National and Kapodistrian University of Athens
Το κοινωνικό περιθώριο στο έργο του Ι. Κονδυλάκη
Abstract
dc:descriptionΟ Νατουραλισμός παγιώθηκε και αποκρυσταλλώθηκε ως μια εξέλιξη και ακραία περίπτωση ρεαλισμού. Ειδικότερα, οι νατουραλιστές δεν περιορίζονται σε απεικόνιση της πραγματικότητας. Σκοπός τους είναι η λεπτομερέστατη φωτογραφική μίμηση της. Πιστεύουν ότι ο άνθρωπος είναι δέσμιος τόσο εξωτερικών δυνάμεων που περιορίζουν την ελευθερία του, όσο και εσωτερικών παρορμήσεων που περιορίζουν την λογική και την ηθική του. Η συμπεριφορά είναι αποτέλεσμα των παρορμήσεών του, των κληρονομικών καταβολών του και του περιβάλλοντος. Επιλέγουν κοινά αλλά προκλητικά θέματα και τα αναλύουν με χειρουργική ακρίβεια και εμμονή στη φωτογραφική λεπτομέρεια. Υπογραμμίζεται δε ότι η έκδοση της ‘Νανάς’ του Ε. Ζολά προκάλεσε σκάνδαλο στη Γαλλία και σε κάθε χώρα που μεταφραζόταν μετά. Ειδικότερα, η ελληνική πεζογραφία, κατά το τέλος του προπερασμένου αιώνα, μπόρεσε να εφαρμόσει το ρεαλισμό μέσα από πάμπολλες προκαταλήψεις, από τεράστια εμπόδια ιδεολογικά, αλλά και από αλλεπάλληλες προσεγγίσεις. Τη στιγμή όμως που ο ρεαλισμός είναι πια προσιτός, η ιδεολογική σύγκρουση στην Ελλάδα έχει φθάσει σε ένα τέτοιο σημείο που με τη σειρά της ωθεί τους ρεαλιστές σε μια ραγδαία εντατικοποίηση της στάσης τους. Κάτω από αυτήν την πίεση δεν τους μένει παρά να παρακινήσουν το ρεαλισμό προς τις ακρότητες των τάσεών του, ήτοι προς το νατουραλισμό. Εξάλλου, δεν είναι η πρώτη φορά που ένα φαινόμενο στο χώρο της παιδείας και της τέχνης, ξεκινώντας από ένα δυτικό κέντρο, έχει, στο διάστημα που χρειάζεται ώσπου να γίνει αποδεκτό στην Ελλάδα, αλλάξει κιόλας και έχει αποκτήσει όλα τα γνωρίσματα της οψιμότητας. Κάτι ανάλογο συνέβη και με την Αναγέννηση. Μέχρι να φτάσει στο ελληνικό χώμα, στην Κρήτη, δεν ήταν πια Αναγέννηση, αλλά εκείνο που η Αναγέννηση έγινε αργότερα στην Ευρώπη. Πιο συγκεκριμένα τώρα στο έργο του Κονδυλάκη η ανίχνευση των νατουραλιστικών στοιχείων και η σκιαγράφηση της απεικόνισης καθώς και του τρόπου που το κοινωνικό περιθώριο επιδρά στους ήρωες του κρητικού δημιουργού μέσα στο συγκεκριμένο και πλέον αντιπροσωπευτικό έργο του, θα δομήσει μίαν ικανή εικόνα της γενικότερης λειτουργίας και του ρόλου που οι σκοτεινές εσχατιές της κοινωνίας διαδραματίζουν στο σύνολο του έργου του Ιωάννη Κονδυλάκη. Είναι χαρακτηριστικός και εξαιρετικά ενδιαφέρων ο τρόπος που διαγράφει με έντονα νατουραλιστικά χρώματα τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, τις ψυχολογικές μεταπτώσεις και τις εσώτερες συγκρούσεις, όταν οι ήρωές του (και γιατί όχι και οι αντιήρωές του) αγγίζουν τα μολυσμένα νερά του παράνομου υποκόσμου και του κοινωνικού περιθωρίου. Επισημειώνεται δε ότι η εξεικόνιση των σχέσεων και των ανατροφοδοτήσεων, που αναπτύσσουν οι ήρωες των ‘Αθλίων’ με τον απόκρυφο, παράνομο και περιθωριοποιημένο υπόκοσμο πάνω σε ένα καμβά με χαρακτηριστικά στοιχεία μίας καθαρής νατουραλιστικής θεώρησης, καθίσταται απολύτως ενδεικτικός και για το λοιπό έργο του.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Σμεράϊδος Δημήτριος
- Smeraidos Dimitrios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2887139