Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μελέτη της έκφρασης μορίων microRNA σε πλασματοκύτταρα ασθενών με πολλαπλό μυέλωμα

Abstract

dc:description

Το πολλαπλό μυέλωμα είναι μια χρόνια ασθένεια που χαρακτηρίζεται από κλωνικό πολλαπλασιασμό κακοήθων πλασματοκυττάρων. Αναπτύσσεται όταν υπάρχει συσσώρευση πολλών μη φυσιολογικών πλασματοκυττάρων στον μυελό των οστών, που συνοδεύεται από την αύξηση της αντίστοιχης ανοσοσφαιρίνης στον ορό, συχνά σε συνδυασμό με ανισόρροπη σύνθεση των αλυσίδων της. Οι κλινικές εκδηλώσεις της νόσου χαρακτηρίζονται από βλάβη σε κεντρικά όργανα και εμφανίζονται ως υπερασβεστιαιμία, νεφρική ανεπάρκεια, αναιμία και λυτικές βλάβες των οστών ή παθολογικά κατάγματα, τα οποία είναι γνωστά ως χαρακτηριστικά CRAB. Το πολλαπλό μυέλωμα συχνά προηγείται από ένα πρόδρομο στάδιο γνωστό ως μονοκλωνική γαμμαπάθεια αδιευκρίνιστης σημασίας (Monoclonal Gammopathy of Undetermined Significance, MGUS) το οποίο εξελίσσεται σε ασυμπτωματικό ή έρπον μυέλωμα (Smoldering Multiple Myeloma, SMM) έως ότου καταλήξει σε πολλαπλό μυέλωμα. Το πολλαπλό μυέλωμα μπορεί να εξελιχθεί σε ασθένειες ανεξαρτήτως του μυελού των οστών, όπως το εξωμυελικό μυέλωμα και η πλασματοκυτταρική λευχαιμία Αριθμητικές χρωμοσωμικές ανωμαλίες, μετατοπίσεις, γονιδιακές μεταλλάξεις, επιγενετικές αλλοιώσεις και άμεσες αλληλεπιδράσεις μεταξύ κακοήθων πλασματοκυττάρων και στρωματικών κυττάρων στο μικροπεριβάλλον του μυελού των οστών εμπλέκονται στην παθογένεια του πολλαπλού μυελώματος. Η μεγάλη ετερογένεια που διακρίνει το πολλαπλό μυέλωμα τόσο από τα πρόδρομα στάδια αλλά και στην πορεία εξέλιξης του, αντανακλάται στο γεγονός ότι παραμένει μια ανίατη κακοήθεια, παρά τη βελτίωση του ποσοστού επιβίωσης των ασθενών και τις τεράστιες προόδους στη θεραπεία του. Για το λόγο αυτό, απαιτείται βαθύτερη κατανόηση της μοριακής παθογένειας του πολλαπλού μυελώματος. Στη μελέτη της μοριακής παθογένειας του πολλαπλού μυελώματος μπορούν να συμβάλλουν τα microRNA (miRNA). Τα miRNA είναι μη κωδικοποιητικά RNA μήκους 19 έως 25 νουκλεοτιδίων, που ρυθμίζουν την γονιδιακή έκφραση προκαλώντας μεταφραστική αναστολή ή αποικοδόμηση των mRNA στόχων τους μέσω ζευγαρώματος βάσεων σε μερικώς ή πλήρως συμπληρωματικές θέσεις. Τα miRNA εμπλέκονται σε κρίσιμες βιολογικές διεργασίες, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης, της διαφοροποίησης των κυττάρων, της απόκρισης στο στρες, της απόπτωσης και του πολλαπλασιασμού. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτέλεσε η μελέτη και η κλινική αξιολόγηση της έκφρασης μορίων miRNA σε ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα, με απώτερο στόχο την αξιοποίηση τους στην κλινική πράξη, στα πλαίσια της διάγνωσης, πρόγνωσης ή και θεραπείας. Ειδικότερα, τα microRNA που εξετάστηκαν ήταν το miR-21-5p και miR-223-3p. Για το σκοπό αυτό απομονώθηκε αρχικά ολικό RNA από στατιστικά σημαντικό αριθμό δειγμάτων (n=80) CD 138- και CD 138+ πλασματοκυττάρων ασθενών με διάγνωση MGUS, SMM και πολλαπλό μυέλωμα. Ο έλεγχος της ποιότητας του RNA και η μέτρηση της συγκέντρωσής του στα CD 138- πλασματοκύτταρα πραγματοποιήθηκε μέσω φασματοφωτομετρίας, ενώ στα CD 138+ πλασματοκύτταρα μέσω φθορισμομετρίας λόγω των μικρότερων συγκεντρώσεων ολικού RNA που εμφάνιζαν τα συγκεκριμένα δείγματα. Η μελέτη συνεχίστηκε μόνο με τα CD 138+ πλασματοκύτταρα (n=58), καθώς αυτά αποτελούσαν τα παθολογικά. Πριν όμως την περαιτέρω πειραματική επεξεργασία των δειγμάτων αυτών, ελέγχθηκε η απόδοση των αντιδράσεων της πολυαδενυλίωσης, της αντίστροφής μεταγραφής και της ποσοτικής αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης πραγματικού χρόνου σε δείγματα κυτταρικών σειρών. Μέσω αυτής της ανάλυσης επιλέχθηκε η συγκέντρωση του ολικού RNA (200 ng/μl) που χρησιμοποιήθηκε τελικώς στα δείγματα των ασθενών. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε πολυαδενυλίωση και αντίστροφη μεταγραφή στα δείγματα ολικού RNA των ασθενών. Ο ποσοτικός προσδιορισμός των επιπέδων έκφρασης των miR-21-5p και miR-223-3p πραγματοποιήθηκε μέσω ποσοτικής αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης πραγματικού χρόνου (real time-qPCR) με χρήση της χημείας SYBR® Green και με εφαρμογή της μεθόδου σχετικής ποσοτικοποίησης 2-ΔΔCT. Η αξιολόγηση της έκφρασης των miR-21-5p και miR-223-3p έλαβε χώρα μέσω εκτενούς βιοστατιστικής ανάλυσης και τη χρήση λεπτομερούς βάσης καταγραφής των κλινικοπαθολογικών χαρακτηριστικών των ασθενών. Πραγματοποιήθηκε περιγραφική στατιστική ανάλυση των συνεχών μεταβλητών, καθώς και των κατηγορικών μεταβλητών της μελέτης. Παράλληλα, προσδιορίστηκαν η μέση τιμή των μονάδων σχετικής ποσοτικοποίησης (Relative Quantification Units, RQUs), η τυπική απόκλιση και το εύρος τιμών για κάθε miRNA καθώς και το 25ο, το 50ο και το 75ο εκατοστημόριο. Από μη παραμετρικά τεστ (Mann-Whitney ή Jonckheere-Terpstra test) προέκυψε ότι η έκφραση του miR-223-3p εμφανίζει συσχέτιση με τα στάδια διάγνωσης των ασθενών και μάλιστα εμφανίζει αυξημένα επίπεδα έκφρασης σε ασθενείς με διάγνωση SMM συγκριτικά με ασθενείς με διάγνωση πολλαπλού μυελώματος, αλλά όχι με κάποιο από τα υπόλοιπα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά των ασθενών. Έτσι, λοιπόν, κατασκευάστηκε, ένα θηκογράμμα (box plot) για την αναπαράσταση της κατανομής των επιπέδων του miR-223-3p σε σχέση με τη διάγνωση των ασθενών. Αντιθέτως, η έκφραση του miR-21-5p δεν εμφάνισε καμία σχέση με κάποιο από τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά των ασθενών. Στη συνέχεια, έγινε κατηγοριοποίηση των επιπέδων έκφρασης των miR-21-5p και miR-223-3p με βάση τη διάμεσο τιμής των επιπέδων έκφρασής κάθε miRNA, αντίστοιχα και με αυτό τον τρόπο οι ασθενείς διαχωρίστηκαν σε θετικούς και αρνητικούς. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση μεταξύ αυτών των κατηγορικών πλέον μεταβλητών και ορισμένων άλλων με τη χρήση του παραμετρικού τεστ Chi-square (x2) ή Fisher’s Exact test. Αποτέλεσμα αυτού του μη παραμετρικού τεστ ήταν η ύπαρξη σχέσης μεταξύ των miR-223-3p θετικών και miR-223-3p αρνητικών ασθενών με τα επίπεδα της β2-μικροσφαιρίνης. Οι miR-21-5p θετικοί και miR-21-5p αρνητικοί ασθενείς δεν εμφάνισαν κάποια σχέση με τις κλινικοπαθολογικές μεταβλητές. Τέλος κατασκευάσθηκε καμπύλης ευαισθησίας-ειδικότητας ROC. Από την καμπύλη ROC διακρίνεται πως το miR-223-3p είναι ικανό να διαχωρίσει τους ασθενείς που έχουν διαγνωσθεί με SMM από τους ασθενείς που έχουν διαγνωσθεί με πολλαπλό μυέλωμα.Συμπερασματικά, τα αποτελέσματα της μελέτη υποδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα σε μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων όσον αφορά τα επίπεδα έκφρασης των miR-21-5p και miR-223-3p σε πλασματοκύτταρα ασθενών με πολλαπλό μυέλωμα και πρώιμα στάδια του.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Καλιοράκη Μαρία-Άννα
  • Kalioraki Maria-Anna

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2886186

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Καλιοράκη Μαρία-Άννα; Kalioraki Maria-Anna. Μελέτη της έκφρασης μορίων microRNA σε πλασματοκύτταρα ασθενών με πολλαπλό μυέλωμα. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2886186