Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Το Μυστήριο του Βαπτίσματος στην Εκκλησία της Αντιοχείας

Abstract

dc:description

Στην εργασία μας μελετήσαμε τα κείμενα τεσσάρων πηγών της περιοχής της Συρίας σε μία προσπάθεια να καταγράψουμε το τελετουργικό τυπικό του μυστηρίου του Βαπτίσματος στην περιοχή της Αντιόχειας κατά τον 4ο και 5οαι. Πρόκειται για τα κείμενα των Αποστολικών Διαταγών, τις Κατηχήσεις του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου και του Θεοδώρου Μοψουεστίας και τέλος το κείμενο «Περί Εκκλησιαστικής Ιεραρχίας» που αποδίδεται στο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη. Τα στάδια της Κατηχήσεως ήταν δύο: το διδακτικό και το τελετουργικό. Η κατηχητική διδασκαλία γνώρισε μεγάλη συστηματοποίηση και ανάπτυξη κατά τον 4ο αιώνα. Η διδασκαλία ήταν καθημερινή, οι δε ανάδοχοι ήταν παρόντες και βοηθούσαν σ’ αυτήν. Η διάρκειά της ήταν τριετής. Το δεύτερο στάδιο της κατηχήσεως συνέπιπτε με την περίοδο της Μ. Τεσσαρακοστής. Οι κατηχούμενοι, που είχαν τα προσόντα, επιλέγονταν για το βάπτισμα, και εγγράφονταν στον ειδικό κατάλογο των φωτιζομένων Στο στάδιο αυτό, μετά την καθημερινή κατήχηση των φωτιζομένων ακολουθούσαν οι εξορκισμοί, από ειδική ομάδα εξορκιστών, που σκοπό είχαν την απομάκρυνση του διαβόλου και των πονηρών πνευμάτων από τον υποψήφιο. Από την Μ. Πέμπτη, οι φωτιζόμενοι προετοιμάζονταν με την προσωπική τους καθαριότητα και τη νηστεία. Οι Βαπτισματικές τελετές σύμφωνα με τις πηγές μας ξεκινούσαν με την απόταξη του διαβόλου και τη σύνταξη με το Χριστό των φωτιζομένων. Ακολουθούσε η προβαπτισματική χρίση και η τριττή κατάδυση και ανάδυση του βαπτιζομένου στο καθαγιασμένο ύδωρ. Κάθε κατάδυση συνοδευόταν από την επίκληση των τριών προσώπων της αγίας Τριάδας, η οποία θεμελιώνεται στην σχετική εντολή του Κυρίου προς τους μαθητές του μετά την Ανάσταση. Οι μεταβαπτισματικές τελετουργικές πράξεις συνίστανται στην ένδυση των νεοφωτίστων, την προσευχή, το μεταβαπτισματικό χρίσμα, το οποίο δεν αναφέρεται από τον ιερό Χρυσόστομο, τον ασπασμό και στη σύνδεση του μυστηρίου του Βαπτίσματος με τη Θεία Ευχαριστία. Περί τριχοκουρίας οι πηγές μας δεν αναφέρουν κάποιο στοιχείο. Δια της μελέτης των πηγών που εξετάσαμε διαπιστώσαμε το συναίσθημα ευθύνης και την σοβαρότητα με την οποία η Εκκλησία των πρώτων αιώνων αντιμετώπιζε το θέμα της ορθής επιλογής, της υποδοχής στις τάξεις των Κατηχουμένων και κατόπιν των Φωτιζομένων, της προετοιμασίας και τελικώς της βαπτίσεως, όλων όσων επιθυμούσαν να γίνουν μέλη της.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Βενιανάκης Αστρινός (π. Ιωακειμ)
  • Venianakis Astrinos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2898711

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Βενιανάκης Αστρινός (π. Ιωακειμ); Venianakis Astrinos. Το Μυστήριο του Βαπτίσματος στην Εκκλησία της Αντιοχείας. 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2898711