National and Kapodistrian University of Athens
Kinetics of radiation defects and carbon solute atoms in ion irradiated pure Fe
Abstract
dc:descriptionΤα φερριτικά/μαρτενσιτικά ατσάλια με βάση το σύστημα Fe-Cr-C είναι αυτή τη στιγμή τα επικρατέστερα δομικά υλικά για τα μελλοντικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας μέσω της πυρηνικής σύντηξης. Κύρια χαρακτηριστικά τους είναι η υψηλή αντοχή σε συνθήκες ακτινοβόλησης και οι ικανοποιητικές μηχανικές τους ιδιότητες. Ο άνθρακας αποτελεί κύριο στοιχείο του κράματος στα ατσάλια αυτής της κατηγορίας και επηρεάζει σημαντικά τις επιθυμητές μηχανικές ιδιότητες, ακόμη και κατά την ακτινοβόληση. Αναντίρρητη ανάγκη αποτελεί η περαιτέρω μελέτη των ιδιοτήτων τους, ώστε να υπάρξει βαθύτερη κατανόηση της συμπεριφοράς τους σε συνθήκες ακτινοβόλησης, καθώς προβλήματα όπως η ψαθυροποίηση κατά την ακτινοβόληση σε χαμηλή θερμοκρασία μένουν ακόμη να επιλυθούν, για να καταστεί δυνατή η επιτυχής εφαρμογή τους. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματική εργασίας μελετάται η αλληλεπίδραση μεταξύ των ατόμων άνθρακα και ατελειών από ακτινοβόληση στο κρυσταλλικό πλέγμα του χωροκεντρωμένου σιδήρου, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί ως ένα σύστημα αναφοράς που θα προσεγγίζει σε μεγάλο βαθμό την συμπεριφορά των πιο σύνθετων φερριτικών κραμάτων. Ο σκοπός αυτής της μελέτης αφορά την συσχέτιση των πιθανών επιπτώσεων της αλληλεπίδρασης των ατόμων άνθρακα με τις ατέλειες στις ιδιότητες των ατσαλιών κατά την ακτινοβόληση. Οι ατέλειες δημιουργούνται με ελεγχόμενο τρόπο κατά την ακτινοβόληση των δειγμάτων με πρωτόνια ενέργειας 5 MeV σε κρυογενική θερμοκρασία (Τ~25K). Η κινητική των ατελειών παρατηρείται κατά τη θερμική ανόπτηση των δειγμάτων. Η φυσική ποσότητα που χρησιμοποιείται για την παρατήρηση της εξέλιξης των ατελειών είναι η ηλεκτρική αντίσταση, η οποία αποτελεί ένα εξαιρετικά ευαίσθητο δείκτη των αλλαγών που συμβαίνουν στις συγκεντρώσεις ατελειών και προσμίξεων. Δείγματα καθαρού σιδήρου και σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα (220 at. ppm) χρησιμοποιήθηκαν στα πειράματα. Ένας αριθμός δειγμάτων ακτινοβολήθηκε στον επιταχυντή TANDEM 5.5MV του ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος”, στην ειδικά σχεδιασμένη εγκατάσταση για ακτινοβόληση δειγμάτων με ιόντα IR2, σε τρία επίπεδα δόσης. Η ακτινοβόληση των δειγμάτων διεξήχθη σε κρυογενική θερμοκρασία T=25K, όπου όλες οι ατέλειες είναι σχεδόν ακίνητες. Στη συνέχεια, τα δείγματα, ακτινοβολημένα και μη, υποβάλλονται σε ισόχρονες θερμικές ανοπτήσεις μέσω απότομης ωμικής αυτοθέρμανσης στο εύρος θερμοκρασιών 300 <T< 700K. Η θερμοκρασία ανόπτησης αυξανόταν ελεγχόμενα και σταδιακά, σε βήματα ΔΤ, διατηρώντας σταθερό ρυθμό ΔΤ/Τ~0.03. Μετά το πέρας κάθε ανόπτησης, το δείγμα βυθιζόταν ακαριαία σε περιβάλλον υγρού ηλίου (LHe) και μετρούνταν η απομένουσα ηλεκτρική αντίσταση πάντα στη θερμοκρασία των T=4K με την καθιερωμένη μέθοδο των τεσσάρων επαφών. Έτσι, παρατηρούνται η δημιουργία, η μετανάστευση και η εξαφάνιση των ατελειών, αλλά και η μετανάστευση των ατόμων άνθρακα στον κρύσταλλο. Τα διάφορα αυτά στάδια καταγράφονται και η επίδραση του άνθρακα εκτιμάται με σύγκριση των διαγραμμάτων του καθαρού και του εμπλουτισμένου σιδήρου. Τα μη-ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα παρουσιάζουν δύο στάδια αποκατάστασης της αντίστασης κατά την ισόθερμη ανόπτηση: Α (440Κ) και Β (540Κ). Αυτά τα στάδια αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία και αποδίδονται στη μετανάστευση του άνθρακα και στη δημιουργία του μετασταθούς καρβιδίου τύπου ε και του σεμεντίτη, αντίστοιχα. Στα ακτινοβολημένα δείγματα σιδήρου εμπλουτισμένου με άνθρακα καταγράφονται τα στάδια IVA και IVB στους 330Κ και στους 550-600Κ, αντίστοιχα. Το στάδιο IVA αποδίδεται στην αλληλεπίδραση του άνθρακα με τις ατέλειες από ακτινοβόληση προς το σχηματισμό συμπλεγμάτων ατελειών, πιθανότατα ζευγών άνθρακα - πλεγματικού κενού. Η παρουσία τέτοιων συμπλεγμάτων καθυστερεί τη δημιουργία του καρβιδίου τύπου ε και έτσι δεν παρατηρείται το στάδιο Α στα ακτινοβολημένα δείγματα. Αντιθέτως, το στάδιο IVB καταγράφεται στην ίδια περίπου θερμοκρασία με το στάδιο Β των μη ακτινοβολημένων δειγμάτων. Έτσι, θεωρούμε ότι έχουν κοινή προέλευση και συγκεκριμένα το σχηματισμό του σεμεντίτη. Ωστόσο, στα ακτινοβολημένα με υψηλή δόση δείγματα, αυτή η διεργασία επηρεάζεται από το σχηματισμό συμπλεγμάτων άνθρακα / πλεγματικών κενών, με αποτέλεσμα το στάδιο IVB να μετατοπίζεται σε υψηλότερες θερμοκρασίες.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Συσκάκη Μαρία-Ανδρομάχη
- Syskaki Maria-Andromachi
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2877590