσει στην ανακάλυψη νέων βιοδεικτών. Τα τελευταία χρόνια η υγρή βιοψία, έχει αναδειχθεί ως μία νέα επαναστατική προσέγγιση για την παρακολούθηση και μελέτη του καρκίνου. Η υγρή βιοψία είναι μη επεμβατική προσέγγιση που επιτρέπει την παρακολούθηση των ασθενών σε τακτά χρονικά διαστήματα και την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας ειδικά για κάθε περίπτωση, με την ανάλυση σωματικών υγρών και κυρίως περιφερικού αίματος. Κατά την υγρή βιοψία αναλύονται τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα (CTCs), το εξωκυττάριο καρκινικό DNA (circulating tumor DNA, ctDNA), τα miRNAs και τα εξωσώματα. Δεδομένου ότι η συλλογή αίματος είναι μία απλή, βολική και ελάχιστα επεμβατική διαδικασία η ανάλυση των CTCs μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην υγρή βιοψία, για τον έλεγχο της προόδου της νόσου σε πραγματικό χρόνο. Στην παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε μελέτη μεθυλίωσης στους υποκινητές των γονιδίων GSTP1 και RASSF1A, σε CTCs ασθενών με πρώιμο καρκίνο προστάτη. Τα γονίδια GSTP1 και RASSF1A διαδραματίζουν σειρά σημαντικών ρόλων στο κύτταρο (αποτοξίνωση ενδογενών και εξωγενών ουσιών, έλεγχος σηματοδοτικών μονοπατιών όπως αυτά της απόπτωσης και της προόδου του κυτταρικού κύκλου, αντίστοιχα). Η υπερμεθυλίωση των υποκινητών των δύο γονιδίων είναι σημαντική για την έκβαση του PCa και για αυτό κατατάσσεται στους πιο πολλά υποσχόμενους καρκινικούς βιοδείκτες. Τα CTCs που είναι θετικά στον επιθηλιακό δείκτη EpCAM απομονώθηκαν με ένα πρωτοποριακό σύστημα in vivo συλλογής, το σύστημα CellCollector (Gilupi, Germany). Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν με την τεχνική real-time MSP με την χρήση της φθορίζουσας χρωστικής LC Green. Μελετήθηκαν 129 δείγματα ασθενών με πρώιμο καρκίνο του προστάτη, εκ των οποίων μόνο τα 79 (61.24%) εμφάνισαν καλή πoιότητα χημικά τροποποιημένου DNA. Όλα τα δείγματα που συνελέγησαν in vivo αναλύθηκαν παράλληλα με την ίδια αιμοληψία με τρεις ακόμα τεχνικές: α) το σύστημα CellSearch, το οποίο είναι εγκεκριμένο από το FDA για καταμέτρηση CTCs, β) το EPΙSPOT, που ανιχνεύει τα CTCs με βάση τις πρωτεΐνες που εκκρίνουν και γ) με άμεσο ανοσοφθορισμό (Immunofluoresence, IF) των in vivo απομονωθέντων CTCs. Από τα 79 αυτά δείγματα, τα 20 βρέθηκαν αρνητικά και στις 3 δοκιμασίες ανίχνευσης CTCs και χρησιμοποιήθηκαν ως δείγματα ελέγχου (0% μεθυλίωση και για τα δυο γονίδια). Στα εναπομείναντα 59 δείγματα που ήταν θετικά σε τουλάχιστον μία τεχνική ανίχνευσης CTCs και σύμφωνα με τα αποτελέσματά μας, 0/59 (0%) βρέθηκαν θετικά στη μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου GSTP1 και 7/59 (11,86%) βρέθηκαν θετικά στην μεθυλίωση του υποκινητή του γονιδίου RASSF1A. Τα χαμηλά ποσοστά μεθυλίωσης που ανιχνεύθηκαν στα δείγματα πιθανώς να οφείλονται στον μικρό αριθμό καταμετρημένων CTCs, λόγω του περιορισμένου καρκινικού φορτίου στους ασθενείς με πρώιμη νόσο εν συγκρίσει με αυτό ασθενών με μεταστατική νόσο. Ακόμα μπορεί να οφείλονται στην πολύ μικρή ποσότητα DNA που αναμενόταν να απομονωθεί από αυτά τα CTCs και η οποία μπορεί να ήταν κάτω από τα όρια ευαισθησίας των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν, καθώς και στην ποιότητα του απομονωθέντος DNA και στην χημική τροποποίηση του με όξινο θειώδες νάτριο, η οποία αποτελεί μια "επίπονη" διαδικασία για το δείγμα.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μπέντο Κλάϊντι
- Bendo Klajdi
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2864857