National and Kapodistrian University of Athens
ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΜΟΡΙΩΝ mRNA ΚΑΙ microRNA ΣΕ CD138+ ΚΥΤΤΑΡΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΔΥΣΚΡΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ
Abstract
dc:descriptionΟι πλασματοκυτταρικές δυσκρασίες (PCD) αποτελούν ένα ευρύ φάσμα αιματολογικών παθήσεων που χαρακτηρίζονται από την πλασαματοκυτταρική διήθηση του μυελού των οστών και τη συσσώρευση κυττάρων που παράγουν μονοκλωνικές ανοσοσφαιρίνες. Μερικές απο τις ασθένειες που περιλαμβάνουν είναι το πολλαπλό μυέλωμα (ΜΜ), η μονοκλωνική γαμμαπάθεια απροσδιόριστης σημασίας (MGUS), το «έρπον» μυέλωμα (SMM) και η μακροσφαιριναιμία Waldenström’s. Το πολλαπλό μυέλωμα (ΜΜ) υπολογίζεται πως έχει συχνότητα εμφάνισης 1 έως 2 περιπτώσεις ανά 100.000 άτομα, προσβάλλει κυρίως ηλικιωμένα άτομα, και αντιπροσωπεύει το 1% του συνόλου των νεοπλασιών ενώ για τις αιματολογικές νεοπλασίες αντιπροσωπεύει το 10%. Το πολλαπλό μυέλωμα είναι νεοπλασία των Β-κυττάρων και χαρακτηρίζεται από τον ανεξέλεχτο πολλαπλασιασμό των τελικά διαφοροποιημένων πλασματοκυττάρων στο μυελό των οστών. Τα κακοήθη πλασματοκύτταρα παράγουν μία μονοκλωνική ανοσοσφαιρίνη (Μ-πρωτεΐνη ή παραπρωτεΐνη) και προκαλούν διήθηση του μυελού, οστεολύσεις, αναιμία, νεφρική ανεπάρκεια και ευαισθησία σε μικροβιακές μολύνσεις. Η πρόγνωση και η κλινική πορεία των ασθενών με ΠΜ ποικίλει, με χρόνο επιβίωσης από μερικές ημέρες έως και πάνω από 10 χρόνια. Επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν ότι το ΠΜ στο ένα τρίτο των ασθενών προκύπτει από προϋπάρχουσα καλοήθη μονοκλωνική γαμμοπάθεια ενώ στους υπόλοιπους παρουσιάζεται παρακάμπτοντας προϋπάρχουσες καταστάσεις και κάποιες φορές με επιθετική εξέλιξη. Λόγω αυτής της ετερογένειας είναι πολύ πιθανό η παθογένεια και η εξέλιξη της νόσου να καθορίζεται απο γενετικούς μηχανισμούς μέσω διαφορετικών μονοπατιών. Η κατανόηση επομένως των γενετικών αυτών αλλαγών είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόγνωση, κλινική παρακολούθηση και θεραπεία των ασθενών με ΠΜ. Ένα ιδιαίτερα γρήγορα αναπτυσσόμενο πεδίο έρευνας για τον καρκίνο είναι η μελέτη των μικρομοριακών RNAs (miRNAs). Τα miRNAs αποτελούν μια μεγάλη οικογένεια μικρών μη κωδικών μορίων RNA, τα οποία ρυθμίζουν βασικές κυτταρικές λειτουργίες. Πρόσφατα δεδομένα παρουσιάζουν τα miRNAs ως πολλά υποσχόμενους καρκινικούς δείκτες. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάλυση της έκφρασης, μέσω ανάπτυξης ευαίσθητων μεθοδολογιών, η μελέτη και η κλινική αξιολόγηση, ορισμένων mRNA μορίων αλλα και μη κωδικών γονιδίων microRNA στο πολλαπλό μυέλωμα ως νέων μοριακών βιοδεικτών για τη διάγνωση και πρόγνωση της νόσου, καθώς και την πρόβλεψη της θεραπευτικής ανταπόκρισης των ασθενών. Τα microRNAs (miRNAs) έχουν μήκος 21−23 νουκλεοτίδια καιρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση στα ευκαρυωτικά κύτταρα μέσω πρόσδεσης σε μια μη κωδική περιοχή των mRNA-στόχων που ονομάζεται 3’-αμετάφραστη περιοχή (3’-UTR). Με αυτόν το μηχανισμό, τα miRNAs ρυθμίζουν την αυτο-ανανέωση, τη διαφοροποίηση και τη διαίρεση των κυττάρων, μέσω της μετα-μεταγραφικής σίγασης των γονιδίων. Τα miRNAs ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση είτε αναστέλλοντας τη μετάφραση, είτε προωθώντας την αποδόμηση συγκεκριμένων μεταγράφων RNAs (mRNAs). Παρά το γεγονός ότι ποσοστό 3% των γονιδίων του ανθρώπου κωδικοποιεί miRNAs, τα εν λόγω miRNAs ρυθμίζουν περίπου το 30% των γονιδίων που κωδικοποιούν πρωτεΐνες. Αυτό υποδεικνύει όχι μόνο τη σημασία τους σε ποικίλα ρυθμιστικά μονοπάτια, αλλά και το δυναμικό τους για χειρισμό των λειτουργιών του κυττάρου. Επιπρόσθετα, όσον αφορά στον καρκίνο, τα miRNAs έχει παρατηρηθεί να δρουν τόσο ως ογκοκατασταλτικά μόρια όσο και ως ογκογονίδια, τα οποία αναστέλλουν και επάγουν-προάγουν την ανάπτυξη όγκου, αντίστοιχα. Επιπλέον, μια συνολική υποέκφραση των miRNAs παρατηρείται σε πολλούς καρκινικούς ιστούς, σε σύγκριση με τους αντίστοιχους φυσιολογικούς. Επομένως, μια δυναμική θεραπευτική χρήση των miRNAs αφορά στη διόρθωση των απορρυθμισμένων επιπέδων μετάφρασης γονιδίων-στόχων που εμπλέκονται σε μονοπάτια σηματοδότησης στα καρκινικά κύτταρα, και ιδιαίτερα στα καρκινικά βλαστοκύτταρα που πρωτίστως ευθύνονται για την καρκινογένεση και τις μεταστάσεις. Πραγματοποιήθηκε συλλογή και επεξεργασία ενός σημαντικού μεγέθους δειγμάτων CD138+ κυττάρων από ασθενείς με μονοκλωνική γαμμαπάθεια αδιευκρύνιστης σημασίας (MGUS), ασυμπτωματκό πολλαπλό μυέλωμα (SMM) και πολλαπλό μυέλωμα (ΜΜ) . Αφού έγινε απομόνωση του ολικού RNA των δειγμάτων, και η σύνθεση του cDNA με την αντίδραση της αντίστροφης μεταγραφής αναλύθηκε η έκφραση mRNA μεταγράφων αρχικά για τα γονίδια αναφοράς GAPDH και HPRT1 καθώς και ορισμένων γονιδίων-στόχων όπως APAF1, BAK1, BID, BIM, BCL2L12, BOK, BAX, BCLX, MCL1, KLK4, KLK5, KLK6, KLK7 και KLK8 σε δείγματα CD138+ κυττάρων , μέσω της ποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου (real-time qPCR) αλλά και μέσω της μεθόδου «Nested PCR» για το γονίδιο αναφοράς GAPDH και τα BAX, BCL2, BCL2L12, BCLX, και BOK ώστε να ενισχυθεί η έκφραση αλλά τα αποτελέσματα δεν ήταν ικανοποιητικά. Αυτά τα μη ικανοποιητικά αποτελέσματα μπορεί να οφείλονται στην τεχνική της εκχύλισης του RNA, στην παρουσία αναστολέων και στις διαφορετικές αποδόσεις των αντιδράσεων της αντίστροφης μεταγραφής και PCR μεταξύ των διαφορετικών δειγμάτων ή υπάρχει κάποιο άλλο μόριο όπως η παραπρωτεΐνη Μ οπου η υπερπαραγωγή της να εμποδίζει την μελέτη της έκφρασης των mRNA μεταγράφων των γονιδίων αυτών. Τα miRNAs, ως ογκογονίδια ή καταστολείς όγκων, ρυθμίζουν τις οδούς σηματοδότησης που σχετίζονται με την εξέλιξη του πολλαπλού μυελώματος. Η ανάλυση της έκφρασης των miR-221 και miR-222, πραγματοποιήθηκε με χρήση της ποσοτικής αντίδρασης πραγματικού χρόνου (real-time qPCR) με γονίδιο αναφοράς το RNU48 . Για την ανίχνευση των προϊόντων χρησιμοποιήθηκε η χρωστική SYBR Green I. Η μέθοδος ποσοτικοποίησης που χρησιμοποιήθηκε ηταν 2-ΔΔCt η μέθοδος αυτή ήταν επιτυχής.Η διερεύνηση της κλινικής αξίας των μελετώμενων βιομορίων πραγματοποιήθηκε μέσω εκτενούς βιοστατιστικής ανάλυσης. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν κατάλληλες μη παραμετρικές στατιστικές δοκιμασίες για την ανάλυση της κατανομής των επιπέδων έκφρασης των υπό μελέτη γονιδίων σε σχέση με τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά των ασθενών με πολλαπλό μυέλωμα. Για τη διερεύνηση της σχέσης των επιπέδων έκφρασης των miR-221 και miR-222 και των κλινικοπαθολογικών χαρακτηριστικών εφαρμόστηκαν το Mann-Whitney U test και το Jonckheere- Terpstra test . Απο τη διερεύνηση αυτή προέκυψε στατιστικώς σημαντική συσχέτιση του miR-222 με τη διάγνωση, παρατηρήθηκε οτι τα επίπεδα έκφρασης του miR-222 είναι αυξημένα στο έρπων πολλαπλό μυέλωμα σε σχέση με το συμπτωματικό πολλαπλό μυέλωμα και έγινε και απεικόνιση με την καμπύλη ROC. Στη συνέχεια έγινε κατηγοριοποίηση της συνεχούς μεταβλητής των επιπέδων έκφρασης με βάση τη διάμεσο τιμή και διερευνάται επίσης η σχέση των επιπέδων έκφρασης των βιομορίων με τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά εφαρμόζοντας το Chi-Square (χ2 ) τεστ. Το αποτέλεσμα που προέκυψε και ήταν στατιστικά σημαντικό ήταν η συσχέτιση της έκφρασης του miR- 221 με την οστεόλυση. Απο τους ασθενείς που είναι αρνητικοί το 73,9% έχει οστεόλυση και το 26,1% δεν έχει οστεόλυση, ενώ οι ασθενείς οι οποίοι είναι θετικοί το 33,3% έχει οστεόλυση και το 66,7% δεν έχει οστεόλυση με p= 0,013 <0,05. Συμπερασματικά όταν έχουμε χαμηλά επίπεδα έκφρασης του miR-221 αυξάνεται το ποσοστό των ασθενών με οστεόλυση ενώ όταν τα επίπεδα έκφρασης είναι υψηλά μειώνεται το ποσοστό των ασθενών με οστεόλυση.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Λιόση Αικατερίνη-Άννα
- Liosi Aikaterini-Anna
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2886182