Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο ρόλος του σηματοδοτικού μονοπατιού mTOR στην ηπατοκαρκινογένεση

Abstract

dc:description

Οι περισσότεροι οργανισμοί διαθέτουν εξελιγμένους μηχανισμούς για την αποδοτική μετάβαση ανάμεσα στην αναβολική και καταβολική κατάσταση των κυττάρων τους, γεγονός που τους επιτρέπει να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται σε περιβάλλοντα με ποικιλία και ανομοιομορφία διαθεσιμότητας θρεπτικών συστατκών. Σε όλους τους ευκαρυωτικούς οργανισμούς το σηματοδοτικό μονοπάτι mTOR συνδέει την ενεργειακή και θρεπτική αφθονία με την κυτταρική αύξηση και τον πολλαπλασιασμό χάρη στην ικανότητα του TOR που είναι μια μεγάλη πρωτεινική κινάση σερίνης/θρεονίνης, να ανιχνεύει ταυτόχρονα ενέργεια, θρεπτικά και στρες και στα μετάζωα και αυξητικούς παράγοντες. Έτσι ο ρόλος του mTOR είναι να ρυθμίζει την κυτταρική και την οργανισμική ομοιόσταση συντονίζοντας αναβολικές και καταβολικές διεργασίες με τα θρεπτικά, την ενέργεια, τη διαθεσιμότητα οξυγόνου και την σηματοδότηση αυξητικών παραγόντων. Ο mTOR (αρχικά στόχος της Ραπαμυκίνης των θηλαστικών και τώρα επισήμως μηχανιστικός στόχος της Ραπαμυκίνης) αποτελεί τον πυρήνα δύο μεγάλων πρωτεινικών συμπλεγμάτων (mTORC1 και mTORC2) τα οποία αποτελούν σημαντικούς κόμβους στα σηματοδοτικά μονοπάτια που ρυθμίζουν την κυτταρική απόκριση στο στρες και ασκούν τη δράση τους ρυθμίζοντας άλλες σημαντικές κινάσες, όπως την S6 κινάση (S6K) και την Akt. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην κατανόηση των μηχανισμών και των λειτουργιών του mTOR και έτσι έχει αποκαλυφθεί ο κρίσιμος ρόλος αυτoύ του σηματοδοτικού μονοπατιού στην έναρξη και εξέλιξη του διαβήτη, του καρκίνου, του εκφυλισμού των νευρικών κυττάρων και της γήρανσης. Ειδικότερα ο mTOR έχει αναδυθεί ως ένας κρίσιμος τελεστής σε κυτταρικά σηματοδοτικά μονοπάτια που είναι απορρυθμισμένα σε ανθρώπινους καρκίνους. Πιο συγκεκριμένα ο mTOR εμφανίζει συνήθως ανοδική ρύθμιση στον καρκίνο συμπεριλαμβανομένου και του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (ΗΚΚ). Η παραπάνω ανακάλυψη έχει οδηγήσει στην πρόβλεψη ότι οι αναστολείς του mTOR μπορούν πιθανώς να είναι χρήσιμοι στην ογκολογία και παράγωγα του μορίου της Ραπαμυκίνης βρίσκονται σε ανάπτυξη στον παρόντα χρόνο με σκοπό την κλινική τους εφαρμογή. Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ) αποτελεί μία από τις κυρίαρχες αιτίες θανάτου σχετιζόμενες με τον καρκίνο παγκοσμίως, εμφανίζει φτωχή πρόγνωση και έχει πολύ περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές. Το Sorafenib, ένας αναστολέας πολλαπλών κινασών – στόχων, είναι μέχρι σήμερα ο μόνος θεραπευτικός παράγοντας για την διαχείριση του ΗΚΚ, ο οποίος βελτιώνει τη συνολική επιβίωση σε ασθενείς με προχωρημένο ΗΚΚ. Δυστυχώς όμως δεν έχουν προσδιοριστεί και αναπτυχθεί ακόμα παράγοντες δεύτερης γραμμής για την αντιμετώπιση των ΗΚΚ που εμφανίζονται ανθεκτικά στο Sorafenib. Το μονοπάτι mTOR είναι κυρίαρχο μονοπάτι στην ενεργοποίηση της ογκογένεσης στο ΗΚΚ και εμφανίζεται ανοδικά ρυθμισμένο σχεδόν στο 50% των ΗΚΚ. Η μετφορμίνη η οποία καταστέλλει την σηματοδότηση του mTOR μονοπατιού με ενεργοποίηση της MAPK, φαίνεται να μειώνει την ηπατική καρκινογένεση. Άλλοι αναστολείς του mTOR όπως το Everolimus έχουν εκτιμηθεί ως συμπληρωματική θεραπεία με κάποια σχετική επιτυχία, αν και παρουσιάζουν αδυναμία συνολικής καταστολής του μονοπατιού mTOR. Η χρήση της Ραπαμυκίνης και της πρώτης γενιάς αναστολέων του mTOR, των Rapalogs έχει δείξει ενθαρυντικά αποτελέσματα στη μείωση της ανάπτυξης του όγκου στο ΗΚΚ σε προκλινικά μοντέλα. Στον παρόντα χρόνο η Ραπαμυκίνη και τα Rapalogs χρησιμοποιούνται σε αρκετές κλινικές μελέτες για την θεραπεία του προχωρημένου ΗΚΚ και ως συμπληρωματική θεραπεία μετά από ηπατική μεταμόσχευση και TACE. Επιπλέον όμως αναπτύσσονται και mTOR αναστολείς δεύτερης γενιάς οι οποίοι δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες συμπαγών καρκίνων και σε προκλινικά μοντέλα ΗΚΚ. Τα αποτελέσματα όλων αυτών των κλινικών μελετών αναμένονται στο προσεχές μέλλον προκείμενου να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση του ΗΚΚ.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ευαγγελάτου Αναστασία
  • Evaggelatou Anastasia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2887187

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ευαγγελάτου Αναστασία; Evaggelatou Anastasia. Ο ρόλος του σηματοδοτικού μονοπατιού mTOR στην ηπατοκαρκινογένεση. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2887187