National and Kapodistrian University of Athens
Επιγενετικός παράγοντας LSD-1 και Ηπατικός Καρκίνος
Abstract
dc:descriptionΟι επιγενετικοί ρυθμιστικοί μηχανισμοί εξασφαλίζουν κληρονομήσιμες μεταβολές κυτταρικών καταστάσεων χωρίς να επηρεάζουν τη νουκλεοτιδική αλληλουχία του DNA. Στους πολυκύτταρους οργανισμούς ο επιγενετικός έλεγχος της μεταγραφής αποτελεί τη βάση για τη φαινοτυπική και λειτουργική ποικιλομορφία διαφορετικών κυτταρικών τύπων που φέρουν όμοια ή σχεδόν πανομοιότυπα γονιδιώματα. Οι επιγενετικοί ρυθμιστές επηρεάζουν τη δομή της χρωματίνης και τη δραστικότητα των γονιδιακών υποκινητών με τη δημιουργία σταθερών αλλά αναστρέψιμων τροποποιήσεων σε πρωτεΐνες που σχετίζονται με DNA ή στο ίδιο το DNA. Στην παρούσα μελέτη το ενδιαφέρον μας εστιάζεται στον επιγενετικό παράγοντα LSD-1. Πρόκειται για ένα ένζυμο που βρίσκεται στον κυτταρικό πυρήνα και ανήκει στην οικογένεια των ειδικών για λυσίνη απομεθυλασών ιστονών. Η πρωτεΐνη LSD-1 ειδικά απομεθυλιώνει μόνο- ή διμεθυλιωμένη λυσίνη 4 (Η3Κ4) και λυσίνη 9 (Η3Κ9) στο μόριο της ιστόνης 3 μέσω μιας οξειδοαναγωγικής διαδικασίας. Πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα έδειξαν ότι, η LSD-1 απαιτείται για τη φυσιολογική διαφοροποίηση, την κυτταρική συντήρηση και την ομοιόσταση του κυτταρικού μεταβολισμού. Ωστόσο, υπερέκφραση της πρωτεΐνης LSD-1 παρατηρείται σε διάφορους τύπους καρκίνου και πιστεύεται ότι συμβάλλει στη δημιουργία όγκων. Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα είναι μια ετερογενής ομάδα όγκου που ποικίλει σε παράγοντες κινδύνου πρόκλησής του και σε γεγονότα γενετικής και επιγενετικής αλλοίωσης με βάση όσα προαναφέρθηκαν. Πολλοί παράγοντες όπως οι ιοί, οι χημικές ουσίες και οι εκ γενετής καθώς και οι μεταβολικές ασθένειες, είναι υπεύθυνοι για την ανάπτυξή ηπατοκυτταρικού καρκίνου. Ειδικότερα, το ΗΚΚ συνδέεται στενά με τον ιό της ηπατίτιδας C. Ηπατική βλάβη που προκαλείται από ιικούς παράγοντες επηρεάζει πολλές κυτταρικές διεργασίες, όπως κυτταρική σηματοδότηση, απόπτωση και επιδιόρθωση του DNA. Η HCV-επαγόμενη ανάπτυξη ηπατοκυτταρικού καρκινώματος θεωρείται μια διαδικασία πολλαπλών σταδίων που εξελίσσεται σε διάστημα 20-40 ετών και περιλαμβάνει: εγκαθίδρυση χρόνιας HCV μόλυνσης, χρόνια ηπατική φλεγμονή, προοδευτική ηπατική ίνωση, εμφάνιση νεοπλασματικών κλώνων που συνοδεύονται από μη αναστρέψιμες σωματικές γενετικές/επιγενετικές αλλοιώσεις. Είναι καλά πιστοποιημένο ότι ο ιός HCV χρησιμοποιεί τους μεταβολικούς μηχανισμούς των λιπιδίων του ξενιστή για να προωθήσει την αναπαραγωγή του και να εξασφαλίσει τη συναρμολόγηση των ιικών λιποσωματιδίων του. Οι ιικές δομικές και μη δομικές πρωτεΐνες εμπλέκονται στη σύνθεση λιπιδίων και παρεμβάλλονται στην έκκριση πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών. Αυτές οι ιικές HCV πρωτεΐνες αναστέλλουν επίσης την οξείδωση λιπαρών οξέων και ενισχύουν την απελευθέρωση λιπαρών οξέων από τα λιποκύτταρα και τελικά οδηγούν σε ηπατική στεάτωση. Μέχρι στιγμής, δημιουργούνται συσχετίσεις μεταξύ των LSD-1 και ΗΚΚ, HΚΚ και ιού HCV. Στην παρούσα μελέτη κάτω από το πρίσμα του λιπιδικού μεταβολισμού, επιδιώξαμε να διερευνήσουμε πιθανές αλληλεπιδράσεις μεταξύ του επιγενετικού παράγοντα LSD-1 και του ιού HCV σε καρκινικές ηπατικές κυτταρικές σειρές. Αναλυτικότερα, ερευνήσαμε πώς ο ιός HCV επηρεάζει την έκφραση της LSD-1 όταν μολύνει τα ηπατικά κύτταρα και επίσης πώς η υπερέκφραση της LSD-1, επηρεάζει την ανάπτυξη του HCV. Με βάση τα αποτελέσματά μας έχουμε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο HCV υπό συνθήκες ενδογενούς έκφρασης της LSD-1 επάγει την αύξηση των επιπέδων της LSD-1 με σκοπό την προώθηση της λιπογένεσης μέσω της αυξορρύθμισης της έκφρασης γονιδίων, όπως της FAS. Η LSD-1 μπορεί να προκαλέσει την έκφραση γονιδίων σχετιζόμενων με τη λιπογένεση, ενεργοποιώντας τους μεταγραφικούς παράγοντες SREBPs. Πραγματοποιώντας ηλεκτροδιάτρηση με δύο τύπους ρεπλικονίων - JCR2A (πλήρους μήκους HCV γονιδίωμα) και PFKWT (πρωτεΐνες NS3-NS5B) - διευκρινίσαμε ποιος τύπος ιικής πρωτεΐνης είναι πιθανώς υπεύθυνος για αυτό το αποτέλεσμα. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η πρωτεΐνη Core εμπλέκεται σε αυξημένα επίπεδα λιπογένεσης και τα δεδομένα μας δείχνουν ότι: α) υπό την παρουσία της πρωτεΐνης Core τα ποσοστά της αντιγραφής HCV είναι υψηλότερα και β) ένας πιθανός τρόπος μέσω του οποίου επιτυγχάνει η πρωτεΐνη Core να αυξήσει τη σύνθεση των λιπιδίων είναι μέσω της επαγωγής της έκφρασης της LSD-1. Επίσης, διερευνήσαμε τον τρόπο με τον οποίο δύο διαφορετικοί τύποι ιικών πρωτεϊνών, οι πρωτεΐνες NS5A και Core, επηρεάζουν την έκφραση της LSD-1 και τα δεδομένα μας δείχνουν ότι έχουν αντίστροφη συσχέτιση με την LSD-1. Η πρωτεΐνη NS5A μειώνει τα επίπεδα έκφρασης της LSD-1 ενώ η πρωτεΐνη Core τα αυξάνει. Η NS5A εμπλέκεται στη συναρμολόγηση των ιικών σωματιδίων, οπότε πιθανώς ο ιός HCV κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου του κύκλου του δεν απαιτεί πρόσληψη λιπιδίων, σε αντίθεση με την πρωτεΐνη Core που είναι υπεύθυνη για το σχηματισμό του ιϊκού καψιδίου όπου απαιτούνται λιπίδια. Επίσης, σύμφωνα με τους Abdulla et al., 2014, η υπερέκφραση της LSD-1 δημιουργεί ένα κυρίαρχο αρνητικό αποτέλεσμα όπου μειώνει σημαντικά τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων εντός των ηπατοκυττάρων και επιβεβαιώσαμε αυτά τα δεδομένα, προχωρώντας σε χρώση Oil Red O και Bodipy σε κύτταρα κλώνου που υπερεκφράζει την LSD-1, καθώς και σε κύτταρα μάρτυρα. Διαπιστώσαμε σημαντική μείωση στον αριθμό και το μέγεθος των λιπιδικών σταγονιδίων μέσα στα ηπατικά κύτταρα. Όταν πραγματοποιήσαμε ηλεκτροδιάτρηση σε αυτόν τον κλώνο με τον ιό JCR2A παρατηρήσαμε σχεδόν μηδενικά επίπεδα αντιγραφής του HCV σε σύγκριση με τα κύτταρα ελέγχου, πράγμα που υποδηλώνει ότι ο ιός προσπαθεί αλλά δεν είναι σε θέση να ξεπεράσει το αποτέλεσμα που δημιουργεί η υπερέκφραση της LSD-1, ακόμη και παρουσία της πρωτεΐνης NS5A. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής συνεισφέρουν στην καλύτερη κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ του ιού και του κύτταρου ξενιστή. Θα ήταν επομένως ενδιαφέρον να διερευνηθεί η επίδραση των αναστολέων της LSD-1 σε σχέση με τον πολλαπλασιασμό του ιού τόσο σε επίπεδο ιικού φορτίου όσο και σε επίπεδο ανοσοαπόκρισης του ξενιστή, έτσι ώστε να γίνει ένα πολύτιμο εργαλείο στο μέλλον για τη βελτίωση και την αποτελεσματικότερη αντιϊική θεραπεία της ηπατίτιδας C και του ΗΚΚ.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Πετρούλια Σταυρούλα
- Petroulia Stavroula
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2887497