National and Kapodistrian University of Athens
Φιλολογική Ανάλυση του ποιήματος του Θεοδώρου Προδρόμου, Εἰς τὴν σοφωτάτην πορφυρογέννητον καὶ καισάρισσαν κυρὰν Ἄνναν τὴν Δούκαιναν, περὶ τῶν ἑαυτοῦ
Abstract
dc:descriptionΤον 12ο αιώνα, σε μια εποχή που η βυζαντινή διανόηση άνθιζε, ο διανοούμενος Θεόδωρος Πρόδρομος υπήρξε μία προσωπικότητα – φαινόμενο. Πολυγραφότατος, πολυπράγμων, με συγγραφική δραστηριότητα εκπληκτικής γονιμότητας και πολυμέρειας, υπήρξε αγαπητός στους σύγχρονούς του, επιδραστικός στους μεταγενέστερους. Ποιητής, ρήτορας, αυλικός «επαίτης», ακροβατεί εσκεμμένως και εντέχνως ανάμεσα στη σοβαρότητα και τη σοβαροφάνεια, ανάμεσα στο λόγιο και στο δημώδες. Από το ιδιαίτερα εκτεταμένο έργο του, στην παρούσα εργασία θα μας απασχολήσει μία λόγια ποιητική του σύνθεση. Πρόκειται για ποίημα που αν και απευθύνεται στην Άννα Κομνηνή πραγματεύεται δικά του ζητήματα. Όπως θα διαπιστωθεί τελικά το ποίημα βρίθει αυτοβιογραφικών αναφορών, γεγονός που το καθιστά εξαιρετική πηγή πληροφοριών για τη ζωή και τις απόψεις του Θεοδώρου Προδρόμου. Ποιητής και ποιητικό προσωπείο ταυτίζονται και λόγω αυτού θεωρείται σκόπιμο στο Α’ Μέρος της εργασίας να μας απασχολήσουν η ζωή και το έργο του Προδρόμου. Αναλυτικότερα, στο κεφ. 1 που τιτλοφορείται Η ζωή του θα επιχειρηθεί μία σύντομη παράθεση των βιογραφικών στοιχείων που έχουμε για τον Θεόδωρο Πρόδρομο, καθώς και οι - αντικρουόμενες και μη – σχετικές απόψεις των διαφόρων μελετητών του. Το κεφ. 2 με τίτλο Το έργο του περιλαμβάνει συνοπτικά το έργο του λογίου, καθώς και τη χειρόγραφη παράδοση. Στο κεφάλαιο αυτό θα εξεταστεί αδρομερώς και το περίφημο «προδρομικό» ζήτημα. Στο κεφ. 3 (Τα ιστορικά ποιήματα) θα επιχειρηθεί μία πιο συγκεκριμένη αναφορά στο γραμματειακό είδος που μας απασχολεί, τις λόγιες, δηλαδή, ιστορικές ποιητικές συνθέσεις του Θεοδώρου Προδρόμου. Θα ακολουθήσει το κεφ. 4 (Το ποίημα XXXVIII) στο οποίο θα αναφερθούν γενικές πληροφορίες σχετικά με το ποίημα, όπως, για παράδειγμα, η διάρθρωσή του, το μέτρο, ο αριθμός των στίχων κ.ά. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η κατά αντιστοιχία με το πρωτότυπο κείμενο, απόδοση του ποιήματος στη Νέα Ελληνική. Στο Β΄ Μέρος της εργασίας εξετάζονται ζητήματα που προκύπτουν από την αναλυτική μελέτη του ποιήματος. Το κεφ. 1 με τίτλο Ο ποιητής & η πριγκίπισσα θα πραγματευτεί τη σχέση του ποιητή με την Άννα Κομνηνή στην οποία απευθύνει την ποιητική σύνθεση. Η σχέση αυτή αναπόφευκτα οδηγεί στο κεφ. 2 (Βυζαντινοί λόγιοι & προστάτες των γραμμάτων) στη διεξοδική μελέτη των σχέσεων που αναπτύσσονταν την εποχή εκείνη ανάμεσα στους λογίους και στους ισχυρούς άρχοντες, κυρίως της αυλής των Κομνηνών, οι οποίοι αναδεικνύονταν πάτρωνες των λογίων και προστάτες των γραμμάτων, φαινόμενο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Το κεφ. 3 που τιτλοφορείται Το ποίημα XXXVIII ως έκφραση «επαιτικής» πόιησης είναι αφιερωμένο στη σχέση του υπό μελέτη ποιήματος με την «επαιτική» ποίηση, ένα λογοτεχνικό – άκρως ενδιαφέρον - φαινόμενο που ανθεί την εποχή του Προδρόμου. Ακολούθως, το κεφ. 4 (Πορεία προς τη διανόηση) θα επιχειρήσει να εξετάσει την εκπαιδευτική πορεία του Θεοδώρου Προδρόμου, όπως αποκαλύπτεται από την ποιητική σύνθεση που μελετάμε στα πλαίσια του εκπαιδευτικού βυζαντινού συστήματος. Θα διευρευνηθούν παράλληλα οι δυνατότητες σταδιοδρομίας ένος νέου την εποχή των Κομνηνών, οι σχέσεις πατέρα – γιου και η επαγγελματική αποκατάσταση ενός μορφωμένου στα χρόνια του Προδρόμου. Τέλος, το κεφ. 5 (Διακειμενικές Σχέσεις) θα διερευνήσει τις κοινές αναφορές μεταξύ του ποιήματος που πραγματευόμαστε και άλλων - λόγιων και μη - λογοτεχνικών κειμένων. Η εργασία κλείνει με την καταγραφή συμπερασμάτων.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Δρόσου Χριστίνα
- Drosou Christina
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2876171