National and Kapodistrian University of Athens
Περιθωριακές ταυτότητες στο ελληνικό μεταπολεμικό διήγημα
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα διπλωματική εργασία μελετά το ελληνικό μεταπολεμικό διήγημα εστιάζοντας στην παρουσία χαρακτήρων του κοινωνικού περιθωρίου σ' αυτό. Εξετάζονται αντιπροσωπευτικά διήγηματα πεζογράφων της πρώτης και κυρίως της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς, όπως ο Δημήτρης Χατζής(1913-1981), ο Θανάσης Βαλτινός(1932-), ο Γιώργος Ιωάννου(1927-1985), ο Μένης Κουμανταρέας(1931-2014), ο Κώστας Ταχτσής(1927-1988), ο Νίκος Κάσδαγλης(1928-2009), ο Δημήτρης Νόλλας(1940- ). Από τη μελέτη των παραπάνω διηγημάτων συνάγεται το συμπέρασμα ότι πρόκειται για κείμενα με οικουμενική θεματική, στα οποία η λογοτεχνική αναπαράσταση μεταφέρει την εικόνα και τη συγκρότηση του περιθωριακού εαυτού κάτω από την επίδραση κοινωνικών και ιστορικών συνθηκών. Συγγραφική πρόθεση αναδεικνύεται η κριτική, η αμφισβήτηση και η αναδιαμόρφωση της κοινωνικής πραγματικότητας με μέσο τη λογοτεχνική πολυσημία. Η πραγμάτευση και ανάλυση των κειμένων στηρίχτηκε στην κοινωνιολογία της λογοτεχνίας και σε κείμενα λογοτεχνικής κριτικής. Βασικό θεωρητικό πρίσμα για την παρουσίαση των περιθωριακών ταυτοτήτων αποτέλεσε το βιβλίο Στίγμα του Erving Goffman. Στους μελετηθέντες περιθωριακούς χαρακτήρες ανήκουν πρόσωπα που ζουν στα όρια της φτώχειας, άστεγοι επαίτες, Έλληνες και Τούρκοι οικονομικοί μετανάστες στη Γερμανία, ανατολικοευρωπαίοι οικονομικοί μετανάστες στην Ελλάδα, άτομα με ψυχική και σωματική αναπηρία, σεξουαλικά παρεκκλίνοντες, πολιτικοί τρομοκράτες. Παράλληλα, εκτός από τη θεματική μελετήθηκαν, η έννοια του χρόνου, του χώρου και οι αφηγηματικές τεχνικές. Χαρακτηριστικά των διηγηματογράφων είναι η αυτοαναφορά και το προσωπικό βίωμα, τα οποία αποδίδονται με ποικίλους τρόπους όπως η πρωτοπρόσωπη αφήγηση ή η μεταμφίεση του αφηγηματικού εγώ. Τέλος, η λογοτεχνική αναπαράσταση είναι άλλοτε ρεαλιστική με ευθύγραμμη ροή του αφηγηματικού χρόνου και αναχρονίες και άλλοτε λαμβάνει γνωρίσματα της μοντέρνας γραφής, όπως το κατακερματισμένο θέμα, η ροή της συνείδησης, η αποσπασματικότητα, η ανάκληση μιας αποφασιστικής στιγμής, ο οικονομικός λόγος και η αποσιώπηση. Η παρούσα διπλωματική εργασία μελετά το ελληνικό μεταπολεμικό διήγημα εστιάζοντας στην παρουσία χαρακτήρων του κοινωνικού περιθωρίου σ' αυτό. Εξετάζονται αντιπροσωπευτικά διήγηματα πεζογράφων της πρώτης και κυρίως της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς, όπως ο Δημήτρης Χατζής(1913-1981), ο Θανάσης Βαλτινός(1932-), ο Γιώργος Ιωάννου(1927-1985), ο Μένης Κουμανταρέας(1931-2014), ο Κώστας Ταχτσής(1927-1988), ο Νίκος Κάσδαγλης(1928-2009), ο Δημήτρης Νόλλας(1940- ). Από τη μελέτη των παραπάνω διηγημάτων συνάγεται το συμπέρασμα ότι πρόκειται για κείμενα με οικουμενική θεματική, στα οποία η λογοτεχνική αναπαράσταση μεταφέρει την εικόνα και τη συγκρότηση του περιθωριακού εαυτού κάτω από την επίδραση κοινωνικών και ιστορικών συνθηκών. Συγγραφική πρόθεση αναδεικνύεται η κριτική, η αμφισβήτηση και η αναδιαμόρφωση της κοινωνικής πραγματικότητας με μέσο τη λογοτεχνική πολυσημία. Η πραγμάτευση και ανάλυση των κειμένων στηρίχτηκε στην κοινωνιολογία της λογοτεχνίας και σε κείμενα λογοτεχνικής κριτικής. Βασικό θεωρητικό πρίσμα για την παρουσίαση των περιθωριακών ταυτοτήτων αποτέλεσε το βιβλίο Στίγμα του Erving Goffman. Στους μελετηθέντες περιθωριακούς χαρακτήρες ανήκουν πρόσωπα που ζουν στα όρια της φτώχειας, άστεγοι επαίτες, Έλληνες και Τούρκοι οικονομικοί μετανάστες στη Γερμανία, ανατολικοευρωπαίοι οικονομικοί μετανάστες στην Ελλάδα, άτομα με ψυχική και σωματική αναπηρία, σεξουαλικά παρεκκλίνοντες, πολιτικοί τρομοκράτες. Παράλληλα, εκτός από τη θεματική μελετήθηκαν, η έννοια του χρόνου, του χώρου και οι αφηγηματικές τεχνικές. Χαρακτηριστικά των διηγηματογράφων είναι η αυτοαναφορά και το προσωπικό βίωμα, τα οποία αποδίδονται με ποικίλους τρόπους όπως η πρωτοπρόσωπη αφήγηση ή η μεταμφίεση του αφηγηματικού εγώ. Τέλος, η λογοτεχνική αναπαράσταση είναι άλλοτε ρεαλιστική με ευθύγραμμη ροή του αφηγηματικού χρόνου και αναχρονίες και άλλοτε λαμβάνει γνωρίσματα της μοντέρνας γραφής, όπως το κατακερματισμένο θέμα, η ροή της συνείδησης, η αποσπασματικότητα, η ανάκληση μιας αποφασιστικής στιγμής, ο οικονομικός λόγος και η αποσιώπηση.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κουλη Χαιδω
- Kouli Chaido
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2886195