Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο θεσμός της καραντίνας στη Μεσόγειο (19ος αι.): κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές παράμετροι

Abstract

dc:description

Ο θεσμός της καραντίνας παραδοσιακά ανά τους αιώνες χρησιμοποιήθηκε και χρησιμοποιείται ακόμη και στις μέρες μας, ως μέτρο πρόληψης της μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων, που απειλούσαν τον πληθυσμό με τη γρήγορη και εύκολη διασπορά τους. Ο περιορισμός των ανθρώπων που έχουν μολυνθεί από κάποια νόσο ή θεωρούνται ύποπτοι για κάποιο νόσημα είναι αποτελεσματικός για τον έλεγχο του νοσήματος και τη μη εξάπλωσή του στον πληθυσμό. Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, σε μια εποχή που κυριαρχείται από πολιτικές και κοινωνικές ανακατατάξεις, στον απόηχο των διδαγμάτων της Γαλλικής Επανάστασης και με ταχεία τεχνολογική ανάπτυξη που οδήγησε σε αναπτυξιακή έξαρση, η «πολιτισμένη» Ευρώπη έρχεται αντιμέτωπη με αλλεπάλληλες επιδημίες, πολλές εκ των οποίων μετρούν τεράστιους αριθμούς απωλειών σε ανθρώπινες ζωές. Σε ό,τι αφορά την ιατρική επιστήμη, μόνο προς το τέλος του αιώνα έρχεται η επιστήμη της Μικροβιολογίας και οι μεγάλες ιατρικές ανακαλύψεις να δίνουν το έναυσμα για ανατροπή της μέχρι τότε επικρατούσας «θεωρίας του μιάσματος», που υποστήριζε ότι οι ασθένειες έρχονται ως αποτέλεσμα της μολυσμένης ατμόσφαιρας και του αέρα που οι άνθρωποι αναπνέουν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι Ευρωπαϊκές Δυνάμεις, που αναπτύσσουν την εμπορική τους δραστηριότητα στη λεκάνη της Μεσογείου, αλλά και εποφθαλμιώντας την επέκτασή τους στις χώρες της Βόρειας Αφρικής, με την επίφαση του «εκπολιτισμού» των μουσουλμανικών λαών που διαβιούν εκεί, αποφασίζουν την εφαρμογή του μέτρου της καραντίνας για να περιορίσουν τα μεταδιδόμενα λοιμώδη νοσήματα που, την εποχή εκείνη, μαστίζουν ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ήταν όμως αποτελεσματικό αυτό το μέτρο για την υγειονομική προστασία των πληθυσμών; Από τη μία, το θέμα της απομόνωσης και του περιορισμού έθετε ζητήματα καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του δικαιώματος του ανθρώπου για αυτοδιάθεση. Από την άλλη, τα μεγάλα εμπορικά και πολιτικά συμφέροντα των ευρωπαϊκών χωρών, υπό το πρίσμα των πολιτικών ανακατατάξεων και της επιθυμίας για επικράτηση και παντοδυναμία, τόσο στο χώρο της Μεσογείου όσο και στις περιοχές της Βόρειας Αφρικής και τα οικονομικά κίνητρα που επηρέαζαν τη στάση των Ευρωπαίων τόσο σε πολιτικό όσο και διπλωματικό επίπεδο, οδήγησαν σε αποτυχία της εφαρμογής του θεσμού της καραντίνας, καθώς δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στον περιορισμό των επιδημικών εξάρσεων, οι οποίες κατά το 19ο αιώνα αποδεκάτιζαν τους πληθυσμούς.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κούκια Μαρία-Ηλιάνα
  • Koukia Maria-Iliana

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2876875

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κούκια Μαρία-Ηλιάνα; Koukia Maria-Iliana. Ο θεσμός της καραντίνας στη Μεσόγειο (19ος αι.): κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές παράμετροι. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2876875