Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Παθογενετική δράση ιών στον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου

Abstract

dc:description

Στους παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη του γενετικού υλικού , να αλλάξουν τον μεταβολισμό των κυττάρων και να συμμετάσχουν στην νεοπλασματική εξαλλαγή , συμπεριλαμβάνονται και οι ιοί. Οι ιοί είναι λοιμογόνοι παράγοντες που για να πολλαπλασιασθούν εξαρτώνται από τον μεταβολικό μηχανισμό του κυττάρου- ξενιστού τους, είναι δηλ.υποχρεωτικά ενδοκυτταρικά παράσιτα. Ο τρόπος με τον οποίο οι ιοί προκαλούν βλάβες στο κύτταρο-ξενιστή ποικίλλει: Μερικοί ιοί αναστέλλουν την σύνθεση DNA, RNA ή πρωτεϊνών του κυττάρου-ξενιστού ενώ διατηρούν αυτή τη δυνατότητα για τον δικό τους μεταβολισμό. Άλλοι ιοί παρεμβάλλουν δικές τους πρωτεΐνες στην κυτταρική μεμβράνη του κυττάρου- ξενιστού και με αυτόν τον τρόπο επηρεάζουν την ακεραιότητά της. Πολλοί ιοί πολλαπλασιάζονται σε μεγάλο αριθμό μέσα στο κύτταρο ξενιστή και τελικά προκαλούν λύση του κυττάρου. Τέλος, μερικοί ιοί με τον τρόπο που παρεμβαίνουν στον μεταβολισμό του κυττάρου-ξενιστού μπορεί να προαγάγουν τον πολλαπλασιασμό του με συνοδό συσσώρευση γενετικών βλαβών, να αλλάξουν την δράση πρωτεϊνών, οι οποίες έχουν κατασταλτική ενέργεια σε ογκογονίδια ή να ενσωματώσουν το γενετικό τους υλικό στο γονιδίωμα του κυττάρου -ξενιστού και με διαφόρους μηχανισμούς να επιφέρουν εξαλλαγή του κυττάρου και ανάπτυξη νεοπλασιών. Στους ιούς που θεωρούνται, κατά κύριο λόγο και με τη συνέργεια και άλλων παραγόντων, υπεύθυνοι για ορισμένα νεοπλάσματα κεφαλής και τραχήλου περιλαμβάνονται: Ο ιός του Epstein-Barr που σχετίζεται αιτιολογικά με το ενδημικό λέμφωμα Burkitt και το ρινοφαρυγγικό καρκίνωμα. Ο ιός Epstein-Barr είναι ένας ιός DNA και ανήκει στην ομάδα των ιών του έρπητα. Είναι ένα από τους περισσότερο διαδεδομένους ιούς: προσβάλλει το 90% του πληθυσμού και διατηρείται στα προσβεβλημένα άτομα δια βίου. Το γονιδίωμά του ανιχνεύεται σε ποσοστό 30-90% των καρκινωμάτων του ρινοφάρυγγα. Σε ασθενείς σταδίου Ι, ο τίτλος αντισωμάτων είναι της τάξης του 45%, ενώ στο στάδιο ΙV το ποσοστό ανέρχεται σε 100%. Η πιο δημοφιλής θεωρία για τον ρόλο του Epstein-Barr Virus στην κακοήθη εξαλλαγή των επιθηλιακών κυττάρων είναι ότι επηρεάζει το γενετικό υλικό των Β λεμφοκυττάρων στα οποία εισέρχεται και αλλοιώνει τον προστατευτικό μηχανισμό της απόπτωσης ή αλλιώς τον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο. Η επίδραση αυτή του ιού στο μηχανισμό της απόπτωσης πραγματοποιείται κυρίως μεταβάλλοντας τη δράση του ογκογονιδίου p- 53 και του bcl-2. Υπάρχουν επίσης μελέτες που αναφέρουν ανίχνευση του ιού σε καρκίνους υποφάρυγγα και οισοφάγου σε ποσοστά από 5-85% ανάλογα βέβαια και με την γεωγραφική περιοχή. Ο ιός HPV (Human Papilloma Virus) είναι ένας DNA ιός. Υπάρχουν περισσότερα των 150 στελεχών ιών HPV, οι οποίοι διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες ανάλογα με τη βαρύτητα των αλλοιώσεων που προκαλούν : α) Χαμηλού κινδύνου στελέχη (Low Risk) τα οποία ανευρίσκονται στα κονδυλώματα (επίπεδα και οξυτενή) και β) Υψηλού κινδύνου στελέχη (High Risk) τα οποία ανευρίσκονται σε προκαρκινωματώδεις καταστάσεις και διηθητικά καρκινώματα. Στα υψηλού κινδύνου στελέχη περιλαμβάνονται κυρίως οι τύποι 16 και 18 καθώς και οι τύποι 35, 31, 33 κλπ. Ενώ στα στελέχη χαμηλού κινδύνου περιλαμβάνονται οι τύποι 6, 11, 2 κλπ. Από αυτούς οι τύποι 16 και 18 έχουν σχέση με τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου και ειδικά με τον καρκίνο του λάρυγγα. Το ποσοστό ανίχνευσης του ιού σε ασθενείς με καρκίνο λάρυγγα κυμαίνεται από 20 εώς 54%. Ο μηχανισμός δράσης του σχετίζεται με την απόπτωση. Το γονιδίωμα του ιού ενσωματώνεται στο κύτταρο ξενιστή και προκαλεί παραγωγή Ε6 και Ε7 πρωτεϊνών. Οι πρωτεϊνες αυτές ενεργοποιούν την τελομεράση και παράλληλα καταστέλλουν τη δράση των πρωτεϊνών των ογκοκατασταλτικών γονιδίων p-53 και Rb (ρετινοβλαστώματος), αντίστοιχα, δεσμευόμενες με αυτές. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια εκ νέου αύξηση των περιστατικών νεοπλασμάτων της στοματικής κοιλότητας που αφορούν στην περιοχή της γλώσσας καθώς και του στοματοφάρυγγος, η οποία σχετίζεται με την αύξηση της HPV λοίμωξης από ογκογόνα στελέχη του ιού, ιδιαίτερα το στέλεχος HPV 16. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, ο διαπιστούμενος αριθμός των HPV (+) νεοπλασμάτων του στοματοφάρυγγος συνεχώς αυξάνεται, αποτελώντας > 50% του συνολικού αριθμού των νεοπλασμάτων κεφαλής και τραχήλου. Η μόλυνση του στοματικού επιθηλίου με τον ιό HPV είναι εφικτή μέσω της στοματοφαρυγγικής επαφής και συνδέεται με υψηλού κινδύνου σεξουαλικές πρακτικές, οι οποίες διευκολύνουν την επαναλαμβανόμενη έκθεση στον ιό. Επιδημιολογικά δεδομένα αναφέρουν την ύπαρξη ασθενών με ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κεφαλής και τραχήλου οφειλόμενο στον ιό HPV νεότερης ηλικίας, με υψηλότερο ποσοστό μεταστατικής λεμφαδενικής νόσου κατά τη διάγνωση, ενώ η νόσος τους είναι λιγότερο πιθανό να σχετίζεται με το κάπνισμα και την κατάχρηση αλκοόλ. Συνεπώς, οι HPV (+) και οι HPV (-) όγκοι κεφαλής και τραχήλου αντιπροσωπεύουν δύο διακριτές οντότητες με διαφορετικά μοριακά και κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Λίτσου Μπρικένα-Ελένη
  • Litsou Brikena-Eleni

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2876532

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Λίτσου Μπρικένα-Ελένη; Litsou Brikena-Eleni. Παθογενετική δράση ιών στον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876532