National and Kapodistrian University of Athens
Όψεις διάδοσης του Ελληνικού εθνικισμού σε μη ελληνόφωνες περιοχές: η ελληνική εκπαίδευση στις περιοχές Βερατίου και Αυλώνας (τέλη 19ου - αρχές 20ού αι.)
Abstract
dc:descriptionΗ διπλωματική αυτή εργασία θα επικεντρωθεί σε εκπαιδευτικά ζητήματα πληθυσμών οι οποίοι δεν είχαν την ελληνική ως μητρική τους γλώσσα (αλβανόφωνοι και βλαχόφωνοι) και δεν είχαν διαμορφώσει αυστηρά προσδιορισμένη εθνική συνείδηση. Η εξεταζόμενη περίοδος 1878-1913, ορίστηκε συμβατικά και έχει ως αφετηρία τα συνέδρια του Αγίου Στεφάνου και του Βερολίνου τα οποία συντέλεσαν σε εδαφική συρρίκνωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, καθώς και η δημιουργία της Λίγκας της Πριζρένης την ίδια χρονιά, η οποία προετοίμαζε το έδαφος για τη διάχυση του αλβανικού εθνικισμού στην ευρύτερη περιοχή, ενώ το 1913 αποτέλεσε το έτος αφετηρίας του αλβανικού κράτους που οδήγησε στο διαχωρισμό της ενιαίας διοίκησης του βιλαετιού των Ιωαννίνων. Η περιοχή έρευνας θα αποτελέσει στους βορειότερους καζάδες του βιλαετιού των Ιωαννίνων, συγκεκριμένα τους καζάδες Μπερατίου και Αυλώνας στα ελληνικά/ Avlonya και Belgrad-i Arnavud στα οθωμανικά/ Vlorë και Berat στα αλβανικά, περιοχές με ανάμεικτο θρησκευτικά και γλωσσικά πληθυσμό (βλαχόφωνους, αλβανόφωνους και ελληνόφωνους, ορθοδόξους, σουνίτες και Μπεκτασήδες μουσουλμάνους). Οι καζάδες αυτοί αποτελούνταν κυρίως από αγροτικό πληθυσμό, αλλά είχαν και σημαντικά εμπορικά και διοικητικά κέντρα όπως η Αυλώνα και το Μπεράτι, καθώς και έδρες ελληνικών προξενικών αρχών. Ενδιαφέρον θα παρουσιάσει και η χρήση της ελληνικής από τη μεριά του Πατριαρχείου και του ελληνικού κράτους στην εκπαίδευση, σε μια περιοχή που τα αλβανικά ή τα βλάχικα αποτελούσαν τη γλώσσα της καθημερινότητας και η ελληνική τη γλώσσα του εμπορίου και των γραμμάτων και πως αυτό αλλάζει όταν αναφερόμαστε σε συγκεκριμένες επαγγελματικές και λοιπές ομάδες όπως αυτή των εμπόρων ή των κρατικών υπαλλήλων, των γυναικών και των κτηνοτρόφων. Το υλικό που θα χρησιμοποιηθεί για την εργασία αυτή θα είναι γραμμένο κυρίως στην ελληνική, αλλά και στην αλβανική γλώσσα, ενώ θα χρησιμοποιηθούν και σαλναμέδες (απογραφές) μεταφρασμένοι από την οθωμανική γλώσσα. Ιδιαίτερη βάση θα δοθεί στα προξενικά αρχεία των προαναφερθέντων προξενείων τα οποία βρίσκονται ψηφιοποιημένα εν πολλοίς στο Υπουργείο των Εξωτερικών. Τα προξενικά αρχεία, ταξινομημένα σε φακέλους κατά θέμα και χρονολογία, περιλαμβάνουν αναφορές προξενικών υπαλλήλων, διευθυντών εκπαίδευσης, φορέων ελληνικής παιδείας, καθώς και μεταφράσεις οθωμανικών εγγράφων.. Από την άλλη δεν θα παραλειφθούν έργα στα αλβανικά σημαινόντων προσωπικοτήτων του αλβανικού εθνικισμού όπως των αδελφών Φράσερι που έδρασαν για τον αλβανικό εθνικισμό. Αντικείμενο μελέτης θα αποτελέσουν ζητήματα εθνοθρησκευτικών ταυτοτήτων των πληθυσμών των περιοχών αυτών και ο ρόλος της εκπαίδευσης για τη σφυρηλάτηση ιδεολογιών. Η εκπαίδευση ορίστηκε ως προτεραιότητα από όλους τους εμπλεκόμενους στην περιοχή φορείς (Οικουμενικό Πατριαρχείο, Οθωμανικό κράτος, Ελληνική κυβέρνηση μέσω των προξενικών αρχών και Αλβανοί εθνικιστές) και δόθηκε «μάχη» για την ενσωμάτωσή τους. Εντοπίζουμε παράλληλα εκπαιδευτικά συστήματα τα οποία προήγαγαν ιδεολογίες με συγκρουσιακό μεταξύ τους χαρακτήρα. Ζητήματα που θα αναλυθούν διεξοδικά είναι οι δυσχέρειες των εκπαιδευτικών δικτύων στην περιοχή, η διαφοροποίηση που παρουσιάζει η εκπαίδευση στην ύπαιθρο και στις πόλεις, η διείσδυση των εκπαιδευτικών δικτύων των εκάστοτε φορέων σε δυσπρόσιτες και απομακρυσμένες περιοχές, η εκπαίδευση των γυναικών, η συμμετοχή αλλόγλωσσων υπηκόων της αυτοκρατορίας στα σχολεία που δημιουργεί το ελληνικό κράτος και το Πατριαρχείο, τα ιδιωτικά σχολεία, ο ρόλος των μπεκτασίδικων τεκέδων, η δυναμική του αλβανικού εθνικισμού λίγο πριν την ανεξαρτησία του αλβανικού κράτους, καθώς οι αντιδράσεις και οι συγκρούσεις για την εκπαίδευση. Στην εργασία αυτή αρχικά θα παρουσιαστεί η διοικητική και η εκκλησιαστική διαίρεση του βιλαετιού των Ιωαννίνων, καθώς και η ανθρωπογεωγραφία της περιοχής με βάση τις καταγραφές των προξενείων, των περιηγητών και γεωγράφων της εποχής, και τις απογραφές του οθωμανικού κράτους. Ύστερα θα αναλυθεί η κατάσταση της εκπαίδευσης στις περιοχές που θα αναλύσουμε, κατά την προηγούμενη του 1878 περίοδο. Επιπλέον θα αναλυθούν τα εκπαιδευτικά συστήματα που δημιουργούνται κατά την περίοδο αυτή, καθώς και οι δυσχέρειες που παρουσιάστηκαν. Στη συνέχεια θα μελετηθούν οι δυναμικές των εθνικισμών και των ιδεολογιών προερχόμενα από το κέντρο της αυτοκρατορίας, την Αθήνα, καθώς και περιοχές του σημερινού ηπειρωτικού και αλβανικού χώρου. Τέλος με έμφαση στην πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα θα παρουσιαστούν έγγραφα τα οποία θα αποτυπώνουν τις αντιδράσεις από τη μεριά του ελληνικού κράτους και του Πατριαρχείου στη διάχυση του αλβανικού εθνικισμού και στην ένταση που δημιουργείται κατά τα τελευταία χρόνια της οθωμανικής διοίκησης.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Σαντίκας Αλέξανδρος
- Santikas Alexandros
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2876192