Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η επικοινωνία ως παράγοντας πρόληψης συγκρούσεων στη σχολική μονάδα: οι απόψεις των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης

Abstract

dc:description

Περίληψη Σκοπός της παρούσας ερευνητικής εργασίας είναι να διερευνήσει τις απόψεις των εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης σχετικά με τις αιτίες που συμβάλλουν στη δημιουργία συγκρούσεων στη σχολική μονάδα και την ανάδειξη της σημασίας της επικοινωνίας ως παράγοντα πρόληψης συγκρούσεων. Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας ανέδειξε τη σημαντικότητα της επικοινωνίας στους οργανισμούς, καθώς μ’ αυτήν υποστηρίζονται και διευκολύνονται όλες οι λειτουργίες της διοίκησης. Η επικοινωνία υπάρχει σε κάθε σχολική μονάδα και είναι ένα από τα πιο σημαντικά και δύσκολα ζητήματα που πρέπει να διαχειριστεί ο διευθυντής του σχολείου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η επικοινωνία είναι το εργαλείο μέσω του οποίου: α) μεταφέρονται οι πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό διευκολύνονται οι αποφάσεις, β) είναι θεμελιώδους σημασίας για την εφαρμογή των αποφάσεων και γ) προάγει τις καλές σχέσεις και το ομαδικό πνεύμα των μελών. Για να είναι όμως αποτελεσματική η επικοινωνία θα πρέπει να υπάρχει πανομοιότυπη ερμηνεία ανάμεσα στο μήνυμα που έχει σταλεί και στο μήνυμα που ελήφθη. Η διαδικασία όμως αυτή δεν είναι εύκολη με αποτέλεσμα να υπάρχουν συγκρούσεις. Η σύγκρουση είναι ένα σύνθετο φαινόμενο και μπορεί να είναι διαπροσωπική ή επικεντρωμένη στο έργο, καταστροφική ή παραγωγική και μπορεί κάποιος να τη διαχειρισθεί, να την αγνοήσει ή απλώς να την ανεχθεί. Οι πηγές και οι αιτίες των συγκρούσεων σε έναν εκπαιδευτικό οργανισμό είναι ποικίλες και σχετίζονται τόσο με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της σχολικής μονάδας, όσο και με την νοοτροπία και ιδιοσυγκρασία που χαρακτηρίζει το ανθρώπινο δυναμικό της. Η αποτελεσματική διαχείριση της σύγκρουσης παρέχει ευκαιρία για μάθηση και καινοτομία και είναι απαραίτητη για την ευημερία ενός οργανισμού, ενώ η αναποτελεσματική διαχείριση αυτής μπορεί να προκαλέσει οργανωσιακές δυσλειτουργίες. Βέβαια, καθοριστικό ρόλο στην επίλυση των συγκρούσεων παίζει ο διευθυντής της σχολικής μονάδας, ο οποίος πρέπει να διαθέτει επικοινωνιακές δεξιότητες και ικανότητες σύνθεσης. Οι αποτελεσματικοί διευθυντές τρέφουν τις συγκρούσεις με διάφορες τεχνικές, αλλά πάντα τις διατηρούν υπό έλεγχο, χρησιμοποιώντας τις κατάλληλες μεθόδους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας στην οποία συμμετείχαν 200 εκπαιδευτικοί που εργάζονται σε Δημοτικά σχολεία της Αττικής οι εκπαιδευτικοί έχουν πολύ καλές σχέσεις μεταξύ τους και υπάρχει αποτελεσματική επικοινωνία με τον διευθυντή. Οι αιτίες των συγκρούσεων οφείλονται: α) στις διαφορετικές αντιλήψεις, β) στην οργάνωση, γ) στους περιορισμένους πόρους και δ) σε συγκρουόμενους στόχους ή στην κατανομή αρμοδιοτήτων. Ο σημαντικότερος υπηρεσιακός λόγος που προκαλεί συγκρούσεις είναι η επικοινωνία γεγονός που επιβεβαιώνει τις υποθέσεις μας ότι η καλή επικοινωνία μπορεί να συμβάλλει στην πρόληψη των συγκρούσεων, ενώ ο σημαντικότερος προσωπικός λόγος είναι οι διαφωνίες για το ωρολόγιο πρόγραμμα. Οι συγκρούσεις επηρεάζουν αρνητικά α) την επικοινωνία - συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών, β) το κλίμα της σχολικής μονάδας, γ) το ηθικό των εκπαιδευτικών, δ) το ενδιαφέρον για εργασία, την εικόνα του σχολείου, και ε) την τήρηση των κανόνων που διέπουν την σχολική μονάδα. Ενώ επηρεάζουν θετικά α) την ενίσχυση του κλίματος, β) την προώθηση της δημιουργικότητας και την παραγωγή καινοτόμων ιδεών, την ανάπτυξη συνεργασίας και εμπιστοσύνης, την αποκάλυψη αιτιών - προβλημάτων, τη λήψη σωστών αποφάσεων, τη βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και την ανάπτυξη επικοινωνίας, αλλά δεν επηρεάζουν «καθόλου» την αύξηση του εργασιακού ενδιαφέροντος και την ενίσχυση - συνοχή. Ο διευθυντής αντιμετωπίζει με αποτελεσματικό τρόπο τις συγκρούσεις και, ως επί το πλείστον οι διευθυντές για την διαχείριση των συγκρούσεων, χρησιμοποιούν «αρκετά» την τεχνική της παραχώρησης ή εξομάλυνσης ή της προσαρμογής, την τεχνική του συμβιβασμού, την τεχνική της ενσωμάτωσης ή επίλυση προβλήματος ή συνεργασίας και «λίγο» την τεχνική της αποφυγής και την τεχνική της επιβολής ή της χρήσης της εξουσίας. Οι εκπαιδευτικοί πιστεύουν ότι για να περιοριστούν οι συγκρούσεις ο διευθυντής θα πρέπει να επικοινωνεί σωστά μαζί τους, να έχουν ίση αντιμετώπιση, να τηρεί τους κανόνες, να κατανέμει ομοιόμορφα τις αρμοδιότητες, να συμβάλλει στην αποφυγή δημιουργίας «κλίκας», να συμμετέχουν στα συλλογικά όργανα και η πολιτεία να φροντίσει για την επιμόρφωση των διευθυντών και των εκπαιδευτικών σε θέματα διαχείρισης των συγκρούσεων. Φαίνεται να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων, καθώς ο παράγοντας (δημογραφικά χαρακτηριστικά) επηρεάζει τις συγκρούσεις και την επικοινωνία. Επίσης, κατά τον έλεγχο One-Way ANOVA της ηλικίας με τις σχέσεις των εκπαιδευτικών με τον διευθυντή υπάρχει διαφοροποίηση της ηλικίας με την αποτελεσματική επικοινωνία με τον διευθυντή και την επικοινωνία του διευθυντή με όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας. Επιπλέον, ως προς τη σχέση της ηλικίας με τις αιτίες συγκρούσεων υπάρχει διαφοροποίηση της ηλικίας με την ύπαρξη ζωτικών χώρων και με την περίοδο των συγκρούσεων, διότι παρουσιάζονται, όταν σημειώνεται αλλαγή θεσμικού πλαισίου. Τέλος, φαίνεται να υπάρχει διαφοροποίηση της ηλικίας με τη συμβολή της καλύτερης υλικοτεχνικής υποδομής στην αποφυγή των συγκρούσεων. Η παρούσα έρευνα φιλοδοξεί να συμβάλει στην ανάδειξη της σημαντικότητας της επικοινωνίας για την αποφυγή των συγκρούσεων στις σχολικές μονάδες και την ορθή διαχείρισή τους, γιατί μέσα από τα αποτελέσματά της θα διαφωτίσει τους εκπαιδευτικούς, για την κατάσταση που επικρατεί στις σχολικές μονάδες, καθώς οι συγκρούσεις υπάρχουν παντού. Παράλληλα θα μπορέσει να χρησιμοποιηθεί για τη διαμόρφωση επιμορφωτικών προγραμμάτων σχετικά με τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Δογραμματζή Αικατερίνη
  • Dogrammatzi Aikaterini

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2876836

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Δογραμματζή Αικατερίνη; Dogrammatzi Aikaterini. Η επικοινωνία ως παράγοντας πρόληψης συγκρούσεων στη σχολική μονάδα: οι απόψεις των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876836