National and Kapodistrian University of Athens
Η φορολόγηση του εισοδήματος των συζύγων
Abstract
dc:descriptionΣτο μέρος Α΄ της εργασίας εξετάζεται αρχικά η επιλογή της φορολογικής μονάδας, δυσχερές ζήτημα για τους φορολογικούς νομοθέτες παγκοσμίως. Η μία βασική επιλογή είναι η σύλληψη της οικογένειας ως ενιαίας παραγωγικής και καταναλωτικής μονάδας και η συνάθροιση του εισοδήματος των μελών της (συζύγων και ανήλικων τέκνων) για τον υπολογισμό του φόρου εισοδήματος. Στο σύστημα αυτό σωρευτικής φορολόγησης του οικογενειακού εισοδήματος αντιπαρατίθεται το σύστημα χωριστής φορολόγησης, το οποίο αντιμετωπίζει τα μέλη της οικογένειας ως αυτοτελείς προσωπικότητες και συνεπώς υπάγει το εισόδημα του καθενός αυτοτελώς στην προοδευτική φορολογική κλίμακα. Το γεγονός ακριβώς της ύπαρξης προοδευτικών φορολογικών συντελεστών στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων είναι αυτό που σηματοδοτεί την πρακτική σημασία του ζητήματος καθώς η σωρευτική φορολογία του οικογενειακού εισοδήματος οδηγεί σε επαχθέστερη φορολόγηση του οικογενειακού εισοδήματος συγκριτικά με τη χωριστή φορολογία. Τα δύο αυτά συστήματα φορολόγησης του συζυγικού και εν γένει του οικογενειακού εισοδήματος εξετάζονται ακολούθως υπό το πρίσμα μιας σειράς κριτηρίων όπως η φοροδοτική ικανότητα, η φορολογική ουδετερότητα του γάμου, η μη αποθάρρυνση της εργασίας της συζύγου, η φοροαποφυγή και η απλότητα του φορολογικού συστήματος. Η κατ' αντιπαράσταση αυτή εξέταση, που φανερώνει τις αδυναμίες των δύο συστημάτων, φαίνεται να βαίνει ως επί το πλείστον της χωριστής φορολογίας. Στη συνέχεια παρατίθενται άλλα συστήματα φορολόγησης του οικογενειακού- συζυγικού εισοδήματος τα οποία επιχειρούν να διορθώσουν τα μειονεκτήματα των δύο βασικών μεθόδων. Αυτά είναι το μεικτό σύστημα, το σύστημα splitting, το σύστημα της οικογενειακής μερίδας και το σύστημα των ιδιαίτερων φορολογικών κλιμάκων καθένα εκ των οποίων διαθέτει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Το συμπέρασμα που προκύπτει σε αυτό το στάδιο είναι ότι ελλείψει ιδεατής λύσης, η χωριστή φορολόγηση του εισοδήματος των συζύγων αποτελεί την προκριτέα λύση, συμπέρασμα που αποκτά περίοπτη θέση στην ελληνική φορολογική έννομη τάξη, λόγω της συμβατότητας του συστήματος αυτού με σειρά αρχών του ελληνικού Συντάγματος. Στο μέρος Β΄ εξετάζεται η φορολόγηση του συζυγικού εισοδήματος στην ελληνική φορολογική έννομη τάξη. Ο Έλληνας φορολογικός νομοθέτης υιοθέτησε αρχικά με το άρ. 6 του νομοθετικού διατάγμτος 3325/1955 σύστημα σωρευτικής φορολογίας του συζυγικού εισοδήματος καθιστώντας το σύζυγο αποκλειστικά υποκείμενο στο φόρο και υπόχρεο προς υποβολή φορολογικής δήλωσης των εισοδημάτων αμφοτέρων των συζύγων. Με το άρ. 3 του αναγκαστικού νόμου 239/1967 μετέβη σε σύστημα χωριστής φορολογίας, με τον κάθε σύζυγο να ευθύνεται ατομικά για το φόρο που οφείλει, το οποίο εξακολουθεί να ισχύει και υπό το νέο ΚΦΕ (ν. 4172/2013). Παρά τη μεταβολή αυτή, οι σύζυγοι παρέμειναν υπόχρεοι προς υποβολή κοινής κατά κανόνα, πλέον, φορολογικής δήλωσης των εισοδημάτων τους, στην οποία προέβαινε κατά το νόμο ο σύζυγος. Η ρύθμιση αυτή προξένησε στο πέρασμα των ετών σειρά προβλημάτων στους συζύγους: ποιος σύζυγος ευθύνεται για τον οφειλόμενο φόρο, ποιος δικαιούται να εισπράξει τυχόν επιστρεπτέο φόρο, τι συμβαίνει αν ο υπόχρεος σύζυγος δεν υποβάλει φορολογική δήλωση, ποιος νομιμοποιείται να ζητήσει δικαστική προστασία, κατά ποίου στρέφεται η διοικητική εκτέλεση κ.α. Τα προβλήματα αυτά που αποτέλεσαν αντικείμενο κριτικής εκ μέρους της θεωρίας και πολυάριθμων αντιτιθέμενων δικαστικών κρίσεων αντιμετωπίστηκαν οριστικά, αρχικά, με μια σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας (1445/2016, 1215/2017, 330/2018) με τις οποίες ερμηνεύτηκε η υποχρέωση υποβολής κοινής φορολογικής δήλωσης εκ μέρους των συζύγων ως προϋποθέτουσα τη συναίνεση αμφοτέρων και εν συνεχεία με τη νομοθετική καθιέρωση της δυνατότητας υποβολής χωριστής φορολογικής δήλωσης από κάθε σύζυγο χωριστά κατόπιν επιλογής του ενός εξ' αυτών (αρ. 59 ν.4583/2018). Επισημαίνονται, ωστόσο, ορισμένα μειονεκτήματα της χωριστής δήλωσης που υιοθετεί το ίδιο νομοθέτημα. Καταλήγοντας αξιολογείται η στάση της δικαιοσύνης και του φορολογικού νομοθέτη απέναντι σε ένα ζήτημα του οποίου πλήρης αντιμετώπιση δεν νοείται.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Τσάκωνας Γεώργιος
- Tsakonas Georgios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2895135