Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο Άγιος Σωφρόνιος Ιεροσολύμων και η συμβολή του στη Θεολογία

Abstract

dc:description

Στην παρούσα εργασία ασχολείται με έναν Άγιο Πατριάρχη της Εκκλησίας μας που έζησε τον έβδομο αιώνα, τον Αγ. Σωφρόνιο Ιεροσολύμων. Γεννήθηκε στη Δαμασκό το 550, έγινε μοναχός στη Μονή του Αγ. Θεοδοσίου και μαζί με τον πνευματικό του πατέρα και φίλο,Ιωάννη Μόσχο,περιόδευσε στα μοναστικά κέντρα της περιοχής προκειμένου να συλλέξουν και καταγράψουν στο περίφημο «Λειμωνάριο» περιστατικά από τη ζωή των μοναχών. Μετά την επιδρομή των Περσών κατέφυγαν στην Αλεξάνδρεια όπου συνέβαλλαν στο έργο του πατριάρχη Αλεξανδρείας Ιωάννου του Ε’ (610-619). Μετά το θάνατο του Μόσχου επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα για να εκτελέσει την τελευταία επιθυμία του φίλου του, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια νέα κακοδοξία που άρχισε να εξαπλώνεται στην αυτοκρατορία, τον μονοενεργητισμό. Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος μαζί με τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Σέργιο και τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Κύρο ασπάσθηκαν μια διδασκαλία που πρέσβευε ότι ο Χριστός είχε δύο φύσεις αλλά μια ενέργεια για να μην αντιτίθεται η μία στην άλλη. Ήταν μια καλυμμένη προέκταση του μονοφυσιτισμού που ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως προσπάθησε να επιβάλλει με την «Ψήφο»(634) και αργότερα ο Ηράκλειος με την «Έκθεση»(638), ένα διάταγμα που απαγόρευε την οποιαδήποτε συζήτηση για μια ή δύο ενέργειες στο Χριστό. Ο Αγ. Σωφρόνιος παρ’ ότι είχε μείνει μόνος (τα υπόλοιπα πατριαρχεία ακόμα και ο πάπας Ρώμης Ονώριος είχαν ασπασθεί τη νέα διδασκαλία) δεν πτοήθηκε. Με επιστολή που έστειλε προς τον Αρκάδιο Κύπρου προσπάθησε να τον πείσει για τη σύγκληση συνόδου προκειμένου να συζητηθεί το θέμα εκφράζοντας την άποψη του για δυο πράξεις στο Χριστό μην αναφέροντας την απαγορευμένη από την Ψήφο λέξη «ενέργειες». Το 634 εκλέγεται πατριάρχης Ιεροσολύμων όπου μετά την σύγκληση τοπικής συνόδου αποστέλλει κατ’ έθος την ενθρονιστήρια επιστολή του στα υπόλοιπα πατριαρχεία. Αυτή η επιστολή που αργότερα καταχωρήθηκε στα πρακτικά της Στ’ Οικουμενικής Συνόδου αποτελεί μια ομολογία πίστεως και ένα άριστο δογματικό κείμενο που τεκμηριώνει την ορθόδοξη άποψη: ο Χριστός είχε δύο φύσεις και δύο ενέργειες που δεν αντιτίθενται μεταξύ τους. Μετά από πολύμηνη πολιορκία των Ιεροσολύμων από τους Άραβες παρέδωσε με όρους την πόλη στον Χαλίφη Ομάρ και κοιμήθηκε οσιακά το 639. Την διδασκαλία του Αγ. Σωφρονίου ακολούθησε και συνέχισε ο άξιος μαθητής του, ο Άγιος Μάξιμος ο ομολογητής που πέτυχε την καταδίκη του μονοενεργητισμού- μονοθελητισμού στη σύνοδο του Λατερανού(649). Και οι δύο τους αποτέλεσαν την απαρχή για την τελική καταδίκη της αίρεσης και των οπαδών της στην Στ’ Οικουμενική Σύνοδο (681-682). Θα εξετάσουμε λοιπόν στο πρώτο μέρος το ιστορικό πλαίσιο και τα αίτια της εκτροπής προς την κακοδοξία του μονοενεργητισμού και αργότερα του μονοθελητισμού που απασχόλησε τον 7ο αιώνα. Στο δεύτερο μέρος θα εξετάσουμε τη ζωή του Αγίου Σωφρονίου όπου θα διαπιστώσουμε ότι δεν ήταν παρά ενός φωτισμένου και Αγίου Ιεράρχη που είχε όλες τις προϋποθέσεις για να αντιληφθεί έγκαιρα και να πολεμήσει την αίρεση και στο τρίτο μέρος θα αναλύσουμε την θεολογία του και τη συμβολή του Αγ. Σωφρονίου στην Χριστολογία και κατ’ επέκταση στη σωτηριολογία. Θα κλείσουμε με τα συμπεράσματα που δεν είναι άλλα από την επιτυχή καταπολέμηση της αίρεσης του μονοενεργητισμού και την τοποθέτηση γερών βάσεων προκειμένου να καταδικαστεί και επίσημα από τις επόμενες συνόδους μαζί με το μονοθελητισμό που εμφανίστηκε λίγο αργότερα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗ

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2897860

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗ. Ο Άγιος Σωφρόνιος Ιεροσολύμων και η συμβολή του στη Θεολογία. 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2897860