National and Kapodistrian University of Athens
Η ιατρική χρήση της Κάνναβης και των Κανναβινοειδών στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου
Abstract
dc:descriptionΕΙΣΑΓΩΓΗ Χρόνιος πόνος είναι ο πόνος που διαρκεί ή επιμένει για περισσότερο από τρεις μήνες. Θεωρείται από μόνος του ως ασθένεια, και όχι απλά ως σύμπτωμα άλλων ασθενειών, ταλανίζει το 20% περίπου των ανθρώπων παγκοσμίως και επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής τους. Η κάνναβης και τα κανναβινοειδή χρησιμοποιούνται εδώ και χιλιετίες στην αντιμετώπιση του πόνου και σε πληθώρα άλλων ιατρικών καταστάσεων. Το ενδοκανναβινοειδές σύστημα παίζει σημαντικό ρόλο στην ομοιόσταση και εμπλέκεται σε πολλές διαδικασίες, με κυριότερες τον πόνο, τη διάθεση, τη μνήμη, τη μάθηση, τον εθισμό και την όρεξη. Αποτελείται από τα ενδοκανναβινοειδή ΑΕΑ και 2-AG, τους υποδοχείς κανναβιννοειδών CB1 και CB2 και τα ένζυμα μεταβολισμού των κανναβινοειδών FAAH και MAGL. Οι υποδοχείς κανναβινοειδών CB1 και CB2 εντοπίζονται στο ΚΝΣ και στο ΠΝΣ και ασκούν αναλγητικές δράσεις όταν ενεργοποιηθούν από τα κανναβινοειδή. ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗΣ Η διερεύνηση νέων θεραπευτικών επιλογών με διαφορετικούς μηχανισμούς δράσης, λιγότερες ΑΕ και μεγαλύτερη ασφάλεια μετά από χρόνια χρήση κρίνεται επιτακτική, ελλείψει μιας ιδανικής θεραπείας για την αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου. ΣΚΟΠΟΣ Ο σκοπός της συστηματικής μας ανασκόπησης είναι να αξιολογήσουμε την κλινική αποτελεσματικότητα (κύριο αποτέλεσμα), την ανεκτικότητα και την ασφάλεια χρήσης (δευτερεύοντα αποτελέσματα) της ιατρικής κάνναβης και των κανναβινοειδών σε σύγκριση με εικονικό ή οποιοδήποτε άλλο φάρμακο σε ενήλικες με χρόνιο πόνο, αναζητώντας δεδομένα σε διπλά-τυφλές τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες (Double-Blind RCTs). ΜΕΘΟΔΟΙ Εφαρμόστηκε το μοντέλο PICOS για τον καθορισμό της στρατηγικής αναζήτησης βιβλιογραφίας, των όρων αναζήτησης και των κριτηρίων συμπερίληψης-αποκλεισμού άρθρων. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ: Χρησιμοποιήσαμε τις διαδικτυακές βάσεις δεδομένων Pubmed, Scopus και Cochrane για την αναζήτηση της βιβλιογραφίας, κάνοντας δεκτά άρθρα που δημοσιεύτηκαν από την αρχή της λειτουργίας τους έως τις 22-06-19. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ: Συμπεριλήφθηκαν διπλά τυφλές τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές (Double Blind RCTs), παράλληλου τύπου, διασταυρούμενου τύπου και τύπου εμπλουτισμένης εγγραφής με τυχαιοποιημένη αποχώρηση. Όλοι οι συμμετέχοντες θα πρέπει να είναι ενήλικες και να πάσχουν από οποιαδήποτε μορφή χρόνιου πόνου για τουλάχιστον 3 μήνες πριν την έναρξη της μελέτης. Κάθε ομάδα θεραπείας θα πρέπει να εκτίθεται στο πειραματικό φάρμακο ή/και στο φάρμακο ελέγχου για περίοδο τουλάχιστον 2 εβδομάδων (περίοδος τιτλοποίησης και συντήρησης) και να αποτελείται από τουλάχιστον 10 άτομα. Έγιναν δεκτές δοκιμές με σκευάσματα που βασίζονται στην κάνναβη, είτε φυτικά, είτε συνθετικά, είτε ενδοκανναβινοειδή, σε οποιαδήποτε δόση, σε οποιαδήποτε φαρμακοτεχνική μορφή, με οποιαδήποτε οδό χορήγησης, σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο, ή "ενεργό" εικονικό φάρμακο, ή με κάποιον ήδη χρησιμοποιούμενο παράγοντα για την συγκεκριμένη ένδειξη. Επίσης, συμπεριλήφθηκαν μελέτες με τουλάχιστον μια κλίμακα ή ερωτηματολόγιο μέτρησης της έντασης ή της ανακούφισης του πόνου (μονοδιάστατο ή πολυδιάστατο) σε ενήλικες, τα οποία να ανήκουν είτε στα κύρια είτε στα δευτερεύοντα μέτρα έκβασης της εκάστοτε μελέτης. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕΡΟΛΗΨΙΑΣ: Ο κίνδυνος μεροληψίας των μελετών αξιολογήθηκε με το εργαλείο Risk of Bias Tool των Cochrane Collaboration. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ: Προέκυψαν συνολικά 1415 αποτελέσματα σε όλες τις βάσεις δεδομένων (320 στο Pubmed, 745 στο Scopus, 350 στο Cochrane). 56 μελέτες εξετάστηκαν περαιτέρω ως προς τη συμπερίληψή τους και 41 από αυτές αποκλείστηκαν για διάφορους λόγους. 15 μελέτες συμπεριλήφθηκαν τελικά στην ανασκόπησή, με τη μια από τις οποίες να αποτελείται από 2 ξεχωριστές φάσεις. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ: 6 μελέτες φαίνεται να είχαν θετικά αποτελέσματα ως προς την αποτελεσματικότητα των σκευασμάτων στην αντιμετώπιση του πόνου, 2 μελέτες φαίνεται να είχαν ασαφή και 7 μελέτες φαίνεται να είχαν αρνητικά. ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ: Οι συχνότερες ΑΕ που αναφέρθηκαν ήταν η ξηροστομία, η ζάλη, η ευφορία, η ναυτία, η κεφαλαλγία, η υπνηλία, η κόπωση, η διάρροια, η σύγχυση, ο έμετος, ο ίλιγγος, οι διαταραχές όρεξης και προσοχής. Οι ΑΕ δεν ήταν σοβαρές και σπάνια οδηγούσαν σε διακοπή της αγωγής ή αποχώρηση από τη μελέτη. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕΡΟΛΗΨΙΑΣ: 2 μελέτες αξιολογήθηκαν ως χαμηλού κινδύνου μεροληψίας (υψηλής ποιότητας μεθοδολογία), 10 ως ασαφούς κινδύνου μεροληψίας (μέτριας ποιότητας μεθοδολογία) και 4 ως υψηλού κινδύνου μεροληψίας (χαμηλής ποιότητας μεθοδολογία). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι περισσότερες μελέτες δεν εμφάνισαν ξεκάθαρα θετικά αποτελέσματα ως προς την αποτελεσματικότητα, με τη βελτίωση του χρόνιου πόνου να είναι μικρή έως μέτρια. Οι ΑΕ δεν κρίθηκαν σοβαρές. Αν και οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις της ιατρικής κάνναβης και των κανναβινοειδών φαίνονται καλά ανεκτές, τα μακροπρόθεσμα οφέλη και κίνδυνοι παραμένουν ακόμη άγνωστα, λόγω της βραχείας διάρκειας των μελετών που σπανιότατα ξεπερνούσαν τους 6 μήνες διάρκεια. Υπήρξε υψηλός βαθμός ανομοιογένειας μεταξύ των κλινικών δοκιμών που συμπεριλήφθηκαν στη συστηματική μας ανασκόπηση. Οι μεθοδολογικοί περιορισμοί των πρωτογενών κλινικών δοκιμών και η έλλειψη μελετών υψηλής ποιότητας περιόρισαν την δυνατότητα εξαγωγής ισχυρών και ευρύτερα γενικεύσιμων συμπερασμάτων.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Λιαποδημήτρης Δημήτριος
- Liapodimitris Dimitrios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2895489